شیرین‌کننده‌های مصنوعی بر ژن‌ها تأثیر می‌گذارند و دیابت را به نسل‌های بعدی منتقل می‌کنند

به گزارش مجله خبری نگار، اگرچه به نظر می‌رسد جایگزین ایده‌آلی برای شکر باشد، اما نگرانی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه ممکن است در متابولیسم انرژی اختلال ایجاد کند و خطر ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی را در آینده افزایش دهد.

یک مطالعه جدید که روی موش‌ها انجام شد، نشان داد که شیرین‌کننده‌های رایج سوکرالوز و استویا اثرات منفی بر میکروبیوم روده و بیان ژن دارند که ممکن است به سلامت متابولیک آسیب برساند و از آن مهم‌تر، این اثرات می‌توانند از نسلی به نسل دیگر منتقل شوند.

دکتر فرانچسکا کونچا سلومه از دانشگاه شیلی، نویسنده اصلی این مطالعه که در مجله Frontiers in Nutrition منتشر شده است، می‌گوید جالب است که با وجود افزایش مصرف این افزودنی‌ها، میزان چاقی و اختلالات متابولیکی مانند مقاومت به انسولین کاهش نیافته است.

او توضیح می‌دهد که این بدان معنا نیست که شیرین‌کننده‌ها مستقیماً مسئول این روند‌ها هستند، اما این سوال مهم را مطرح می‌کند که آیا آنها بر متابولیسم به شیوه‌هایی که علم هنوز قادر به درک کامل آن نیست، تأثیر می‌گذارند یا خیر.

برای انجام این مطالعه، دانشمندان ۴۷ موش را به سه گروه تقسیم کردند که هر گروه یا آب ساده یا آب با دوزی از سوکرالوز یا استویا، معادل مقداری که یک انسان ممکن است به عنوان بخشی از رژیم غذایی عادی خود مصرف کند، دریافت کردند. سپس این گروه‌ها برای سه نسل متوالی پرورش داده شدند، اما نسل‌های بعدی فقط آب ساده و عاری از هرگونه شیرین‌کننده دریافت کردند. کونچا توضیح داد که مدل‌های حیوانی به دانشمندان این امکان را می‌دهند که شرایط محیطی را با دقت بسیار بالایی کنترل کنند و اثر یک عامل خاص مانند یک ترکیب غذایی را جدا کنند، با این قابلیت که چندین نسل را در مدت زمان نسبتاً کوتاهی دنبال کنند.

هر نسل تحت آزمایش تحمل گلوکز خوراکی قرار گرفت که مقاومت به انسولین را که یک علامت هشدار دهنده اولیه دیابت است، اندازه‌گیری می‌کند. محققان همچنین نمونه‌های مدفوع را برای تشخیص تغییرات در میکروبیوم روده و غلظت اسید‌های چرب زنجیره کوتاه که ممکن است نشان‌دهنده تغییرات ژنتیکی باشد که می‌تواند از والدین به فرزندان منتقل شود، گرفتند.

علاوه بر این، دانشمندان با هدف شناسایی تأثیرات ژنتیکی بالقوه‌ای که ممکن است اثرات منفی شیرین‌کننده‌های غیرمغذی بر سلامت را توضیح دهند، بیان پنج ژن مرتبط با التهاب، عملکرد سد روده و متابولیسم در کبد و روده‌ها را بررسی کردند.

محققان دریافتند که هر شیرین‌کننده اثر متفاوتی دارد و این اثرات با گذشت زمان و در طول نسل‌ها تغییر می‌کنند. در نسل اول، فقط فرزندان نر موش‌هایی که با سوکرالوز تغذیه شده بودند، علائم اختلال تحمل گلوکز را نشان دادند، اما در نسل دوم، افزایش قند خون ناشتا در فرزندان نر موش‌های سوکرالوز و در فرزندان ماده موش‌های استویا مشاهده شد.

هر دو گروهی که شیرین‌کننده‌ها را مصرف کردند، میکروبیوم‌های مدفوع متنوع‌تری داشتند، اما غلظت اسید‌های چرب کوتاه‌زنجیر در آنها کمتر بود، که نشان می‌دهد باکتری‌های مفید متابولیت‌های مفید کمتری تولید می‌کنند. این کاهش در نسل‌های بعدی نیز ادامه یافت.

معلوم شد که «سوکرالوز» مؤثرترین و پایدارترین بود، زیرا موش‌ها به شدت تحت تأثیر آن قرار گرفتند و انواع باکتری‌های بیماری‌زا و کمتر مفید در مدفوع آنها ظاهر شد.

به نظر می‌رسد سوکرالوز بیان ژن‌های مرتبط با التهاب را تحریک و بیان ژن‌های مرتبط با متابولیسم را کاهش می‌دهد و این اثرات تا دو نسل کامل پس از مصرف آن ادامه دارد. در مورد استویا، اگرچه بر بیان ژن نیز تأثیر می‌گذارد، اما اثرات آن کمتر است و فراتر از یک نسل گسترش نمی‌یابد.

کونچا در مورد این نتایج اظهار داشت که تغییرات مشاهده شده در تحمل گلوکز و بیان ژن را می‌توان به عنوان سیگنال‌های بیولوژیکی اولیه مربوط به فرآیند‌های متابولیک یا التهاب تفسیر کرد. او توضیح داد که حیوانات به طور کامل به دیابت مبتلا نشدند، بلکه تغییرات خفیفی در نحوه تنظیم قند بدن و فعالیت ژن‌های مرتبط با التهاب نشان دادند که ممکن است حساسیت به اختلالات متابولیک را در شرایط خاصی مانند پیروی از رژیم غذایی پرچرب افزایش دهد.

با این حال، این تیم تأکید می‌کند که این تحقیق همبستگی بین تغییرات مختلف وضعیت سلامت را مشخص می‌کند، اما به طور قطعی روابط علی را اثبات نمی‌کند و اینکه تأثیر این شیرین‌کننده‌ها بر موش‌ها ممکن است به طور دقیق منعکس‌کننده تأثیر آنها بر انسان نباشد.

کونچا در پایان می‌گوید که هدف از این تحقیق ایجاد وحشت در بین مصرف‌کنندگان نیست، بلکه تأکید بر نیاز به تحقیقات علمی بیشتر است و خاطرنشان می‌کند که ممکن است منطقی باشد که در مصرف این افزودنی‌ها اعتدال را رعایت کنیم و قبل از اعتماد به آنها به عنوان جایگزینی کاملاً ایمن برای شکر، به مطالعه اثرات بیولوژیکی طولانی مدت آنها ادامه دهیم.