محققان خطر ابتلا به اسکیزوفرنی را با وقایع نامطلوب دوران کودکی مرتبط می‌دانند

به گزارش مجله خبری نگار، اسکیزوفرنی همچنان یکی از مرموزترین اختلالات روانی است. با وجود بیش از یک قرن مطالعه، دانشمندان هنوز نمی‌توانند یک علت واحد را مشخص کنند. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، اسکیزوفرنی تقریباً ۲۳ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد و اولین علائم آن اغلب در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظاهر می‌شود. برای بسیاری از بیماران، این اختلال به یک چالش جدی تبدیل می‌شود و درک آنها از واقعیت، تفکر و زندگی روزمره را تغییر می‌دهد. ایزوستیا بررسی می‌کند که چگونه اسکیزوفرنی مغز و زندگی را تغییر می‌دهد و پزشکی مدرن چه چیزی ارائه می‌دهد.

از «زوال عقل اولیه» تا روانپزشکی مدرن: چگونه اسکیزوفرنی مورد مطالعه قرار گرفت

توصیفاتی از بیماری‌های شبیه اسکیزوفرنی را می‌توان در متون پزشکی باستان یافت. با این حال، تا اواخر قرن نوزدهم به عنوان یک اختلال مجزا شناخته نشد. روانپزشک آلمانی، امیل کراپلین، از اصطلاح «زوال عقل زودرس» استفاده کرد و معتقد بود که این بیماری منجر به زوال تدریجی عملکرد ذهنی می‌شود.

بعدها، روانپزشک سوئیسی، اوگن بلولر، اصطلاح «اسکیزوفرنی» را ابداع کرد که هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. او معتقد بود که ویژگی اصلی این اختلال، «گسستگی» فرآیند‌های ذهنی است - اختلال در ارتباط بین تفکر، احساسات و رفتار.

اولین بیماران در بیمارستان‌های روانپزشکی اغلب در شرایط بسیار سختی نگهداری می‌شدند. قبل از ظهور دارو‌های مدرن، درمان شامل انزوای طولانی مدت، آب درمانی، کما با انسولین و حتی لوبوتومی بود - جراحی مغز که اکنون یکی از بحث برانگیزترین روش‌ها در تاریخ پزشکی محسوب می‌شود.

این وضعیت در دهه ۱۹۵۰ با ظهور اولین دارو‌های ضد روان‌پریشی شروع به تغییر کرد، که به بسیاری از بیماران اجازه داد بیمارستان‌های روانپزشکی را ترک کنند و در خارج از بیمارستان‌ها تحت درمان قرار گیرند.

چرا اسکیزوفرنی ایجاد می‌شود؟

علم مدرن، اسکیزوفرنی را نتیجه تعامل پیچیده عوامل ژنتیکی و محیطی می‌داند. وراثت نقش مهمی ایفا می‌کند: خطر ابتلا به این بیماری در افرادی که بستگان نزدیک آنها از اسکیزوفرنی رنج می‌برده‌اند، به طور قابل توجهی بیشتر است.

با این حال، ژنتیک تنها توضیح نیست. یک مطالعه اخیر توسط محققان دانشگاه کارنگی ملون و دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، که در مجله Medical Xpress منتشر شده است، نشان داد که وقایع اوایل دوران کودکی ممکن است نقش مهمی داشته باشند. محققان ارتباطی بین تجربیات نامطلوب در سال‌های اول زندگی - از جمله استرس، خشونت، غفلت و سایر وقایع آسیب‌زا - و افزایش خطر ابتلا به اسکیزوفرنی در مراحل بعدی زندگی پیدا کردند.

متخصصان تأکید می‌کنند که تجربیات اولیه زندگی می‌توانند بر رشد مغز و عملکرد سیستم‌های مسئول استرس و احساسات تأثیر بگذارند. به همین دلیل است که روانپزشکان امروزه به طور فزاینده‌ای اسکیزوفرنی را نه به عنوان یک اختلال صرفاً ژنتیکی، بلکه به عنوان نتیجه تعامل بین وراثت و محیط می‌بینند.

برای درک بهتر علت ریشه‌ای رابطه این اختلال با محیطی که فرد در آن زندگی می‌کند، متخصصان یک بررسی سیستماتیک از ۱۱۴ مطالعه علمی انجام دادند که عوامل نامطلوب رشد اولیه، انزوای اجتماعی، تبعیض به هر دلیلی، فقر یا ناامنی غذایی را در بیش از ۱۰۰۰۰۰ فرد مبتلا به اسکیزوفرنی یا در معرض خطر ابتلا به روان‌پریشی بررسی کرده بودند.

طبق این تحلیل، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض عوامل نامطلوب در اوایل زندگی با تفاوت‌هایی در ساختار، عملکرد و نوروشیمی مغز مرتبط است. این عوامل قبلاً با اختلالات طیف اسکیزوفرنی مرتبط بوده‌اند. با این حال، دانشمندان استدلال می‌کنند که هیچ عامل واحد و خاصی وجود ندارد که باعث این اختلال شود.

یک راه برای درک این رابطه این است که تصور کنید هر کسی یک فنجان دارد و هر فنجان مقدار متفاوتی آب در خود جای می‌دهد و شاید برخی فنجان‌ها از بقیه کوچک‌تر باشند. اگر عوامل دیگری مانند آسیب یا فقر را اضافه کنید، مانند این است که به این فنجان‌ها آب اضافه کنید. در نهایت، فنجان برخی افراد سریع‌تر از دیگران آب تمام می‌کند.

عوامل خطر دیگر شامل عوارض دوران بارداری و زایمان، عفونت‌های ویروسی در دوران رشد داخل رحمی، مصرف مواد در دوران نوجوانی و استرس مزمن است.

وقتی واقعیت شکست می‌خورد: چگونه اسکیزوفرنی مغز را تغییر می‌دهد

یکی از مهمترین اکتشافات دهه‌های اخیر این است که اسکیزوفرنی نه تنها با مشکلات رفتاری و شناختی، بلکه با تغییراتی در عملکرد مغز نیز مرتبط است. مطالعات تصویربرداری عصبی نشان می‌دهد که بسیاری از بیماران تفاوت‌هایی در ساختار مناطق خاص مغز که مسئول حافظه، تصمیم‌گیری و پردازش اطلاعات هستند، نشان می‌دهند. علاوه بر این، دانشمندان تغییراتی را در ارتباطات بین مناطق مختلف مغز ثبت کرده‌اند که می‌تواند بر درک واقعیت و توانایی پردازش اطلاعات ورودی تأثیر بگذارد.

دانشمندان همچنین ثابت کرده‌اند که اختلال در انتقال‌دهنده‌های عصبی - مواد شیمیایی که واسطه سیگنال‌ها بین سلول‌های عصبی هستند - نقش مهمی در ایجاد اسکیزوفرنی دارند. نظریه دوپامین همچنان بیشترین مطالعه را دارد و فرض می‌کند که برخی از بیماران دچار اختلال در سیستم دوپامین می‌شوند. با این حال، تحقیقات مدرن نشان می‌دهد که سایر انتقال‌دهنده‌های عصبی، از جمله گلوتامات و گاما آمینوبوتیریک اسید، نیز در این اختلال دخیل هستند. بنابراین، اسکیزوفرنی اکنون یک اختلال پیچیده در نظر گرفته می‌شود که بر چندین مکانیسم بیولوژیکی مغز تأثیر می‌گذارد.

تغییراتی که در مغز رخ می‌دهد، به توضیح این موضوع کمک می‌کند که چرا بیماران ممکن است توهم، هذیان و مشکلات شدید در تمرکز و برنامه‌ریزی را تجربه کنند.

نه فقط توهم: چه اتفاقی برای فرد مبتلا به اسکیزوفرنی می‌افتد؟

اسکیزوفرنی به طرق مختلف خود را نشان می‌دهد، اما روانپزشکان معمولاً سه گروه از علائم را تشخیص می‌دهند: مثبت، منفی و شناختی.

علائم مثبت شامل توهم، هذیان و تفکر آشفته است. شناخته‌شده‌ترین مثال، توهمات شنیداری است، که در آن فرد صدا‌هایی را می‌شنود که وجود ندارند. بیماران ممکن است متقاعد شوند که تحت نظر هستند، کسی ذهن آنها را می‌خواند یا کسی سعی در آسیب رساندن به آنها دارد.

علائم منفی شامل کاهش ابراز احساسات، از دست دادن انگیزه، انزوای اجتماعی و مشکل در فعالیت‌های روزانه است. فرد ممکن است علاقه خود را به مدرسه، کار و تعاملات اجتماعی از دست بدهد.

اختلال شناختی بر حافظه، توجه و تصمیم‌گیری تأثیر می‌گذارد. این علائم اغلب بیشترین تأثیر را بر توانایی افراد برای بازگشت به زندگی عادی دارند.

مشاهدات بالینی نشان می‌دهد که شروع بیماری اغلب تدریجی است. به عنوان مثال، نوجوانی که قبلاً در تعاملات اجتماعی فعال و دانش‌آموز خوبی بود، ممکن است شروع به دوری از دوستان کند، علاقه خود را به کلاس‌ها از دست بدهد، مشکوک شود و در تمرکز مشکل داشته باشد. بعداً، علائم روان‌پریشی بارزتری ممکن است ایجاد شود.

فرصتی برای یک زندگی عادی: آنچه پزشکی مدرن می‌گوید

روانپزشکی مدرن، اسکیزوفرنی را یک اختلال مزمن، اما قابل درمان می‌داند. دارو‌های ضد روان‌پریشی به کنترل علائم روان‌پریشی کمک می‌کنند، در حالی که روان‌درمانی، حمایت اجتماعی و برنامه‌های توانبخشی بسیاری از بیماران را قادر می‌سازد تا تحصیل، کار و روابط خود را حفظ کنند.

محققان تأکید می‌کنند که تشخیص زودهنگام، پیش‌آگهی را به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد. هر چه فرد زودتر کمک دریافت کند، احتمال حفظ مهارت‌های اجتماعی و کیفیت زندگی او بیشتر می‌شود.

امروزه، اسکیزوفرنی دیگر مانند یک قرن پیش به عنوان مسیر اجتناب‌ناپذیر به انزوا تلقی نمی‌شود. در حالی که این بیماری همچنان یک چالش جدی است، پیشرفت در پزشکی و علوم اعصاب به تدریج درک ما از آن را تغییر می‌دهد - از یک "جنون" مرموز به یک اختلال مغزی پیچیده، اما قابل مطالعه.

منبع: iz