تاثیر بازی در افزایش خلاقیت و روان کودکان را جدی بگیرید

به گزارش مجله خبری نگار،بازی جزئی از حیات آدمی‌ست و از آغاز زندگی با او همراه بوده است. انسان برای رشد ذهنی و اجتماعی خود به تفکر و حرکت و جنبش نیازمند است؛ بازی پایه‌ی اصلی این تفکر و اندیشه است. کودک از طریق بازی آمادگی جسمی برای مقابله با مشکلات را می‌آموزد. بازی راهی است برای ارضای حس کنجکاوی کودک نسبت به دنیای اطرافش و او را برای عهده دار شدن وظایف اجتماعی و اقتصادی آماده می‌سازد. بازی تنها بخاطر سرگرم کردن و شاد شدن کودک نیست که اهمیت دارد بلکه برای او یک عمل کاملا جدی است. کودک از طریق آن با دنیای اطرافش ارتباط برقرار می‌کند. با قوانین و مقررات و رعایت آنها در طی بازی آشنا می‌شود. همکاری و مشارکت اجتماعی را می‌آموزد. توانایی‌های خود را بروز می‌دهد و رقابت و برد و باخت را تجربه می‌کند.

تاثیر بازی در رشد و پرورش کودکان از دیدگاه روانشناسی کودک

رشد ذهنی و عاطفی کودک از طریق بازی

کودک در طی بازی احساسات خود مثل ترس و خشم یا محبت را بروز می‌دهد. بازی به کودک تفکر کردن را می‌آموزد. به یادگیری زبان در کودک کمک می‌کند. قوه تخیل او را پرورش می‌دهد. در طی بازی کودک با همسالان یا اسباب بازی هایش می‌توان به مشکلات او یا مسائلی که باعث آزار او می‌شود پی برد.

در نتیجه بازی کودک به هیچ عنوان کار بیهوده‌ای نیست بلکه شخصیتش را شکل می‌دهد و باعث ایجاد اعتماد به نفس و قدرت ابراز وجود در میان بزرگسالان می‌شود و می‌تواند بدون ترس یا خجالت احساسات خود را بیان کند.

شناسایی کودک مضطرب در روانشناسی بازی

کودکی که تمایل به بازی کردن با هم سن و سالان خود ندارد و با بهانه‌های مختلف از انجام آن کناره‌گیری می‌کند یا لذتی از بازی با دوستان خود نمی‌برد دچار افسردگی است. این کودک در بازی‌های گروهی هیجان و تحرک ندارد و به بازی‌های پرجنب و جوش تمایلی ندارد.

کودک مضطرب قدرت تمرکز پایینی دارد و برای متمرکز کردن ذهن خود در بازی با ترس و نگرانی مواجه می‌شود. او، چون استراحت و خواب کافی ندارد (دلایل بی خوابی در کودکان) بنابراین زودتر از بقیه دوستان خود از بازی خسته خواهد شد. همیشه نگران این است که مبادا روش بازی برای او واضح نباشد و اشتباهی انجام دهد و قضاوت شود.

پرخاشگری در روانشناسی بازی کودک

زورگیری و فریاد زدن در بازی از نشانه‌های کودک پرخاشگر است. او با انجام حرکات بدنی مثل لگد زدن یا هول دادن این خشم را بروز می‌دهد. این رفتار گاهی به غلط مورد تشویق والدین قرار می‌گیرد و استدلال آن‌ها این است که فزرندم توانایی دفاع از حق خود را دارد.

نکته مهم این است که کودکان برای این پرخاشگری الگویی در دنیای پیرامون خود دارند. عصبانیت و پرخاشگری در رفتار‌های والدین زمینه ساز بروز این رفتار نابهنجار در کودک خواهد شد.

شناسایی کودکان خجالتی از طریق بازی

بازی‌های دسته جمعی مورد علاقه این گروه از کودکان نیست. در بازی بیشتر فرمانبردار هستند تا رهبر. آنها مدام نگران سرزنش و کنار زده شدن و یا مورد تمسخر قرار گرفتن از جانب هم بازی‌های خود هستند.

پرورش خلاقیت کودک در بازی

اگر می‌خواهید کودک خلاقی داشته باشید به سراغ بازی‌های خلاقانه بروید. شادی کودک در حین بازی باعث پرورش خلاقیت در کودکان خواهد شد. کودکی که از یک قوطی خالی به عنوان ماشین استفاده می‌کند در واقع در حال انجام یک بازی خلاقانه است که به او در شناخت دنیای والدینش کمک می‌کند. بازی‌های خلاقانه توانایی تقلید و یادگیری را در کودک افزایش می‌دهد و یادگیری زبان را در کودکی که نوپا است تسریع می‌بخشد.

تاثیر بازی در افزایش خلاقیت کودکان از دیدگاه روانشناسی کودک

اهمیت اسباب بازی در بازی‌های کودکانه

از نظر روانشناسان کودک اسباب بازی سبب پرورش قدرت ذهنی، جسمی، عاطفی و اجتماعی کودک می‌شود و به ایجاد ارتباط بین کودک و دنیای بیرون کمک می‌کند.

نکته مهم در انتخاب اسباب بازی برای کودک تناسب آن با سن و ویژگی‌های جسمی و روانی کودک است تا بتواند مفید و مؤثر واقع شود. گزینش اسباب بازی مناسب برای کودک به شکل‌گیری تمایلات عاطفی و روانی او کمک می‌کند و اگر والدین در انتخاب خود دقت نکنند موجب سوق دادن تمایلات کودک به سمت‌و‌سویی می‌شود که مورد انتظار آنها نبوده است.

بازی‌های جسمی:

کودک در اولین ماه‌های تولدش با انجام حرکاتی مثل غلطیدن و لگد زدن، تکان دادن دست‌وپا با بازی‌های جسمی و حرکتی آشنایی دارد. او کم‌کم یاد می‌گیرد که چگونه صدا‌های مختلفی را از حنجره‌هاش بیرون بیاورد، با انگشتان خود بازی کند و اسباب بازی را به سمت خود بکشد. او کم‌کم صدا‌ها را کشف و شناسایی می‌کند.

بازی‌های ساختنی:

در حدود دو سالگی تمایل کودک به استفاده از اشیاء اطرافش به جای اسباب بازی دیده می‌شود. او مکعب‌ها را روی زمین به شکل قطار می‌چیند و بازی می‌کند. سعی کنید تا به توانایی کودک در ساختن اسباب بازی خلاقانه کمک کنید. در ۴ سالگی کودک علاقه زیادی به برش کاغذ دارد و با آنها شکل‌های گوناگونی را روی مقوا می‌چسباند. او با گل اشکال مختلفی را بوجود می‌آورد و بیشتر از ساختن لذت می‌برد تا خراب کردن و از نو ساختن.

تاثیر بازی‌های ساختنی از دیدگاه روانشناسی کودک

بازی‌های تقلیدی و نمایشی:

در هفت یا هشت ماهگی تقلید صدای مادر توسط کودک کاملا ملموس است. از بچه گانه صحبت کردن با او پرهیز کنید. کلمات را بصورت واضح و درست بکار برید. با نگاه مستقیم با او صحبت کنید. بازی با کلمات ساده و تکرار آن را با او انجام دهید. مثل مامان، سلام…

پسر‌ها در سنین بالاتر تمایل دارند با جعبه ابزار پدر بازی کنند و رفتار او را تقلید کنند؛ و دختر‌ها مشغول آشپزی برای مهمان‌هایشان می‌شوند و به دنبال رسیدن به شناخت درست از شباهت‌های جنسیتی خود با پدر و مادرشان هستند. کودک سعی می‌کند این ویژگی‌های شخصیتی را درونی کند تا برای پذیرفتن نقش خود در زندگی واقعی آماده شود. این تقلید نه تنها نگران کننده نیست بلکه کمک بزرگی به شکل‌گیری شخصیت کودک می‌کند و جزو روند رشدی او محسوب می‌شود.

سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که اوج تقلید در بازی کودک چه سنی است؟

باید گفت که برای این امر نمی‌توان محدده سنی مشخصی را تعیین کرد، زیرا بستگی به شرایط محیطی و ویژگی‌های رشدی کودک دارد؛ اما با توجه به قوانین رشدی، کودک از حدود دو سالگی آمادگی تقلید و تکرار رفتار‌های والدین را در بازی‌های خود دارد. هرچه این سن در کودک پایین بیاید نشان دهنده توانایی و هوش بیشتر کودک است.

جالب است بدانید که کودک این رفتار تقلیدی را باور کرده و برایش مهم است، لذا اگر از او حین بازی تقلیدی، رفتاری نادرست سر می‌زند این والدین هستند که باید بازنگری به رفتار خود در مقابل چشمان کودک داشته باشند. زمانی این تقلید رفتار نگران کننده است که کودک بدون در نظر گرفتن زمان و مکان اصرار به آن داشته باشد و حتی از خوردن و خوابیدن هم برایش مهم‌تر باشد.

شناخت نقاط ضعف و قوت کودک حین بازی تقلیدی و نمایشی

بازی نمایشی زمان مناسبی است برای نمایش رفتار‌های درونی و بیرونی کودک. این فکر غلطی است که ما قصد آموزش مستقیم به بچه‌ها در حین بازی داشته باشیم. بلکه شناخت نقاط ضعف کودک کمک می‌کند تا علل آن‌ها را پیدا کرده و رفع کنیم. نباید فراموش کرد که کودک در حال تقلید از رفتار ماست.

از جمله بازی‌های مورد علاقه بچه‌ها دکتر بازی است؛ که نگرانی زیادی را برای والدین به همراه دارد. برخلاف تصور والدین، کودکان هیچ قصد و غرض جنسی از این بازی ندارند؛ و صرفا به دنبال یک کنجکاوی کودکانه به این بازی می‌پردازند. از آن جا که بهتر است کودکان نسبت به اندام خصوصی خود نیز حساسیت لازم را داشته باشند لذا بهتر است بطور غیر مستقیم حواس بچه‌ها را به امر دیگری مثل تماشا کردن کارتون پرت کنیم و در زمان دیگری به او حفظ حریم خصوصی را آموزش دهیم.

پرورش حس کنجکاوی در کودکان

سن ۳ تا ۴ سالگی اوج کنجکاوی در کودکان است. پرورش این حس و رفع نیاز به دانستن در کودک بستگی به والدین دارد. باید سعی کرد به سوالات کودکان بطور واضح و روان پاسخ داد. شرایط یک فعالیت علمی ساده را برای کودکان فراهم سازید. مثل کاشتن بذر در گلدان و پرورش آن؛ یا ساختن یک قایق کاغذی و شناور کردن آن در ظرف آب. کودک در این سن از انجام بازی‌های فکری مثل پازل لذت می‌برد. در این سن رفتار‌های دقیق تری از او سر می‌زند، مثل بستن بند کفش یا بستن دکمه‌های پیراهنش. او به انجام بازی‌های گروهی و تعداد بیشتر علاقه‌ی بیشتری پیدا کرده است و رعایت نوبت را در بازی یاد گرفته است.

شکل‌گیری تمایلات عاطفی و و روانی کودک

کودک با قدم نهادن در سال سوم زندگی خود مهارت‌های بیشتری کسب کرده است؛ لذا در انتخاب اسباب بازی‌هایی که در اختیار او می‌گذارید باید دقت بیشتری کنید، زیرا تمایلات عاطفی و روانی او را شکل می‌دهد. این سن زمان مناسبی است برای انجام بازی‌های خارج از خانه و در فضای وسیع تر. مثل دویدن و بالا و پایین پریدن. وسایلی برای او فراهم کنید تا بتواند قدرت خود را در بازی هایش نشان دهد. مجسمه سازی با خمیر از بازی‌های مورد علاقه اوست.

انجام بازی‌های پرتحرک در آستانه ۵ سالگی

کودک با پا گذاشتن در ۵ سالگی تمایل به انجام بازی‌های پر جنب و جوش و پر سر و صدا دارد. او مایل است در بازی قدرت بدنی خود را به نمایش بگذارد و زمان طولانی تری را بدون خستگی به انجام بازی‌های گروهی مشغول می‌شود. او همچنین کار با ماژیک و آبرنگ را دوست دارد و با خمیر مجسمه‌های معناداری را می‌سازد و در ۶ سالگی کنترل بیشتری روی حرکات ظریف بدنش دارد.

انجام بازی‌های هدف دار

مهارت بدنی در ورزش‌های دسته جمعی و رعایت قوانین بازی از ویژگی‌های کودکانی است که پا به هفتمین سال زندگی خود گذاشته‌اند. پسران ۷ ساله به سراغ فوتبال می‌روند و دختران از لی لی بازی و کنترل روی بدن خود لذت می‌برند. کودک ۷ تا ۱۱ ساله بیشتر به دنبال رقابت در بازی است تا لذت بردن از آن. او مهارت خود را در بازی به رخ همسالان خود می‌کشد.

نکات مهم درباره بازی کودکان:

بازی کودک را جدی بگیرید، زیرا از این طریق مهارت‌های شناختی خود را افزایش می‌دهد. توانایی‌های فیزیکی او بیشتر می‌شود. کلمات جدید می‌آموزد و دایره لغاتش گسترش می‌یابد. مهارت‌های اجتماعی خود را تقویت می‌کند مانند وقتی که نقش پلیس را بازی می‌کند و دزد را دستگیر می‌کند.

بازی به رشد عاطفی کودک کمک می‌کند و با انجام یک بازی شاد اضطراب را از خود خارج می‌کند. در نهایت بازی و یادگیری دو جزء جدایی ناپذیر از یکدیگر هستند. زمان مناسب را برای بازی کودک فراهم آورید و اختیار را در بازی از او نگیرید. مطمئن باشید که غریزه اش مسیر درست را به او نشان خواهد داد.

منبع: هنر فارسی