انتقاد از برخی نوحه‌ها

به گزارش مجله خبری نگار، این شاعر افغانستانی مقیم ایران  درباره شعر‌های آیینی و اینکه آیا به بازنگری در تعریف این شعر‌ها نیاز داریم یا خیر؟ با بیان اینکه شعر آیینی ما با چالش‌های متفاوتی مواجه است، بیان کرد: ناگزیریم شعر آیینی را به دو دسته کاملاً مجزا تقسیم کنیم؛ یکی شعر‌هایی که در مراسم‌ها، مناسک عزاداری، سینه‌زنی و زنجیرزنی‌ها خواند می‌شود و دیگری شعر‌های ادبی که شاعران ما به این مناسبت سروده‌اند. این دسته از شعر‌ها که شاعران مشخص با نام و نشان در طول تاریخ سروده‌اند، معمولاَ شعر‌های خوبی هستند با مضامین و ادبیات مناسب که نمونه‌هایش را داریم؛ اما دسته دوم که خیلی وقت‌ها شاعرانشان نیز مشخص نیست و در میان نوحه‌خوانان جاری است و رونق دارند، حقیقاً وضع بسیار آشفته‌ای دارند و روز به‌روز هم به این آشفتگی اضافه می‌شود.

او سپس اظهار کرد: از آن‌جایی که خیلی از این شعر‌ها شاعر مشخصی ندارند و یا شاعرشان شاعر شناخته‌شده‌ای نیست هیچ ضابطه و قاعده‌ای نه در سبک بیان، نه در قالب و نه در محتوای متناسب با شأن امام حسین (ع) و سایر شهدای کربلا مراعات نمی‌شود. در همین شب‌ها در تکایا و مساجد نوحه‌هایی را می‌شنوم که حقیقتا نوحه‌خوانان چیز‌هایی را می‌خوانند که آدم گاهی از شنیدن آنها شرمناک می‌شود.

مظفری در ادامه با بیان اینکه این موضوع عوامل زیادی دارد، خاطرنشان کرد: به قول شهید مطهری، روضه‌خوانان ما مقداری عوام‌زده هستند، البته این عوام‌زدگی در روزگار شهید مطهری خیلی مشهود نبوده ولی هر چه زمان گذشت این عوام‌زدگی مشهودتر شد. کار اداره تکایا و... حتی از دست روضه‌خوان‌ها و علما خارج شده و بیشتر به دست نوحه‌خوان‌ها افتاده است. حالا من نمی‌گویم مداحان، چرا که تعدادی از بزرگان مداح در این حوزه استثنا شوند.

این شاعر با اشاره به اینکه برخی نوحه‌خوان‌ها قدرت تشخیص یک شعر خوب را از شعر بد از جنبه‌های مختلف ندارند، بیان کرد: حتی دیده‌ام شعری را که شعر خوبی هم هست به سلیقه خودشان تحریف می‌کنند؛ مثلاً شعر محتشم را دیدم که تحریف کرده و به سبک خودشان درآورده بودند تا با آن نوحه‌خوانی خودشان هماهنگ شود! حتی شعر‌های ضعیف را که مقداری از قدرت فهم و درکشان بالاتر است یا شعر‌هایی را که احساس می‌کنند مردم به اصطلاح خیلی با آنها حال نمی‌کنند، به شکل فاجعه‌باری ویرایش می‌کنند، چون به قول شهید مطهری هرچه پیازداغش زیاد باشد، شاید مردم همنوایی بیشتری کنند.

مظفری تأکید کرد: روند نزول کیفیت شعر‌ها چه در فرم و چه در محتوا متأسفانه غیرقابل کنترل است، چون ضابطه و آیین‌نامه‌ای بر افراد حاکم نیست؛ اینها احساسات خوبی دارند، اما باید از یکسری ضوابط پیروی کنند، زیرا آنها درباره کسانی صحبت می‌کنند که شأن‌شان، شأن مقدس و الهی است و کار‌ها و حماسه‌های بزرگی انجام داده‌اند و نباید آنها را تا سطح پسرعمو و پسرخاله خود پایین بیاوریم. زمانی که ضابطه‌ای بر این شعر‌ها و خوانش‌ها نباشد باید انتظار این وضعیت را داشته باشیم.

او سپس پیشنهاد کرد: یکی از کار‌هایی که می‌شود کرد این است که نهاد‌های معتبر نظارت داشته باشند یا حداقل یک‌سری کتاب از نوحه‌های قابل قبول انتخاب و چاپ کنند و این شعر‌ها را به نوحه‌خوان‌ها پیشنهاد دهند و اینکه هر نوحه‌ای در هر جایی منتشر شود، از این موضوع کم و بیش جلوگیری شود. معرفی کتاب‌ها و مجموعه‌های خوب شعری یکی از کار‌هایی است که می‌شود با آن این راه و سیر نزولی را سد کرد.

این شاعر افزود: شاید بخش دوم کار، رسالت علمای ما باشد؛ علمایی که اهل فضل و هنر و دانش هستند باید در مجالس‌شان مقداری به این معضل بپردازند؛ یعنی خطبای ما در مساجد و علمای ما در مجالس بگویند چه نوع ادبیاتی باید در آیین‌ها استفاده شود و این را یکی از رسالت‌های خودشان در رابطه با جلوگیری از تحریف عاشورا عنوان کنند. صدا و سیما و روزنامه‌ها نیز باید به طور جدی به این موضوع بپردازند و آن را نقد کنند، حداقل تعدادی از این نمونه‌های نازل و مبتذل را نقد و منتشر کنند تا کمی از این روند جلوگیری شود.

ابوطالب مظفری همچنین بیان کرد: آسیبی که این نوع شعر‌ها دارد این است که سطح سلیقه مردم را پایین می‌آورد و از طرف دیگر در دنیای مجازی این نوحه‌ها دست به دست می‌شوند و قابل کنترل نیستند و از مناطق و جا‌هایی سر درمی‌آورند که ممکن است مردم آن ناحیه دین و مذهب دیگری داشته باشند، و زمانی که آنها را ببینند و ببینند در آیین‌ها چه حرف‌هایی درباره امام حسین (ع) زده می‌شود، دچار تردید می‌شوند که این ماجرای عاشورای حسینی چه چیزی است که امروز به این شکل برگزار می‌شود. به‌نظرم اینها تأثیر منفی‌ای در نگاه مذاهب و ادیان دیگر درباره شیعیان خلق می‌کند.