تکنوکراتِ مقاومت عراق| برداشت اول از نخست‌وزیر جدید عراق؛ از علی الزیدی چه می‌دانیم؟

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: نخست وزیر جدید عراق چهره‌ای است که در فضای سیاسی کمتر شناخته شده، هم از فعالیت علنی سیاسی دور بوده و هم به نسبت سیاسیون عراقی جوان است؛ اما به‌نظر می‌رسد روابط نسبتاً خوبی با مقاومت عراق داشته باشد. نگاهی به ویژگی‌های خاص او بیشتر الزیدی را در قامت یک تکنوکرات جدید که حامی مقاومت نیز است به عراق معرفی خواهد کرد. برای آشنایی بیشتر با گزینه جدید نخست‌وزیری و اثراتی که دوره زمامداری او بر عراق و ارتباطش با ایران خواهد گذاشت با محمدعلی حسن‌نیا، کارشناس منطقه گفت‌و‌گو کردیم که در ادامه مشروح آن را از نظر می‌گذرانید.

ابتدا سابقه‌ای از علی الزیدی نخست وزیر جوان عراق بفرمایید؟ او پیش از نخست وزیری چه می‌کرده است؟

آقای علی زیدی یک جوان ۴۰ ساله است که عضو کانون وکلای عراق است و در امور مالی و تجاری فعالیت داشت، از جمله رئیس هیئت مدیره بانک جنوب بوده است و از سویی تامین‌کننده مالی یکی از شبکه‌های بزرگ تلویزیونی عراق است و از این جنس آدم‌های ثروتمند و تاجری است که در سیاست هم دستی دارد. اینطوری نیست که در سیاست ورودی نداشته؛ اما در پشت پرده قضیه بوده، در امور رسانه‌ای، در کمک کردن به جریان‌های مختلف، در امور مالی و... چرا حالا به آقای علی الزیدی رسیدند؟ چهارچوب هماهنگی شیعی ۱۲ نفر هستند، ۱۰ نفرشان ابتدا به آقای مالکی رسیده و این گزینه تموم شده بود و کارهاش همه انجام شده بود؛ اما خب ترامپ و نماینده ویژه ترامپ در امور عراق وتو کردند و حتی به سودانی، نخست وزیر عراق اعلام شد که ما کاملاً برخورد می‌کنیم با این موضوع؛ حالا برخوردشان می‌تواند برخورد سخت نباشد و مثلاً برخورد‌های مالی اقتصادی باشد. به هر حال روزی ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار از پول‌های نفتی عراقی‌ها وارد رزرو بانک آمریکا می‌شود و از آنجا تقسیم شده و به عراقی‌ها داده می‌شود. آمریکایی‌ها به راحتی می‌توانند جلوی این قضیه را گرفته و عراق را وارد یک بحران مالی کنند؛ بنابراین بعد از رایزنی‌های بسیار آقای مالکی خودش تصمیم گرفت که کنار برود و راه را برای کسان دیگر باز کند.

بعد از آقای مالکی اسامی مختلفی معرفی شد و در مورد برخی‌شان که رأی بیشتر داشتند باز به دلیل مخالفت برخی افراد به بن‌بست خوردند. دیگر داشت زمان پایانی می‌رسید و باید به توافقی می‌رسیدند. سه تا نام باز در آنجا مطرح شد از جمله آقای علی الزیدی که آقای مالکی معرفی کرد و نیز وزیر بهداشت فعلی عراق. چرا این افراد معرفی شدند؟ چند تا شاخصه داشت و یکی این بود که این بار و با توجه به اتفاقی که برای آقای مالکی افتاد، افراد سیاسی، جریانی و با سابقه نخست وزیر نشوند و سراغ جوان‌ها و افرادی بروند که تکنوکرات‌ترند در زمینه‌های اقتصادی و مبارزه با فساد. با توجه به حسن شهرت آقای الزیدی به ایشان رسیدند. چند تا نکته در خصوص آقای الزیدی هست که هم در حوزه اقتصادی فعال است و هم عضو جریان اقتصادی نیست و هم عضو جریان سیاسی نیست که بخواد مسائل جناحی بر کارش مؤثر باشد، چون تجربه قبلی دارند که آقای عبادی وقتی نخست‌وزیر شد سریع رفت ائتلافی جداگانه‌ای زد و داشت راهش را جدا می‌کرد از این چهارچوب هماهنگی. مصطفی الکاظمی هم باز می‌خواست همین کار را بکند. از همه مهم‌تر آقای سودانی بود که کلاً اومد این بازی چهارچوب هماهنگی شیعی و آن ساختار نظم را به هم بزند؛ یعنی با اتفاقاتی که رقم زد اول رفت با حزب دموکرات کردستان ببندد، بعد رفت حتی با ائتلاف سنی‌ها به جمع‌بندی برسد که مثلاً به جای ۵۰ تا ۸۰ تا ۹۰ تا کرسی بگیرد و خودش نخست وزیر بشود و چهارچوب هماهنگی را کنار بگذارد. به همین دلیل در انتخاب نخست وزیر فعلی این نکته موضوعیت داشت که این فرد نتواند وارد جریانات سیاسی بشود و این نظم چهارچوب هماهنگی رو به هم بزند به همین دلیل به سراغ آقای علی الزیدی رفتند.

نکته‌ای که وجود دارد این است که نخست وزیر در عراق قطعاً مهم است؛ اما چهارچوب‌هایی که ذیل نخست وزیر وجود دارد، از رئیس دفتر نخست وزیر از وزیر کشور، از وزیر دارایی، از وزیر دفاع، از رئیس دستگاه امنیتی... اینها اهمیتش را خیلی بیشتر می‌کند. چون اینهاست که ساختار را تشکیل می‌دهد حالا سر این ساختار‌ها به نظر من در چهارچوب هماهنگی باز هم صحبت‌های زیاد و رقابت‌های زیادی خواهد شد.

وضعیت گروه‌های مقاومت در نخست وزیری الزیدی چطور خواهد بود؟

شرایط ویژه‌ای است؛ در عراق دولت‌سازی در اختیار شیعیان است برخلاف لبنان که دولت‌سازی در اختیار اهل سنت و مسیحی‌هاست. این اهمیت بسیار دارد نکته بعدی که هست یک عنصری در عراق وجود دارد به نام حشدالشعبی. یکی از مهم‌ترین چالش‌های آقای الزیدی این است که در آینده چگونه با ایران و آمریکا می‌تواند توازن را برقرار کند.

موضوع دوم نخست‌وزیر جدید، موضوع مبارزه با فساد است که در عراق و مخصوصاً در جوانان و در لایه‌های پایینی عراق بسیار موضوع حساسی است. مردم دوست دارند کسی در قدرت باشد که مبارزه با فساد بکند، رانت‌ها برداشته شود که باید دید ارتباط این دولت با جریان پر نفوذ و با قدرت صدریون چگونه خواهد بود و خودش هم با اهل ثروت در ارتباط است و باید دید چگونه اینها را مدیریت می‌کند. سومین موضوع هم که همون موضوعات اقتصادی است که با چه چالش‌هایی روبه‌رو می‌شود.

موضوع در خصوص محور مقاومت؛ آقای مونس رئیس بخش سیاسی کتائب حزب‌الله، خزعلی، هادی العامری و نوری مالکی از آقای الزیدی حمایت کرده‌اند؛ بنابراین جایگاه و نقش آقای زیدی در این خصوص خیلی بالاتر می‌رود و باید ببینیم در این زمینه چه کار می‌تواند بکند و ببینیم که نحوه برخوردش با ایران یا با آمریکا چطور خواهد بود. چون از تجار است، به نظرم می‌تواند تعاملات

تاجر مآبانه با ترامپ و دولت آمریکا داشته باشد تا بتوانند از این گردنه، عراق عبور کند.

حالا ایران با توجه به این انتخاب جدید می‌تواند موضوع اقتصادی را با دولت جدید عراق در دستور کار قرار دهد و پیگیری کند. عراق غیر از موضوعات تجاری و اقتصادی هم بالاخره درخصوص موضوعات امنیتی هم حائز اهمیت است، موضوع اقلیم کردستان عراق و ورود تجزیه‌طلبان کردستان بسیار جدی مطرح است و مقاومت عراق در این زمینه کار‌هایی در این جنگ انجام داد. کار‌های بسیار خارق‌العاده بسیار فوق‌العاده در داخل عراق انجام داد و گروه‌های تجزیه‌طلب در اقلیم کردستان را زیر ضربه برد.