بروز عوارض جانبی و تشدید بیماری با قطع خودسرانه دارو‌ها

به گزارش مجله خبری نگار فاطمه جهانگیری در گفت‌وگویی اظهار کرد: در ماه مبارک رمضان، برای افرادی که به‌دلیل ابتلا به بیماری، دارو مصرف می‌کنند، این سؤال مطرح است که نحوه صحیح مصرف دارو‌ها در زمان روزه‌داری چگونه باید باشد و آیا قطع مصرف دارو‌ها و یا جابه‌جایی زمان مصرف دارو به زمان‌های قبل از سحر یا بعد از افطار کار درستی است یا خیر؛ نکته قابل اهمیت که باید مورد توجه شاغلین گروه پزشکی قرار گیرد، حفظ سلامتی بیمار است.

وی ادامه داد: در بارداری، شیردهی و برخی از بیماری‌ها مانند دیابت، فشار خون، روده تحریک‌پذیر، یبوست، زخم‌های گوارشی شامل زخم معده و دوازدهه، اختلالات کلیوی، اختلالات غده تیروئید، بیماری‌های اعصاب و روان، قلبی_عروقی و تنفسی فرد ملزم است پیش از اقدام به روزه‌داری، با پزشک معالج خود مشورت کند.

کارشناس نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی قزوین عنوان کرد: بیماران نباید بدون مشورت با داروساز یا پزشک معالج خود اقدام به قطع دارو، تغییر یا کاهش دوز مصرفی و یا تغییر زمان مصرف کنند، رعایت نکردن این اصول می‌تواند منجر به عدم اثربخشی دارو، عدم دستیابی به اثرات درمانی، بروز اثرات جانبی و تشدید بیماری شود.

وی بیان کرد: چنانچه فردی علی‌رغم ابتلا به بیماری، پس از مشورت با پزشک معالج، مجاز به روزه گرفتن باشد، باید به برخی نکات توجه کند، بیماران مبتلا به صرع، در معرض خطر تغییر دوز دارو در ایام روزه‌داری هستند، پزشکان علاوه بر بیماران صرعی که با قطع دارو دچار بازگشت حملات تشنجی می‌شوند، باید به بیماران مبتلا به آسم که با قطع دارو‌های استنشاقی و افشانه‌های تنفسی دچار حملات آسمی می‌شوند مشاوره دقیق داده و توصیه‌های لازم را ارائه کنند.

جهانگیری خاطرنشان کرد: مطالعات به عمل آمده روی دارو‌های ضد فشار خون نشان می‌دهد که روزه‌داری تأثیر خاصی بر اثربخشی این دارو‌ها ندارد، البته گاهی لازم است در مورد دارو‌های مدر (ادرار آور) جهت جلوگیری از کاهش آب بدن، پزشک اقدام به کاهش دوز این دارو‌ها در بیماران روزه‌دار کند.

وی تأکید کرد: برخی از دارو‌های ضد التهاب این قابلیت را دارند که دو بار در طول روز مصرف شوند، مصرف این قبیل دارو‌ها را می‌توان با مشورت پزشک و داروساز به زمان افطار و سحر موکول کرد.

این داروساز تصریح کرد: پزشک معالج جهت درمان عفونت در بیمار روزه‌دار می‌تواند اقدام به تجویز آنتی‌بیوتیک‌هایی کند که به جای چند بار مصرف در طی روز، یک یا دو بار در روز مصرف شوند.

وی افزود: برخی دارو‌ها نیز به شکل آهسته‌رهش در بازار دارویی موجود هستند، در مورد این دارو‌ها به‌جای مصرف سه تا چهار بار در روز، پزشک می‌تواند داروی آهسته‌رهش که یکبار در روز تجویز می‌شود را توصیه کند.

جهانگیری اظهار کرد: تغییر نحوه مصرف برخی از داروها، از شکل خوراکی به شکل پوستی، در این ایام بر اساس تجویز پزشک ممکن است، در صورت وجود این شکل دارویی، به‌جای مصرف برخی از دارو‌های خوراکی، پزشک معالج می‌تواند آنها را به شکل زیست چسب تجویز کند.

کارشناس نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی قزوین عنوان کرد: هر چند روزه‌داری برای برخی از مبتلایان به دیابت بنا بر تشخیص پزشک معالج می‌تواند مفید باشد، اما تغییر خودسرانه دوز دارو و رژیم غذایی در برخی دیگر بسیار خطرناک است، بیمارانی که انسولین مصرف می‌کنند قبل از اقدام به روزه‌داری باید با پزشک معالج خود مشورت کنند، در تمامی بیماران دیابتی، کنترل مرتب قند خون و تنظیم آن بسیار مهم است.

وی بیان کرد: نکته مهمی که در خصوص سلامت بانوان لازم به ذکر است، استفاده از دارو‌های ضد بارداری ترکیبی مانند LD است که باید با دستور پزشک معالج صورت گیرد و مصرف آن به منظور قطع خونریزی دوران قاعدگی و کامل کردن روزه در ماه مبارک رمضان ممنوع است.

جهانگیری خاطرنشان کرد: مصرف قرص‌های ضد بارداری ترکیبی به روشی که منجر به قطع قاعدگی شود، علاوه بر اینکه چرخه هورمونی مصرف‌کننده دارو را مختل خواهد کرد، تبعات خطرناکی مانند اختلالات انعقادی و ایجاد لخته در عروق اندام‌های تحتانی و حتی عروق مغزی به‌دنبال خواهد داشت، علی‌الخصوص که این امر با کاهش مصرف مایعات ممکن است تشدید شود، شیوع این عارضه با افزایش سن افزایش می‌یابد و این امر هشداری است برای بانوانی که در سنین بالای ۳۵ سال بوده و دارای اضافه وزن و سابقه ترومبوز و یا سیگاری هستند، این موضوع ضرورت مصرف دارو‌های ضد بارداری خوراکی را تحت نظارت پزشک مضاعف می‌کند.

توصیه‌های نحوه مصرف دارو‌ها در ماه مبارک رمضان

وی تأکید کرد: در خصوص اقدام به روزه‌داری و همچنین نحوه مصرف دارو‌ها در مورد بیماران، باید با پزشک و داروساز مشورت شود.

این داروساز تصریح کرد: افراد چنانچه مبتلا به بیماری خاصی بوده که مجبور به مصرف دارو در ایام مبارک ماه رمضان هستند، قبل از هر چیز با پزشک معالج خود مشورت کنند.

وی اظهار کرد: در زمان روزه‌داری هیچ‌گاه وعده‌های دارو را خودسرانه حذف و یا به زمان دیگری موکول نکنند، زیرا این عمل سبب اختلال در روند درمان می‌شود، مصرف بسیاری از دارو‌ها را می‌توان پس از مشوت با پزشک به زمان سحری یا افطار منتقل کرد.

جهانگیری عنوان کرد: روزه‌داران چنانچه مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند فشار خون، دیابت، بیماری‌های گوارشی، اعصاب و روان، قلبی_عروقی، تنفسی و اختلالات کلیوی هستند، در این خصوص که آیا روزه‌داری برای آنها بدون اشکال است یا خیر و همچنین در صورت بی‌خطری، در مورد نحوه مصرف دارو و رژیم غذایی مناسب در ماه مبارک رمضان، با پزشک و داروساز مشورت کنند.

وی بیان کرد: اثربخشی بسیاری از داروها، ارتباط مستقیمی با مصرف به موقع آنها در زمان معین دارد، بیماران در ایام روزه‌داری خودسرانه نوبت داروی خود را قطع نکنند.

این مسئول خاطرنشان کرد: قطع ناگهانی برخی دارو‌ها به واسطه روزه‌داری بسیار خطرناک است، بیماران باید درباره قطع دارو و نحوه استفاده آنها در ماه مبارک رمضان با پزشک و یا داروساز خود مشورت کنند.

جهانگیری در پایان یادآور شد: هم بیماران و هم خانواده فرد مبتلا به دیابت باید در رابطه با خطرات احتمالی تهدیدکننده بیمار در ایام روزه‌داری مورد مشاوره قرار گیرند، همچنین باید در مورد علائم افزایش و کاهش قند خون، اندازه‌گیری قند خون، تنظیم وعده‌های غذایی، فعالیت بدنی و مصرف دارو‌ها در ماه مبارک رمضان آموزش لازم را دریافت کنند، علاوه بر این، لازم است روش درمان و اقدامات لازم در صورت بروز مشکل باید به همراه بیمار آموزش داده شود.