بازآرایی راهبردی در مبادی ورود کالا، پاسخ فوری به محاصره دریایی دشمن

به گزارش مجله خبری نگار،علی قاسم‌آبادی کارشناس حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی کشور در رابطه با رویکرد ایران در خنثی‌سازی محاصره دریایی دشمن آمریکایی گفت: از زمان آغاز درگیری‌ها و تشدید حملات به جنوب کشور، یکی از مهم‌ترین اولویت‌های دولت، بازطراحی سریع و عملیاتی شبکه تامین کالا‌های اساسی، مواد اولیه تولید و اقلام موردنیاز بخش‌های مختلف اقتصادی بوده است؛ اولویتی که نه در سطح یک تصمیم مقطعی، بلکه در قامت یک تغییر راهبردی در هندسه تجارت خارجی کشور خود را نشان داده است. در چنین شرایطی، اتکای سنتی به مسیر‌های دریایی جنوب، به‌ویژه در فضایی که دشمن آمریکایی و صهیونیستی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظامی و لجستیکی خود در منطقه خلیج‌فارس تلاش کرده فشار بر شریان‌های تجاری ایران را افزایش دهد، دیگر نمی‌توانست پاسخ‌گوی نیاز‌های یک اقتصاد در حال مقاومت باشد. به همین دلیل، وزارت امور اقتصادی و دارایی، با هماهنگی سایر دستگاه‌های اجرایی، گمرکی، ترانزیتی و مناطق آزاد، به سمت توسعه ورودی‌های جایگزین و فعال‌سازی حداکثری مرز‌های خاکی کشور حرکت کرده است.

قاسم‌آبادی افزود: این تغییر، صرفاً جابه‌جایی یک مسیر با مسیر دیگر نیست؛ بلکه انتقال مرکز ثقل بخشی از تجارت خارجی از جنوب دریامحور به شبکه‌ای متنوع، چندمسیره و انعطاف‌پذیر از کریدور‌های زمینی و ترکیبی است. در این چارچوب، مناطق آزاد و گمرکات مستقر در مرز‌های شمالی، شمال‌غربی، غربی و شرقی کشور، از جایگاهی مکمل به جایگاهی تعیین‌کننده ارتقا یافته‌اند و اکنون در خط مقدم تامین کالا‌های موردنیاز کشور قرار دارند. همین تحول نشان می‌دهد که در شرایط تهدید، راهبرد موثر نه انتظار برای بازگشت وضعیت عادی، بلکه خلق آرایش جدیدی از ظرفیت‌های ملی است؛ آرایشی که بتواند هم واردات را پایدار نگه دارد، هم فشار دشمن را بی‌اثر کند و هم اقتصاد را از وابستگی بیش از حد به یک جغرافیای خاص خارج سازد.

وی در رابطه با خنثی‌سازی محاصره دریایی با منطق تنوع‌بخشی به مبادی ورود کالا‌ها به کشورمان گفت: یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اقتصاد سیاسی بحران این است که هرچه مسیر‌های تامین یک کشور متنوع‌تر، غیرمتمرکزتر و چندلایه‌تر باشد، هزینه اعمال فشار بیرونی بر آن افزایش پیدا می‌کند. در همین چارچوب، راهبرد جدید ایران را باید بر پایه منطق تنوع‌بخشی به کریدور‌های ورودی تحلیل کرد. دشمن در محاسبات خود معمولاً بر این فرض تکیه دارد که تمرکز تجارت خارجی ایران بر آبراه‌ها و بنادر جنوبی، می‌تواند با تهدید، رصد، اختلال یا محاصره، هزینه تامین را بالا ببرد و جریان ورود کالا را کند کند. اما هنگامی که کشور با سرعت به سمت فعال‌سازی مرز‌های خاکی، تقویت نقش همسایگان، استفاده از مسیر‌های ریلی و جاده‌ای جایگزین و بهره‌گیری از ظرفیت مناطق آزاد در نقاط غیردریایی حرکت می‌کند، عملاً اثرگذاری این محاسبه کاهش می‌یابد. این همان نقطه‌ای است که راهبرد دریایی دشمن با تاکتیک زمینی و شبکه‌ای ایران روبه‌رو می‌شود.

این کارشناس اقتصادی افزود: راهبرد فعلی ایران می‌تواند به بازتوزیع پایدار وزن جغرافیایی تجارت کشور منجر شود؛ به‌گونه‌ای که حتی در شرایط عادی نیز سهم کریدور‌های زمینی، مسیر‌های ترکیبی، بازار‌های همسایه و مناطق آزاد مرزی در اقتصاد ملی افزایش یابد. این امر نه‌تنها آسیب‌پذیری کشور را در برابر فشار‌های مشابه آینده کاهش می‌دهد، بلکه به تعادل منطقه‌ای توسعه نیز کمک می‌کند؛ زیرا استان‌ها و مناطق مرزی که پیش‌تر در حاشیه برخی معادلات تجاری قرار داشتند، اکنون می‌توانند نقش فعال‌تری در زنجیره تامین، ترانزیت و ارزش‌آفرینی اقتصادی ایفا کنند.

وی در پایان گفت: اقدام دولت و وزارت اقتصاد در تغییر مسیر‌های ورودی کالا با تکیه بر مناطق آزاد کشور و ترخیص فوری کالا‌ها در حوزه گمرکات کشور نه تنها یک پاسخ فوری و عملیاتی به فشار و محاصره دشمن است؛ بلکه یک ابتکار اجرایی برای حفظ ثبات بازار و تداوم تولید کشور است که موجب یک بازآرایی راهبردی در معماری تجارت خارجی ایران نیز خواهد شد.