هشت کشور، یک هدف مشترک! برنامه ۱۳۰ میلیون دلاری برای امنیت غذایی در حوضه زامبزی

به گزارش مجله خبری نگار، هشت کشور حوضه رودخانه زامبزی برای پیشبرد یک برنامه منطقه‌ای ۱۳۰ میلیون دلاری با هدف تقویت امنیت غذایی، حفاظت از معیشت و حمایت از اکوسیستم‌ها در برابر فشار‌های فزاینده اقلیمی توافق کرده‌اند.

نمایندگان آنگولا، بوتسوانا، مالاوی، موزامبیک، نامیبیا، تانزانیا، زامبیا و زیمبابوه از ۹ تا ۱۱ سپتامبر گذشته در هراره گرد هم آمدند تا برنامه ایجاد تاب‌آوری غذا، معیشت و اکوسیستم‌ها در حوضه رودخانه زامبزی را بررسی و برای مراحل بعدی آن برنامه‌ریزی کنند.

این کارگاه پیش از یک مأموریت ارزیابی برگزار شد که قرار است طراحی برنامه را بررسی کند و از این رو، به‌عنوان مرحله‌ای مهم برای آماده‌سازی پیش از اجرا مورد توجه قرار گرفته است.

حوضه رودخانه زامبزی نقش مهمی در زندگی میلیون‌ها نفر دارد و از کشاورزی، شیلات، آب آشامیدنی و گردشگری در اطراف آبشار ویکتوریا پشتیبانی می‌کند. همچنین سد‌های برق‌آبی کاریبا و کاهورا باسا به منابع این حوضه وابسته هستند.

در این منطقه، یک فصل ناموفق بارندگی می‌تواند برداشت محصولات کشاورزی، تولید برق و درآمد خانوار‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و سیلاب‌های شدید نیز ممکن است زمین‌های کشاورزی مورد اتکای خانواده‌ها را تخریب کند.

افزایش دما و رشد تقاضا برای آب نیز فشار بر منابع مشترک این حوضه را افزایش داده است؛ از این رو، برنامه پیشنهادی بر تقویت تاب‌آوری جوامع و حفاظت از منابع طبیعی تمرکز دارد.

چهار محور برنامه منطقه‌ای

این برنامه بر چهار مؤلفه اصلی شامل مدیریت منابع طبیعی، تاب‌آوری اقلیمی جوامع، تقویت ظرفیت و دانش نهادی و هماهنگی استوار است.

فعالیت‌های پیشنهادی شامل احیای مناظر تخریب‌شده، بهبود مدیریت آب، حمایت از کشاورزی هوشمند اقلیمی و تقویت ارتباط میان تولید، فرآوری و بازارهاست.

در این برنامه، ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای زنان و جوانان نیز جایگاه مهمی دارد و تلاش می‌شود حفاظت از محیط زیست با اشتغال و تقویت معیشت خانوار‌ها پیوند بخورد.

دکتر لائوالی گاربا، مدیر تحقیقات، تولید و پایداری کشاورزی بانک توسعه آفریقا، از شرکا خواست سیاست‌ها و منابع بسیج‌شده را به نتایج عملی تبدیل کنند.

او تاب‌آوری جوامع، امنیت غذایی، ایجاد اشتغال برای زنان و جوانان و مقابله با تغییرات اقلیمی را از جمله نتایجی دانست که باید مبنای اقدامات در سراسر حوضه قرار گیرد.

پیوند طرح‌های ملی با نیاز‌های منطقه‌ای

شرکت‌کنندگان در این نشست، طرح‌های فنی، تخصیص‌های مالی، ترتیبات اجرایی، اولویت‌های جغرافیایی و الزامات حفاظت‌های زیست‌محیطی و اجتماعی را بررسی کردند.

مباحث مطرح‌شده همچنین شامل شمول جنسیتی، همسویی برنامه با اولویت‌های ملی، طرح راهبردی آبراه زامبزی برای سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۴۰ و ابتکار دیوار سبز بزرگ آفریقا بود.

فلیکس نگاملاگوسی، دبیر اجرایی کمیسیون آبراه زامبزی، تأکید کرد که سرمایه‌گذاری‌ها باید به نیاز‌های هر کشور پاسخ دهند و در عین حال به دستیابی به نتایج مشترک در سراسر حوضه کمک کنند.

این نشست با مشارکت کمیسیون آبراه زامبزی (ZAMCOM)، بانک توسعه آفریقا، دولت زیمبابوه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری آب‌وهوا و کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با بیابان‌زایی و سازوکار جهانی آن برگزار شد.

نمایندگان منطقه جامعه توسعه آفریقای جنوبی (SADC)، سازمان‌های حوضه رودخانه، اپراتور‌های سد، شرکای فنی، جامعه مدنی و بخش خصوصی نیز در این مباحث حضور داشتند.

دکتر دومسانی مندزبله، به نمایندگی از دبیرخانه SADC، از هماهنگی میان جریان‌های سرمایه‌گذاری مورد حمایت صندوق‌های سرمایه‌گذاری آب‌وهوا، بانک توسعه آفریقا، صندوق توسعه آفریقا و صندوق جهانی محیط زیست استقبال کرد.

او کشاورزی پایدار، راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت و مدیریت بهتر زمین و آب را مورد تأکید قرار داد و بر اهمیت سرمایه‌گذاری‌هایی که به چالش‌های مرتبط با محیط زیست می‌پردازند، تأکید کرد.

تبدیل تعهدات به منافع جوامع

کاترین موتامبیروا، هماهنگ‌کننده برنامه در سازوکار جهانی کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با بیابان‌زایی، با اشاره به ارتباط مستقیم میان خشکسالی و مدیریت منابع آب، خواستار همکاری نزدیک‌تر میان بخش‌های زمین و آب شد.

مهندس تیناشه موتازو، به نمایندگی از پروفسور اوبرت جیری، دبیر دائمی زیمبابوه، نیز بر مالکیت ملی، برنامه‌های اجرایی شفاف و برخورداری از سازوکار‌های حفاظتی قوی به‌عنوان الزامات تحقق منافع برنامه تأکید کرد.

توصیه‌های این کارگاه از کشور‌های حوضه آبریز خواست حداقل ۱۰ درصد از بودجه ملی خود را به حوزه‌های اولویت‌دار تحت این برنامه اختصاص دهند، مشارکت جوامع را حفظ کنند، نتایج مرتبط با جنسیت را پیگیری کنند، مدیریت زمین را تقویت کنند و از رویکرد‌های هماهنگ برای سنجش نتایج استفاده کنند.

با این حال، طراحی برنامه همچنان در معرض ارزیابی قرار دارد و توصیه‌های مطرح‌شده در این نشست بخشی از روند آماده‌سازی آن محسوب می‌شود.

آیروسالم فاسیکا، مدیر کشوری بانک توسعه آفریقا برای زیمبابوه، نیز در پایان نشست بر احیای چشم‌اندازها، کشاورزی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی و ایجاد فرصت برای زنان و جوانان تأکید کرد.

تدوین برنامه‌ای باکیفیت و قابل جذب برای منابع مالی، همچنان مسئولیتی مشترک برای کشور‌های حوضه زامبزی و شرکای آن محسوب می‌شود؛ برنامه‌ای که معیار نهایی موفقیت آن، بهبود معیشت جوامع و سلامت اکوسیستم‌ها در سراسر مرز‌های ملی خواهد بود.