تقلای لندن و پاریس برای هرمز؛ مداخله‌جویی زیر پرچم آزادی کشتیرانی

به گزارش مجله خبری نگار،وزارت دفاع انگلیس امروز (سه‌شنبه) اعلام کرد که جان هیلی وزیر دفاع این کشور و کاترین ووترین وزیر نیرو‌های مسلح فرانسه، نشست وزیران دفاع بیش از ۴۰ کشور را درباره تنگه هرمز به صورت مشترک برگزار کردند.

لندن و پاریس کوشیدند این نشست را اقدامی دفاعی و مستقل جلوه دهند، اما این تحرک در عمل ادامه همان روند مداخله‌جویانه‌ای است که با نادیده گرفتن نقش کشور‌های منطقه برای یکی از حساس‌ترین آبراه‌های جهان نسخه‌پیچی می‌کند.

بر اساس بیانیه وزارت دفاع انگلیس، این نشست با هدف بررسی مشارکت کشور‌ها در مأموریتی چندملیتی برگزار شد که ادعا می‌شود قرار است از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز حفاظت کند. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران بار‌ها تأکید کرده است که امنیت این آبراه راهبردی باید از سوی کشور‌های منطقه تأمین شود و حضور نیرو‌های فرامنطقه‌ای نه تنها به ثبات کمک نمی‌کند بلکه می‌تواند زمینه‌ساز تشدید تنش و پیچیده‌تر شدن بحران باشد.

وزارت دفاع انگلیس در بیانیه خود اعلام کرد که این کشور قصد دارد مجموعه‌ای از تجهیزات و امکانات را برای مأموریت آینده اختصاص دهد، اما همزمان تصریح کرد که این مأموریت زمانی اجرا خواهد شد که شرایط اجازه دهد. همین قید نشان می‌دهد که طرح لندن و پاریس هنوز بیش از آنکه یک مأموریت عملیاتی قطعی باشد، تلاشی برای نمایش ائتلاف‌سازی، ایجاد فشار سیاسی و اطمینان‌دهی به بازار‌های نگران انرژی و کشتیرانی است.

جان هیلی پس از نشست امروز مدعی شد که انگلیس در حال ایفای نقشی پیشرو برای تأمین امنیت تنگه هرمز است و تعهدات اعلام‌شده از سوی لندن، پیام روشنی برای تقویت اعتماد کشتیرانی تجاری و کاهش بار بحران بر مردم در داخل این کشور دارد.

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که دولت انگلیس طی هفته‌های گذشته، همزمان با افزایش هزینه‌های انرژی، نگرانی شرکت‌های بیمه، فشار بر زنجیره تأمین و هشدار‌ها درباره پیامد‌های اقتصادی اختلال در تنگه هرمز، تلاش کرده است نقش خود را در تحولات منطقه پررنگ‌تر نشان دهد.

در بیانیه وزارت دفاع انگلیس ادعا شده است که مأموریت مورد نظر ماهیتی دفاعی خواهد داشت و هدف آن بازگرداندن اعتماد به کشتیرانی تجاری در مسیر حیاتی تنگه هرمز است. اما از نگاه منتقدان، این نوع ادبیات پوششی برای مداخله‌جویی است و کشور‌هایی که با حمایت از تجاوز و فشار سیاسی علیه ایران در شکل‌گیری بحران نقش داشته‌اند، نمی‌توانند خود را ناجی امنیت منطقه معرفی کنند.

 تنگه هرمز در هفته‌های اخیر به یکی از محور‌های اصلی رایزنی‌های امنیتی و اقتصادی غرب تبدیل شده است. این آبراه یکی از مهم‌ترین مسیر‌های انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و اختلال در آن، تأثیر مستقیم بر قیمت نفت، گاز، حمل‌ونقل دریایی، بیمه کشتی‌ها، زنجیره تأمین و هزینه زندگی در اروپا دارد. همین مسئله باعث شده است که لندن و پاریس، زیر فشار پیامد‌های اقتصادی بحران، تلاش‌های تازه‌ای را برای شکل‌دادن به یک ائتلاف چندملیتی آغاز کنند.

از نگاه تهران، کشور‌های غربی به جای پرداختن به ریشه‌های ناامنی در تنگه هرمز، می‌کوشند تمرکز سیاسی و رسانه‌ای بحران را به سمت ادعا‌ها علیه ایران سوق دهند. کاظم غریب‌آبادی معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران پیشتر درباره تحرکات انگلیس و فرانسه هشدار داده و تأکید کرده بود که چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح، صرفاً جمهوری اسلامی ایران می‌تواند امنیت را در این تنگه برقرار کند. وی همچنین تصریح کرده که به هیچ کشوری اجازه دخالت در این امور داده نخواهد شد.

غریب‌آبادی با اشاره به ادعای برخی کشور‌های غربی درباره اعزام ناو‌های نظامی برای حفاظت از کشتیرانی، این اقدام را مداخله‌جویانه دانسته و هشدار داده که چنین تحرکاتی نه تنها کمکی به امنیت منطقه نمی‌کند، بلکه به نظامی‌سازی یک آبراه حیاتی و تشدید بحران منجر خواهد شد. او تأکید کرده که حضور نیرو‌های فرامنطقه‌ای در خلیج فارس، تجربه‌ای پرهزینه و بی‌ثبات‌کننده بوده و امنیت پایدار تنها از مسیر همکاری کشور‌های منطقه قابل تحقق است.

از این منظر، نشست امروز بیش از آنکه نشانه شکل‌گیری اجماعی واقعی و بی‌اختلاف باشد، نمایش تازه‌ای از تلاش غرب برای مدیریت بحرانی است که با چشم‌پوشی از ریشه‌های آن، تنها پیامدهایش هدف قرار گرفته است.

پر واضح است که لندن و پاریس تحت عنوان آزادی کشتیرانی، در پی مشروعیت‌سازی برای حضور فرامنطقه‌ای در خلیج فارس هستند، اما هشدار‌های ایران نشان می‌دهد که هرگونه مداخله‌جویی در امنیت این آبراه، با واکنش سیاسی و حقوقی تهران روبه‌رو خواهد شد.

جمهوری اسلامی ایران بار‌ها اعلام کرده است که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید از مسیر همکاری کشور‌های منطقه تأمین شود و مداخله بازیگران خارجی، راه‌حل بحران نیست. تهران همچنین تأکید دارد کشور‌هایی که با حمایت از سیاست‌های تجاوزکارانه و ماجراجویانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در ایجاد ناامنی نقش داشته‌اند، نمی‌توانند با تغییر عنوان و پوشاندن اقدامات خود زیر نام آزادی کشتیرانی، مسئولیت خود را پنهان کنند.

به این ترتیب، نشست انگلیس و فرانسه را باید حلقه تازه‌ای از زنجیره تحرکات غرب برای مداخله‌جویی در موضوع تنگه هرمز دانست که تحت عنوان حفاظت از کشتیرانی پیش می‌رود، اما با چشم‌پوشی از ریشه‌های ناامنی، می‌تواند بحران را پیچیده‌تر کند و پیامد‌های آن را در قالب فشار‌های اقتصادی تازه به خود کشور‌های غربی بازگرداند.