بزرگ‌ترین دزد زندگی شما کیست؟ همان ترسی که اجازه نمی‌دهد خودتان باشید!

به گزارش مجله خبری نگار، گاهی بزرگ‌ترین دزد زندگی ما نه یک غریبه، بلکه ترس از قضاوت دیگران است؛ ترسی نامرئی که آرام‌آرام جرئت انتخاب کردن، دنبال کردن آرزو‌ها و زندگی کردن مطابق خواسته‌های خودمان را از ما می‌گیرد.

چند بار در طول زندگی کاری را که قلباً دوست داشته‌اید، نیمه‌کاره رها کرده‌اید یا اصلاً سراغش نرفته‌اید، فقط به این دلیل که یک جمله کوتاه مثل خوره به جانتان افتاده است: «نکند بقیه درباره من چه فکری کنند؟»

ترس از قضاوت دیگران، شبیه زنجیر نامرئی روی دست‌وپای خیلی از ما سنگینی می‌کند؛ زنجیری که آرام‌آرام اراده‌مان را فلج می‌کند و ما را به کارمند بی‌جیره‌ومواجبِ توقعات مردم تبدیل می‌سازد. اما ریشه این وسواس مخرب کجاست و چه بلایی بر سر روان ما می‌آورد؟

زهره کاظم‌زاده، روان‌شناس، طرحواره‌درمانگر و زوج‌درمانگر، در گفت‌و‌گو با ما به کالبدشکافی این رفتار پرداخته و پرده از خطایی برمی‌دارد که خیلی‌ها سال‌ها با آن دست‌به‌گریبان هستند.

وقتی عزت‌نفس گروگان نگاه غریبه‌ها می‌شود

کاظم‌زاده صحبت‌هایش را با تلنگری آشنا و عمیق آغاز می‌کند و می‌گوید: «آیا تا به حال پیش آمده است که کاری را فقط به دلیل ترس از قضاوت دیگران انجام ندهید؟ قضاوت دیگران دقیقاً زمانی پررنگ می‌شود که ارزش خودمان را از نگاه دیگران بگیریم. کم‌کم به جای اینکه از خودمان بپرسیم «من چه می‌خواهم؟»، مدام از خودمان می‌پرسیم: «آن‌ها درباره من چه فکری می‌کنند؟» و این یعنی زندگی کردن با معیار‌های دیگران.»

به باور این روان‌شناس، وقتی ترازوی سنجش ارزشمندی ما بیرون از خودمان نصب شود، هویت فردی عملاً تعطیل می‌شود و شخص در زمین و میدانی بازی می‌کند که قواعدش را دیگران نوشته‌اند.

قضاوت دیگران چه بلایی سرمان می‌آورد؟

شاید در نگاه اول، اهمیت دادن به نگاه دیگران صرفاً یک احتیاط اجتماعی به نظر برسد؛ اما کاظم‌زاده معتقد است این وسواس فکری می‌تواند به روان انسان آسیب برساند:

«وقتی بیش از حد نگران قضاوت دیگران باشیم، به‌تدریج با چند آسیب جدی مواجه می‌شویم:

اول اینکه نمی‌توانیم «نه» بگوییم.

دوم اینکه مدام خودمان را با دیگران مقایسه می‌کنیم.

سوم اینکه از اشتباه کردن وحشت پیدا می‌کنیم.

چهارم اینکه نیاز‌ها و خواسته‌های خودمان را سرکوب می‌کنیم.

و پنجم اینکه حتی برای انتخاب‌های ساده و روزمره نیز مدام به دنبال تأیید دیگران هستیم.»

این طرحواره‌درمانگر در ادامه به یکی از نکات مهم روان‌شناختی اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد: «گاهی مشکل اصلی این نیست که دیگران ما را قضاوت می‌کنند؛ مشکل واقعی این است که قضاوت آنها را پذیرفته‌ایم و آن را به قضاوت خودمان علیه خودمان تبدیل کرده‌ایم!»

تغییر نگاه و یک سؤال شجاعانه.

اما در دنیایی پر از قضاوت، چگونه می‌توان هوای تازه‌ای تنفس کرد و خود را نجات داد؟ کاظم‌زاده معتقد است نباید به دنبال حذف کامل قضاوت‌ها بود، بلکه باید کنترل زندگی را دوباره به دست گرفت:

«قرار نیست کاری کنیم که هیچ‌کس ما را قضاوت نکند؛ چنین چیزی اصلاً ممکن نیست. هدف ما این است که یاد بگیریم قضاوت دیگران، فرمان زندگی‌مان را در دست نگیرد.»

او یک تمرین ذهنی و مهارتی پیش روی مخاطبان می‌گذارد؛ سؤالی ساده که پاسخ دادن به آن به شجاعت زیادی نیاز دارد:

«همین حالا مکث کنید و از خودتان بپرسید: «اگر مطمئن بودم که هیچ‌کس مرا قضاوت نمی‌کند، چه انتخابی می‌کردم؟» پاسخ به این سؤال می‌تواند نقطه شروعی برای شناخت خواسته‌های واقعی شما و چراغ راهی برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر باشد.»

کاظم‌زاده در پایان تأکید می‌کند که نباید به‌سادگی از کنار این بازدارنده درونی عبور کرد: «اگر ترس از قضاوت دیگران، انتخاب‌ها، تصمیم‌ها و روابط شما را محدود می‌کند، بهتر است ریشه‌های این ترس را جدی‌تر بررسی کنید.»