تبارشناسی فقهی آیین‌سازی؛ مرزبندی میان «بدعت» و «سنّت حسنه»

برپایی مناسک مذهبی توسط یک حاکمیت دینی، نه یک امر تفننی، سیاسی یا حاشیه‌ای، بلکه در زمره اساسی‌ترین ابزار‌های حکمرانی برای تحقق جامعه مطلوب است.

به گزارش مجله خبری نگار، فرهنگ پدیده‌ای پویا، سیال و در عین حال ساختارمند است که پایداری و استمرار خود را وامدار نماد‌ها و آیین‌هاست. در میان عناصر گوناگون فرهنگی، «مناسک» به عنوان ملموس‌ترین و عینی‌ترین تجلی باور‌های درون‌سزا و معرفتی یک جامعه شناخته می‌شوند.

مناسک، فراتر از تکالیف فردی یا رفتار‌های عادت‌واره، پل ارتباطی میان پهنه اندیشه و عرصه زیست عمومی هستند. جامعه‌شناسان معرفت و دین همواره بر این نکته پای فشرده‌اند که صیانت از هویت جمعی یک کلان‌فرهنگ، بدون بازتولید دوره‌ای آیین‌ها امکان‌پذیر نیست. در این میان، آیین‌های دینی به سبب اتصال به سرچشمه امر قدسی، برانگیزاننده شدیدترین عواطف و مستحکم‌ترین پیوند‌های اجتماعی هستند.

در سال‌های اخیر، جامعه ایران شاهد تحولی بنیادین در فرم و ابعاد برگزاری مناسک مذهبی بوده است؛ تحولی که تجلی بارز آن را می‌توان در کلان‌جشن‌هایی نظیر «مهمانی کیلومتری غدیر» یا راهپیمایی‌های چندمیلیونی نیمه شعبان مشاهده کرد.

این رویداد‌های عظیم که ترکیبی از ابتکارات مردمی و حمایت‌های لجستیکی و حاکمیتی هستند، به همان اندازه که شور و نشاط اجتماعی ایجاد کرده‌اند، پرسش‌ها، تاملات و نقد‌های جدی را نیز در محافل علمی، فقهی و جامعه‌شناختی برانگیخته‌اند. محور اصلی این چالش‌ها، بررسی نسبت میان ترویج این کلان‌رویداد‌های دولتی/حاکمیتی با پایداری سنن خرد، محلی و فامیلی است. این گزارش با اتکا به دیدگاه‌های نوین پژوهشی در حوزه اندیشه دینی، به کالبدشکافی این پدیده می‌پردازد تا مشخص کند آیا کلان‌مناسک‌های نوین، تهدیدی برای اصالت‌های بومی هستند یا فرصتی برای بازتعریف فناوری‌های اجتماعی در عصر مدرن.

منبع: مهر

لینک کپی شد

منبع: مهر

اشتراک‌ گذاری