به ریشه‌ها برگردیم، نصف راه را رفته‌ایم

به گزارش مجله خبری نگار، فوتبال باشگاهی ایران حتی پیش از آغاز تنش‌های جنگی و تعطیلی طولانی‌مدت لیگ برتر، با مشکلات عمیقی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. اکثر باشگاه‌ها، به‌ویژه تیم‌های بزرگ و صنعتی، سال‌ها بود که تنها با تزریق مداوم بودجه دولتی یا حمایت شرکت‌های دولتی سرپا مانده بودند. این باشگاه‌ها عملاً هیچ برنامه جدی و پایداری برای درآمدزایی مستقل نداشتند. بازاریابی حرفه‌ای، فروش حق پخش با ارزش واقعی، جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، مدیریت اقتصادی مدرن و ایجاد جریان درآمدی متنوع، تقریباً در هیچ‌کدام از آنها به شکل واقعی پیگیری نشده بود. نتیجه این بی‌توجهی ساختاری، وابستگی کامل به بودجه‌های دولتی بود که با کوچک‌ترین اختلال یا بحران، کل سیستم را به لرزه درمی‌آورد.

واقعیت این است که حتی اگر شرایط جنگی پیش نمی‌آمد و لیگ بدون وقفه برگزار می‌شد، نسخه فعلی فوتبال ایران هرگز نسخه‌ای موفق، پایدار و حرفه‌ای به شمار نمی‌رفت. هزینه‌های سرسام‌آور نگهداری تیم‌ها، درآمد‌های ناچیز از بلیت‌فروشی و تبلیغات، خروج مداوم بازیکنان باکیفیت به خارج، نبود مدیریت حرفه‌ای و عدم سرمایه‌گذاری روی زیرساخت‌های لازم، همه نشان‌دهنده این بود که فوتبال باشگاهی ما در یک چرخه تکراری و ناکارآمد گرفتار شده است. همه به دنبال راه‌حل هستند، اما راه‌حل واقعی نباید در انتظار بودجه‌های بیشتر دولتی یا بهبود شرایط سیاسی و اقتصادی خارجی جست‌و‌جو شود. راه‌حل اصلی باید در دل خود فوتبال ایران پیدا شود؛ در بازنگری عمیق ساختارها، اولویت‌بندی درست و تمرکز روی ظرفیت‌های درونی.

یکی از مهم‌ترین و اولین اقداماتی که فوتبال ایران باید از سال آینده با جدیت کامل پیگیری کند، توجه بسیار بیشتر به تیم‌های پایه و آکادمی‌های باشگاهی است. سرمایه‌گذاری هدفمند روی بازیکنان جوان و ارزان‌قیمت، به‌خصوص استعداد‌هایی که از آکادمی خود باشگاه پرورش یافته‌اند، می‌تواند چندین مشکل را همزمان حل کند. وقتی باشگاه‌ها به جای خرید‌های گران‌قیمت و لحظه‌ای، به سمت بازیکنان جوان و بومی حرکت کنند، فشار مالی ناشی از بحران اقتصادی به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. این رویکرد نه تنها هزینه‌های سنگین جذب بازیکن را پایین می‌آورد، بلکه خون تازه و انرژی جوانی را به تیم بزرگسالان تزریق می‌کند. استعداد‌های جوان فرصت می‌یابند تا در محیط حرفه‌ای رشد کنند، جلا پیدا کنند و به تدریج به ستون‌های اصلی تیم تبدیل شوند. در نتیجه، فوتبال ایران به آینده خود امیدوارتر خواهد شد، زیرا به جای تکیه بر راه‌حل‌های کوتاه‌مدت و پرریسک، روی تولید نیروی انسانی داخلی و پایدار سرمایه‌گذاری کرده است.

تیم‌های پایه در شرایط کنونی فقط یک گزینه لوکس یا حاشیه‌ای نیستند، بلکه به یک ضرورت حیاتی برای بقای فوتبال باشگاهی تبدیل شده‌اند. اگر از سال آینده برنامه‌ریزی مدون، بودجه اختصاصی و نظارت دقیق روی آکادمی‌ها قرار بگیرد، می‌توان شاهد کاهش وابستگی به بودجه‌های دولتی، افزایش کیفیت فنی تیم‌ها و ایجاد نسلی جدید از بازیکنان متعهد و باانگیزه بود. این تغییر رویکرد، گام اول جدی به سمت حرفه‌ای‌سازی واقعی و ساختن یک فوتبال خودکفا خواهد بود.

فوتبال ایران همچنان پتانسیل عظیمی دارد و ریشه‌های عمیقی در فرهنگ و احساسات مردم دارد. اما زمان آن رسیده که به جای تکرار مدل‌های قدیمی و شکست‌خورده، با شجاعت به سمت بازسازی از درون حرکت کنیم. تنها در این صورت است که می‌توان به روز‌های بهتر و پایدارتر امیدوار بود.

منبع: فرهیختگان-هومن جعفری