نجات کشاورزی گلستان از تکه‌تکه شدن با معجزه «یکپارچه‌سازی»

به گزارش مجله خبری نگار،اقتصاد اصلی ساکنان گلستان که بر پایه فعالیت کشاورزی استوار است، اکنون با معضل خرد شدن اراضی و وجود قطعات کوچک و پراکنده مواجه است که نه تنها مانع جدی برای افزایش بهره‌وری مصرف آب و استفاده بهینه از نهاده‌هاست، بلکه هزینه‌های تولید را به شدت افزایش داده و سودآوری را برای کشاورز کاهش داده است.

کارشناسان و مسئولان جهاد کشاورزی گلستان سال‌هاست که نسبت به این پدیده هشدار می‌دهند و بر لزوم سرمایه‌گذاری در اجرای طرح یکپارچه‌سازی به عنوان تنها راهکار نجات برای افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش هزینه‌ها تاکید دارند.

پس از سال‌ها مطالبه و پیگیری، سرانجام با ابلاغ شیوه‌نامه اجرایی طرح یکپارچه‌سازی اراضی به استان‌ها در سال ۱۴۰۳، تلاش‌ها در گلستان شتابی دوباره گرفته و این طرح که هدفی فراتر از تجمیع خاک دارد، به دنبال تحول در بنیان‌های تولید کشاورزی است.

جلال زنگانه، معاون حفظ کاربری اراضی مدیریت امور اراضی جهاد کشاورزی گلستان در این خصوص به خبرنگار گفت: شیوه‌نامه طرح یکپارچه‌سازی و تجمیع زمین‌های کشاورزی از ۱۷ تیر سال ۱۴۰۳ به این استان ابلاغ شده و اکنون با هدف حفظ زمین‌های کشاورزی و بهبود مدیریت تولید محصولات در دست اجرا است.

اگرچه اجرای طرح یکپارچه‌سازی در گلستان به زمان و همکاری گسترده نیاز دارد، اما تجربه‌های موفق قبلی امید بهره‌برداران را دوچندان کرده است.

اجرای طرح‌های آزمایشی در برخی مناطق گلستان، از جمله روستای محمدآباد گرگان در سال ۹۶ با پوشش ۱۲۰ هکتار زمین، به عنوان الگویی موفق و درخشان در گلستان می‌درخشد.

این طرح نشان داد که با تجمیع اراضی، موانع پیش پای مکانیزاسیون برداشته شده و کشاورزی می‌تواند با کمترین هزینه و بیشترین بازدهی به فعالیت خود ادامه دهد.

برای اینکه کشاورزان با انگیزه بیشتری در این طرح مشارکت کنند، دولت بسته مشوق‌های تشویقی ویژه‌ای را در نظر گرفته است.

زنگانه با اشاره به این مشوق‌ها خاطرنشان کرد: ارائه وام خرید و نصب کنتور هوشمند حجمی، تخفیف یا تقسیط آب‌بهای کشاورزی، اعطای مجوز آبزی‌پروری متراکم در مسیر ورودی به مزارع و در حوزه خاک وزارت جهاد کشاورزی، اجرای طرح‌های زیربنایی آب و خاک، تجهیز و نوسازی زمین‌ها، ایجاد شبکه فرعی آبیاری و زهکشی، راه‌اندازی سامانه‌های نوین آبیاری و ایجاد جاده بین مزارع از مهم‌ترین تسهیلاتی است که دولت برای ترغیب بهره‌برداران به اجرای این طرح در نظر گرفت.

کارشناس آب و خاک در گلستان هم با تاکید بر اهمیت اقتصادی این طرح گفت: اجرای طرح یکپارچه‌سازی فعالیت‌های کشاورزی مانند آماده‌سازی زمین، تهیه بذر، کود، سم، استفاده از ماشین‌آلات کشاورزی و نگهداری آن، مدیریت صحیح مزرعه و بازاریابی محصولات به صورت هماهنگ، صرفه اقتصادی قابل توجهی برای بهره‌برداران دارد.

کمال غریبی افزود: توسعه طرح یکپارچه‌سازی نه تنها توسعه اقتصادی بهره‌برداران، بلکه پیشرفت کل استان را در پی خواهد داشت.

مدیر امور اراضی جهاد کشاورزی گلستان نیز از پیشرفت فیزیکی خوب طرح خبر داد و گفت: سال گذشته طرح یکپارچه‌سازی در سطح ۲ هزار و ۱۵ هکتار از اراضی کشاورزی این استان اجرا شده است.

حسین نوری‌زرگری بیان کرد: فعال کردن کارگروه استانی یکپارچه‌سازی اراضی و متناظر آن کارگروه‌های شهرستانی در ۱۴ شهرستان تابعه به دنبال ابلاغ شیوه‌نامه اجرایی آن، اکنون موجب جهش در اجرای این طرح در استان شده است.

وی در ادامه به آسیب‌های خرد شدن اراضی اشاره کرد و گفت: تغییر کاربری غیرمجاز و خرد شدن اراضی، موجب کاهش بهره‌وری و هزینه بالای تولید محصولات کشاورزی می‌شود که این امر باعث انگیزه مضاعف برای فروش، ساخت‌وساز غیرمجاز و خروج زمین از چرخه تولید کشاورزی خواهد شد و هدف قانون‌گذار از اجرای طرح تجمیع و یکپارچه‌سازی اراضی این است که حدنصاب فنی و اقتصادی در همه شهرستان‌ها رعایت شود تا از این طریق الگوی کشت رعایت شود و همچنین مکانیزاسیون کشاورزی، تجهیز و نوسازی و مدیریت واحد به خوبی اجرا شود تا در نهایت، کشاورزی، اقتصادی و پایدار باشد.

استان گلستان سالیانه در شرایط عادی و به دور از خشکسالی، نزدیک به پنج میلیون تن انواع محصول کشاورزی شامل بخش‌های زراعی، دامی، باغی و صید و ماهیان پرورشی تولید می‌کند که سهم بهره‌برداران بخش زراعی و باغی بیش از سایر حوزه‌ها در میزان تولید محصول است.

همچنین بهره‌برداران کشاورزی استان در تولید ۱۵ محصول راهبردی شامل تولید دانه‌های روغنی کلزا، سویا و آفتابگردان، هلو، توتون و گوشت مرغ رتبه اول، گندم، چغندرقند و خرمالو مقام دوم، شلتوک (برنج)، پیله‌تر ابریشم، میگو و پنبه رتبه سوم، ماهیان پرورشی و خاویاری رتبه چهارم و جو و زیتون رتبه پنجم کشوری را در اختیار دارند.