سه مؤلفه حیاتی سرمایه اجتماعی، آسیب‌های اجتماعی و موقعیت جمعیتی در جامعه خواهد بود

به گزارش مجله خبری نگار، لیلا سادات ابطحی روز چهارشنبه در شورای اجتماعی استان با دستور جلسه تبیین وضعیت سرمایه اجتماعی استان، با اشاره به پیمایش گسترده‌ای که توسط مرکز رصد وزارت کشور انجام شده است، اظهار داشت: سرمایه اجتماعی، آسیب‌های اجتماعی و موقعیت جمعیتی، سه مؤلفه حیاتی ترسیم‌کننده وضعیت واقعی جامعه است.

وی با تعریف سرمایه اجتماعی به عنوان مجموعه‌ای از روابط، شبکه‌ها، اعتماد و هنجارها، از آن به عنوان «چسب نامرئی جامعه» یاد کرد و افزود: هدف ما از این پیمایش که از اواخر سال ۱۴۰۳ و با پرسشگری از ۸۵ هزار نفر در سطح کشور انجام شد، دستیابی به تحلیلی دقیق برای اقدام و عمل است.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اصفهان با مقایسه داده‌های چهار دوره پیمایش (سال‌های ۹۴، ۹۷، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۴) خاطرنشان کرد: میانگین سرمایه اجتماعی در استان اصفهان ۴۰.۵ درصد برآورد شده است که این رقم بالاتر از میانگین کشوری قرار دارد، هرچند هنوز با سطح مطلوب فاصله داریم.

وی افزود: نوسانات این شاخص در سال‌های گذشته متاثر از رویداد‌هایی نظیر همه‌گیری کرونا در سال ۱۴۰۰ و وقایع سال ۱۳۹۷ بوده است و در رتبه‌بندی داخلی استان، شهرستان‌هایی نظیر فریدون‌شهر، کاشان و نطنز در رتبه‌های بالاتر شاخص سرمایه اجتماعی قرار دارند، در حالی که شهرستان‌هایی مانند برخوار و شاهین‌شهر رتبه‌های پایین‌تری را به خود اختصاص داده‌اند.

ابطحی در تحلیل پنداشت مردم از عملکرد نظام در رفع مشکلات، به تفکیک حوزه‌ها پرداخت و گفت: بیشترین میزان رضایت و سرمایه اجتماعی با ۴۷.۵ درصد متعلق به حوزه بهداشت و درمان است و پایین‌ترین رتبه در میان مؤلفه‌ها به دلیل مشکلات معیشتی، به امور اقتصادی اختصاص یافته است.

وی افزود: در بخش امید به آینده، بالاترین نمره مثبت مردم به شاخص «قدرت ایران در منطقه و جهان» تعلق گرفته است که نشان‌دهنده غرور ملی و اعتماد به اقتدار بین‌المللی است.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان در ادامه صحبت‌های خود با تفکیک سطوح سرمایه اجتماعی، به سطح میانی (اعتماد سازمانی) اشاره کرد و افزود: در این بخش، اعتماد مردم به گروه‌های مرجع نظیر پزشکان، معلمان و اساتید دانشگاه و همچنین پنداشت از ویژگی‌های اخلاقی مسوولان و اعتماد به رسانه‌ها سنجیده شده است، اما در سطح خرد (روابط فردی) اعتماد در ایران همچنان از الگوی «دایره‌ای» پیروی می‌کند که بیشترین سطح اعتماد در نهاد خانواده است و سپس به ترتیب به خویشاوندان، همسایگان و هم‌قومیت‌ها گسترش می‌یابد.

استاندار اصفهان نیز در این نشست با اشاره به وضعیت حساس سرمایه اجتماعی، خواستار تغییر رویکرد از مباحث نظری صرف به اقدامات راهبردی و ملموس شد.

مهدی جمالی نژاد با بیان اینکه تکیه بر نظریات پژوهشگران خارجی همواره با اقلیم و فرهنگ بومی ما سازگار نیست، تصریح کرد: در بسیاری از طرح‌های اجتماعی، نگاه‌ها به سمت الگو‌هایی رفته است که با واقعیت‌های جامعه ما همخوانی ندارد، لذا محور قرار دادن محلات، همان‌گونه که در گذشته‌های دور ریشه در فرهنگ ما داشته، باید به عنوان کلیدی‌ترین راهبرد در تمامی فعالیت‌های اجتماعی احیا شود.

وی با تأکید بر پاسخگویی دستگاه‌های مسوول، خاطرنشان کرد: سرمایه اجتماعی مخرج مشترک تمامی اقدامات دستگاه‌های اجرایی است و اگر نارضایتی در جامعه وجود دارد، هر دستگاه باید سهم خود را در بروز آن بشناسد و برای اصلاح آن ورود پیدا کند.

‌استاندار اصفهان ضمن مقایسه اولویت‌های ستادی، از تشکیل ساختاری جدید برای پیگیری تخصصی حوزه خانواده خبر داد و افزود: در حال حاضر ما میز‌های تخصصی فعال در حوزه‌های هوش مصنوعی، انرژی خورشیدی و گردشگری داریم که به صورت هفتگی و مستمر جلسه دارند؛ اما جای خالی میز خانواده به عنوان اصلی‌ترین سلول جامعه به شدت احساس می‌شود.

‌وی ادامه داد: میز خانواده باید به زودی فعال شود تا مواردی نظیر تأمین اجتماعی و ترمیم سرمایه اجتماعی را با نگاهی عملیاتی دنبال کند و این میز جایگاهی برای تجمیع کار‌های ارزشمند و پراکنده‌ای خواهد بود که توسط نخبگان و دغدغه‌مندان انجام شده است.

‌جمالی‌نژاد با تأکید بر اینکه خروجی مطالعات باید در سفره و زندگی مردم دیده شود، گفت: پیشنهاد من این است که نتایج مطالعات پژوهشگران پس از بحث و اصلاح، فوراً وارد فاز عملیاتی شود، زیرا ما به دنبال ویترین‌سازی نیستیم؛ بلکه هدف ما این است که بدانیم هر دستگاه دقیقاً چه گامی برای بهبود حال جامعه برداشته است.