میزبانی که نتوانست ۶ تریلیون پترو دلار را نجات دهد؟

به گزارش مجله خبری نگار، جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران پرده از یک واقعیت تلخ برای کشور‌های عربی حاشیه خلیج‌فارس برداشت: پایگاه‌های نظامی آمریکا که زمانی «چتر امنیتی» و ضامن ثبات عرب‌ها تلقی می‌شدند، اکنون به هدف‌های اصلی حملات تلافی‌جویانه ایران تبدیل شده‌اند و اقتصاد این کشور‌ها را که در معرض بزرگ‌ترین شوک چند دهه اخیر قرار داده‌اند. به گزارش هفته‌نامه اکونومیست، صندوق‌های ثروت ملی این کشور‌ها که درمجموع بیش از ۶ تریلیون دلار دارایی را در سراسر جهان مدیریت می‌کنند اکنون در باتلاقی از بحران گرفتار شده‌اند. برای دهه‌ها، کشور‌های شورای همکاری خلیج‌فارس راهبرد امنیتی خود را بر همکاری نزدیک نظامی با ایالات متحده بنا نهاده بودند. پایگاه هوایی «العدید» در قطر، بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، میزبان نزدیک به ۱۰هزار سرباز آمریکایی است. به گزارش بی‌بی‌سی، الکس وطنخواه از اندیشکده مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن می‌گوید: «این کشور‌ها حالا در این درگیری گرفتار شده و در خط مقدم جنگی قرار گرفته‌اند که جنگ خودشان نبوده، اما بهای اقتصادی بسیار سنگینی برای آن می‌پردازند».

قطر: شوک راهبردی و سقوط تصویر قطب تجاری

قطر، کشوری که در سال‌های اخیر نقش میانجیگر در مناقشات خاورمیانه را ایفا می‌کرد، اکنون با یک «شوک راهبردی» روبه‌رو شده است. به گزارش نیویورک تایمز، این کشور گازخیز خلیج‌فارس متحمل آسیب‌های اقتصادی شدیدی از جنگ شده است. سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، در اظهارنظری تلخ گفته است: «این حادثه کل منطقه را ۱۰ تا ۲۰ سال به عقب بازگرداند». اما شاید بزرگ‌ترین ضربه، فروپاشی تصویری باشد که قطر طی سال‌ها برای تبدیل دوحه به یک قطب تجاری ساخته بود. رشید المهندی، معاون مرکز تحقیقات سیاست بین‌الملل قطر می‌گوید این کشور‌ها «تصور می‌کردند اقدامات بزرگی مانند جنگ با ایران دست‌کم پس از مشورت با کشور‌های خلیج‌فارس انجام خواهد شد».

امارات: از مرکز مالی جهانی تا جست‌وجوی خط نجات

امارات متحده عربی که طی دو دهه گذشته خود را به‌عنوان یک مرکز ثبات و تجارت در خاورمیانه معرفی کرده بود، اکنون با «یکی از جدی‌ترین شوک‌های اقتصادی در دهه‌های اخیر» مواجه شده است. پایگاه هوایی الظفره در ابوظبی، یکی از تأسیسات اصلی آمریکا در منطقه، هدف حملات ایران قرار گرفت و بقایای رهگیری‌ها و اصابت‌ها سبب آتش‌سوزی و اختلال در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی دبی، یکی از شلوغ‌ترین قطب‌های هوایی جهان شد. میدل ایست آی گزارش داده تنها در یک ماه نخست جنگ، بیش از ۱۲۰میلیارد دلار از ارزش بازار‌های سهام دبی و ابوظبی از بین رفته، همچنین شاخص بورس دبی ۱۶درصد سقوط کرده است. بر اساس آمار منتشر شده در این پایگاه، ایران ۳۹۸ موشک بالستیک، هزارو۸۷۲ پهپاد و ۱۵ موشک کروز به سمت امارات شلیک کرده که این کشور را پس از اسرائیل به یکی از اصلی‌ترین اهداف حملات تبدیل کرده است. این وضعیت بحرانی، امارات را وادار به اقدامی بی‌سابقه کرده است؛ به گزارش وال‌استریت ژورنال، خالد محمد بالعمی، رئیس بانک مرکزی امارات در دیدار با اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا و مقام‌های فدرال رزرو، ایده ایجاد یک خط مبادله ارزی (سوآپ) را مطرح کرده است. این درخواست نشان می‌دهد آسیب‌های جانبی ناشی از جنگ بسیار بیشتر از چیزی است که گزارش شده است.

عربستان سعودی، کویت و بحرین: قربانیان خاموش

سایر کشور‌های خلیج‌فارس نیز از پیامد‌های جنگ در امان نمانده‌اند. به گزارش اکونومیست، صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده اقتصاد کویت و بحرین در سال ۲۰۲۶ به‌ترتیب ۰.۶ و ۰.۵ درصد کوچک‌تر خواهند شد، در حالی که در سال گذشته رشد بیش از ۳درصدی داشتند. بحرین که میزبان مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منامه است، هدف حملات به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های غیرنظامی قرار گرفت و حتی گزارش‌هایی از آسیب به هتل‌ها منتشر شده است.

عربستان سعودی، بزرگ‌ترین اقتصاد منطقه، به دلیل داشتن خط لوله جایگزین به دریای سرخ، وضعیت نسبتاً بهتری دارد و صندوق بین‌المللی پول رشد ۳.۱درصدی را برای این کشور پیش‌بینی کرده است. با این حال، به گزارش اکونومیست، این کشور نیز از حملات به پالایشگاه‌ها و تأسیسات انرژی در امان نمانده و پروژه‌های عظیم توسعه‌ای آن مانند «مکعب» و «لاین» در نئوم متوقف شده یا به تعویق افتاده است.

بحران گردشگری و هوانوردی؛ فروریختن برند «امنیت»

به گزارش کمیسیون اقتصادی و اجتماعی غرب آسیای سازمان ملل، از ۲۸ فوریه تا ۱۲ مارس، نزدیک به ۱۹هزار پرواز در ۹ فرودگاه اصلی کشور‌های عربی لغو شد که در نتیجه آن، شرکت‌های هواپیمایی حدود ۱.۹میلیارد دلار زیان کردند. کمیسیون اقتصادی و اجتماعی غرب آسیای سازمان ملل گزارش داده صنعت گردشگری منطقه که در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۱۲۰ میلیارد دلار درآمد داشت، اکنون با کاهش ۸ تا ۱۹ میلیون گردشگر و از دست رفتن ۱۳ تا ۳۲ میلیارد دلار درآمد مواجه است. گردشگرانی که در منطقه حضور داشتند، برای پرواز‌های تخلیه سراسیمه شدند و دولت‌های جهان هشدار‌های «سفر نکنید» صادر کردند.

به گزارش اکونومیست، حملات ایران به متحدان آمریکا در منطقه، دست‌کم ۲۵ میلیارد دلار به زیرساخت‌های نفت و گاز خلیج‌فارس خسارت زده است. این رسانه همچنین هشدار می‌دهد اگر جنگ دو ماه ادامه یابد، هزینه تعمیرات و بازسازی ممکن است از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رود.

تنگه هرمز که حدود ۲۰درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کند، عملاً مسدود شده است. به گزارش کمیسیون اقتصادی و اجتماعی غرب آسیای سازمان ملل، حمل‌ونقل دریایی از طریق آن ۹۷درصد کاهش یافته و ارزش روزانه کالا‌هایی که حمل‌ونقل آنها با محدودیت مواجه شده، حدود ۴.۲میلیارد دلار برآورد می‌شود. به گزارش اکونومیست، صادرات نفت و گاز منطقه به کمتر از ۱۰درصد سطح پیش از جنگ کاهش یافته است.

منبع: قدس-نیک‌پندار