هیات صلح یا ابزار سیاسی؟ تردید‌های پاکستان درباره ابتکار ترامپ

به گزارش مجله خبری نگار، روزنامه انگلیسی‌زبان اکسپرس تریبیون در یادداشتی با عنوان «چرایی حضور پاکستان در هیات صلح» نوشت: هفته گذشته در شهر داووس، حدود ۲۰ کشور از جمله پاکستان منشور هیات صلح را در حضور رئیس‌جمهور آمریکا امضا کردند؛ اما نکته قابل توجه آن است که هیچ کشور بزرگ اروپایی در این نشست حضور نداشت. مجارستان تنها شرکت‌کننده اروپایی بود که در عین حال متحد نزدیک روسیه به شمار می‌رود. مسکو نیز اعلام کرده است که در حال بررسی این پیشنهاد است، در حالی که چین دریافت دعوت‌نامه را تأیید کرده، اما هنوز مشخص نکرده که آیا به آن خواهد پیوست یا خیر.

در ادامه این یادداشت آمده است: در پاکستان، این تصمیم موجب بحث‌های پرشور و گاه احساسی شده است. دولت اسلام‌آباد این اقدام را توجیه کرده و آن را هم به‌عنوان یک پیروزی دیپلماتیک و هم یک ضرورت استراتژیک به تصویر کشیده است.

با این حال، مخالفان و منتقدان داخلی، عقلانیت پیوستن به ابتکار عمل ترامپ را زیر سؤال برده و نسبت به پیامد‌های بالقوه بلندمدت آن هشدار داده‌اند.

اکسپرس تریبیون نوشت: بزرگ‌ترین نگرانی حول غزه می‌چرخد. منتقدان بیم آن دارند که ایالات متحده بتواند از به‌اصطلاح هیات صلح برای پیشبرد دستور کار اسرائیل، دفن راه‌حل شکننده دو کشور و به حاشیه راندن کامل آرمان‌های فلسطینیان استفاده کند.

همچنین این نگرانی وجود دارد که هیات صلح به ابزاری برای دور زدن یا حتی جایگزینی سازوکار سازمان ملل متحد تبدیل شود.

این روزنامه افزود: این نگرانی‌ها کاملاً بی‌اساس نیستند. در ابتدا، هیات صلح به‌عنوان سازوکاری برای اجرای مرحله دوم طرح صلح غزه مطرح شد؛ با این حال، نگاهی دقیق‌تر به منشور آن شگفت‌آور است. این سند حتی یک بار هم از غزه نام نمی‌برد. طبق مقدمه، هیات صلح به دنبال ارتقای ثبات، احیای حکومت‌داری قابل اعتماد و قانونی و تضمین صلح پایدار در مناطقی است که تحت تأثیر یا تهدید درگیری قرار گرفته‌اند. این هیات چنین وظایف صلح‌سازی را مطابق با قوانین بین‌المللی و آنچه بر اساس این منشور تصویب شود، انجام خواهد داد.

به نوشته این روزنامه پاکستانی، زبان این متن گسترده و تا حد زیادی مبهم است. همین ابهام، نگرانی‌هایی را در پاکستان ایجاد کرده است مبنی بر اینکه اسلام‌آباد ممکن است در مقطعی برای حمایت یا حتی مشارکت در تلاش‌هایی با هدف خلع سلاح جنبش حماس یا سایر گروه‌های مقاومت فلسطینی تحت فشار قرار گیرد؛ سناریویی که از نظر سیاسی در داخل پاکستان سمی و اساساً غیرقابل قبول خواهد بود.

اکسپرس تریبیون در ادامه می‌نویسد: با این حال، یک نکته مهم وجود دارد. ماده ۲ منشور هیات صلح، محدودیت‌های روشنی را برای اختیارات این هیات تعیین می‌کند. بر اساس این ماده، «هر کشور عضو باید مطابق با اختیارات قانونی داخلی خود از عملیات هیات صلح حمایت و به آن کمک کند. هیچ چیز در این منشور نباید به‌گونه‌ای تفسیر شود که به هیات صلح در قلمرو کشور‌های عضو صلاحیت قضایی بدهد یا کشور‌های عضو را بدون رضایت‌شان ملزم به شرکت در مأموریت خاص صلح‌سازی کند.»

برخلاف تصور رایج، این بند به پاکستان فضای مانور قابل توجهی می‌دهد. عضویت به معنای تأیید خودکار هر تصمیم یا مأموریتی که توسط هیات صلح اتخاذ می‌شود، نیست. مشارکت همچنان داوطلبانه و تابع قوانین داخلی و خطوط قرمز سیاسی است. مقامات پاکستانی پیش‌تر تأکید کرده‌اند که هرگونه نیروی بین‌المللی که با هدف اجرای صلح از طریق اجبار یا خلع سلاح جنبش حماس مأمور شود، خط قرمزی است که اسلام‌آباد از آن عبور نخواهد کرد.

روزنامه اکسپرس تریبیون نوشت: برای پاکستان، کنار ماندن کامل به معنای از دست دادن هرگونه نفوذ بر فرآیندی است که ممکن است، خواسته یا ناخواسته، مباحث آینده درباره غزه، خاورمیانه و سازوکار‌های صلح جهانی را شکل دهد. قرار گرفتن در سمت اشتباه ترامپ نیز در گذشته پیامد‌های سیاسی و اقتصادی سنگینی برای کشور‌ها به همراه داشته است.

در این چارچوب، به نظر می‌رسد اسلام‌آباد به این جمع‌بندی رسیده است که حضور در داخل چادر، با تعیین حفاظ‌ها و خطوط قرمز مشخص، گزینه‌ای بهتر از ایستادن در بیرون و تماشای تصمیم‌گیری‌هاست.

اکسپرس تریبیون در پایان تأکید می‌کند: تصمیم پاکستان برای پیوستن به هیات صلح ترامپ، نشانه‌ای از تغییر در موضع اصولی این کشور درباره فلسطین نیست؛ بلکه بیانگر تلاشی عملگرایانه برای مرتبط ماندن، مشارکت و حفاظت از منافع خود در یک نظام بین‌المللی بی‌رحم است؛ نظامی که غیبت در آن می‌تواند بسیار پرهزینه‌تر از مشارکت محتاطانه باشد.