مرگ مغزی سالانه چند هزار کشته میدهد؟

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، مرگ مغزی، نقطه‌ای است که فرمانده بدن یعنی مغز از کار می‌افتد و سایر اعضای بدن نیز تحت‌تاثیر این موضوع قرار می‌گیرند. اگرچه اهدای اعضای افراد مرگ مغزی می‌تواند فرصتی برای بیماران نیازمند پیوند عضو باشد، اما به گفته مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان، سالانه حدود ۷هزار عضو قابل‌پیوند افراد مرگ مغزی به زیر خاک می‌رود؛ فرصتی که می‌تواند یک معجزه برای جان‌بخشیدن دوباره به برخی بیماران باشد.

هر ثانیه تاخیر در تصمیم‌گیری برای اهدای عضو افراد مرگ‌مغزی می‌تواند جان چندین بیمار نیازمند پیوند عضو را به خطر اندازد؛ موضوعی که نیازمند فرهنگ‌سازی در زمینه اهدای عضو است و این در شرایطی است که پیش‌بینی می‌شود ۱۵ تا ۱۸ نفر در هر روز به دلیل در دسترس نبودن عضو پیوندی جان می‌بازند.

اهدای عضو وابسته به مرگ مغزی است

دکتر کتایون نجفی‌زاده - مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایران با حضور در استودیو خبر ایسنا و در گفت‌وگویی تفصیلی، با بیان اینکه پذیرش مرگ مغزی با اهدای عضو ارتباط تنگاتنگ دارد، اظهار کرد: اهدای عضو، وابسته به مرگ مغزی است. بر این اساس، هنگامی که سخن از اهدای عضو به میان می‌آید، در وهله نخست می‌بایست درباره مرگ مغزی اطلاعات داشته‌باشیم.

متلاشی شدن سلول‌های مغزی طی ۳ روز به دنبال مرگ مغزی

او با بیان اینکه «جمجمه» توپی استخوانی است که محتویات داخل آن نمی‌تواند از بیرون گسترش یابد، توضیح داد: هر حادثه‌ای که سبب افزایش فشار داخل جمجمه شود، مشکل‌ساز می‌شود؛ از جمله یک ضربه که باعث ورم مغز و نرسیدن اکسیژن و ورم کردن سلول‌ها می‌شود؛ که در این شرایط، فشار داخل جمجمه افزایش می‌یابد و چهار رگی که از داخل گردن به جمجمه رفته‌اند و خون‌رسانی را انجام می‌دهند، میان این فشار بسته می‌شوند. خون‌رسانی با بسته‌شدن رگ‌ها قطع می‌شود؛ بنابراین تمام سلول‌های مغز و ساقه مغز می‌میرند. هنگامی که سلول‌ها از بین رفتند، شروع به متلاشی‌شدن می‌کنند. این شرایط طی چند ساعت اتفاق می‌افتد و تمام سلول‌ها طی سه روز متلاشی می‌شوند. اگر جمجمه فرد مرگ‌مغزی را سه روز بعد باز کنیم با جسمی متعفن، لزج و بی‌شکل مواجه می‌شویم که به هیچ‌وجه امکان بازگشت ندارد.

در مرگ مغزی، قلب چگونه کار می‌کند؟

نجفی‌زاده با بیان اینکه ضربان قلب با امواج الکتریکی ایجاد می‌شود، خاطرنشان کرد: گره «پیش‌آهنگ» که از بافت عصبی تشکیل‌شده و در بالای قلب قرار دارد، تحریک الکتریکی قلب را ایجاد می‌کند. گره پیش‌آهنگی با جابجاکردن «یون‌ها» امواج الکتریکی ایجاد می‌کند؛ به نحوی که قلب ۶۰ تا ۱۰۰بار در دقیقه می‌تپد، بدون اینکه آن را حس کنیم.

او درباره ضرورت و اهمیت اکسیژن برای بدن گفت: گره پیش‌آهنگ در شرایطی تحریک الکتریکی قلب را انجام می‌دهد که اکسیژن دریافت کند. این گره کوچک، یک ویژگی شگفت‌انگیز دارد؛ اگر اکسیژن قطع شود، می‌توانند امواج الکتریکی را به مدت ۶ تا ۸ دقیقه تولید کنند. بر اساس این ویژگی، موضوع رسیدن به موقع اورژانس را بار‌ها مطرح کرده‌اند. موضوع به موقع رسیدن اورژانس به این دلیل مطرح می‌شود تا از زمان گذاشتن لوله اکسیژن و اکسیژن‌رسانی مصنوعی فرصت داشته باشیم.

این پزشک ادامه داد: هنگامی که لوله اکسیژن گذاشته می‌شود و اکسیژن به گره پیش‌آهنگ می‌رسد، قلب فریب می‌خورد و به ضربان خود ادامه می‌دهد. پیش از ابداع دستگاه تنفس مصنوعی، «مرگ مغزی» معنا و مفهومی نداشت؛ پس از ساخت دستگاه تنفس مصنوعی، می‌توان افراد مرگ مغزی را به کمک دستگاه‌ها و دارو‌های بسیار زیاد برای مدت زمان بسیار کوتاهی نگه‌داشت.

نجفی‌زاده با بیان اینکه فرمانده بدن با مرگ مغزی از بین می‌رود، توضیح داد: مغز، فرمانده بدن است؛ بنابراین در مرگ مغزی نمی‌تواند دستور دهد تا تمام اعضای بدن به درستی کار کنند. در چنین شرایطی، بدن بهم می‌ریزد؛ فشار بیش از حد کاهش یا افزایش می‌یابد. همچنین حجم ادرار نیز افزایش می‌یابد. حجم ادرار می‌بایست ۱۲۰۰ سی‌سی در ۲۴ ساعت باشد؛ اما به طور مثال، به ۷ لیتر در ۴ ساعت می‌رسد. بهم‌ریختگی هورمون‌ها و افزایش یا کاهش شدید ضربان قلب از دیگر پیامد‌های از بین رفتن فرمانده بدن است و فرد توان زندگی کردن ندارد.

ورود مواد سمی به بدن

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان با بیان اینکه جداشدن بافت مرده از بدن برای تمام افراد واضح و روشن است، گفت: هنگامی که مغز متلاشی می‌شود، تمام مواد آن وارد خون می‌شوند و تمام سلول‌های بدن را از بین می‌برند. جداشدن بافت مرده از بدن برای تمام افراد واضح و آشکار است. بر اساس تجربه شخصی خود، مثالی را مطرح می‌کنم. دست یک مرد جوان به دلیل یک حادثه رانندگی سیاه شده بود، تیم پزشکی بر ضرورت قطع دست این مرد جوان تاکید می‌کرد، اما او مخالفت می‌کرد. این مرد جوان حدود ۱۰ روز در ICU بستری بود و تیم جراحی قسمت‌های سیاه‌شده دست او را می‌تراشیدند. پس از ۱۱ روز، متاسفانه، این مرد جوان به طور ناگهانی ایست قلبی و فوت کرد.

آغاز شمارش معکوس با مرگ مغزی

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره پیامد‌های ورود مواد سمی به خون توضیح داد: وقتی‌که مواد سمی به خون وارد می‌شوند، قلب را از کار می‌اندازند؛ بنابراین شمارش معکوس آغاز می‌شود؛ چرا که موادسمی وارد خون می‌شوند و تمام سلول‌ها در حال از دست دادن کیفیت هستند.

اهمیت «زمان» در مرگ مغزی

۸ عضو قابل‌اهدا در لحظه نخست مرگ مغزی

عضو هیات‌مدیره مجمع جهانی فراهم‌آوری اعضای پیوندی ادامه داد: به طور مثال، هشت عضو در لحظه نخست مرگ مغزی قابلیت اهدا دارد که شامل قلب، ریه‌ها، کلیه‌ها، لوزالمعده، کبد و روده می‌شود؛ این احتمال وجود دارد که روز چهارم مرگ‌مغزی، فقط ۲ عضو قابلیت اهدا داشته باشند.

فرصت کوتاه برای رضایت اهدای عضو

خانواده‌ها، مفهوم مرگ مغزی را درک کنند

این فوق‌تخصص ریه با بیان اینکه نقش مولفه «زمان» برای رضایت اهدای عضو بسیار مهم است، گفت: با توجه به اینکه اعضای بدن قابلیت اهدا را طی مدت‌زمان کوتاهی از دست می‌دهند، خانواده‌ها می‌بایست مفهوم مرگ مغزی را درک کنند. افراد مرگ مغزی، مرده‌هایی هستند که قلب آنها به کمک دستگاه‌ها و داروها، چند روز می‌تپد. مواردی از مرگ مغزی داشته‌ایم که خانواده آنها پزشک بوده‌اند، خانواده‌ها خواهان فرصت و فکر کردن برای رضایت اهدای عضو بوده‌اند؛ این در حالی است که فرصت و مهلت برای تصمیم‌گیری وجود ندارد.

مرگ مغزی، فرصتی برای نجات جان دیگران

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان افزود: خداوند، فرصتی در اختیار افراد مرگ مغزی قرار داده که با مرگ خود سبب حیات دیگران شوند، اعضای آنها به یادگار در این دنیای خاکی باقی بماند و باقیات و صالحات داشته باشند.

هیچ معجزه‌ای برای بازگشت به زندگی در مرگ مغزی نیست

معجزه‌ای به نام اهدای عضو

او با بیان اینکه خانواده‌های افراد مرگ مغزی از معجزه سخن می‌گویند، اظهار کرد: مواردی داشته‌ایم خانواده‌ها بر معجزه تاکید دارند و اظهار کرده‌اند که با برگزاری احیا می‌خواهند فرد مرگ مغزی به زندگی بازگردد. به طور مثال، یک مورد با قابلیت پیوند وجود داشت، اما صبح روز بعد ایست قلبی کرد و از دنیا رفت.

این پزشک ادامه داد: اگرچه به معجزه اعتقاد دارم، اما هیچ معجزه‌ای برای بازگشت به زندگی یک فرد مرده به دنیا وجود ندارد. معجزه این است که خانواده‌ها با رضایت برای اهدای عضو می‌توانند از مرگ، زندگی بیافرینند. خداوند، علمی به انسان‌ها آموخته که اعضای یک فرد مرده را خارج کنند و به بیمار دیگری که در انتظار مرگ است، پیوند زنند و به زندگی بازگردانند.

تمام فرایند اهدای عضو، معجزه است

نجفی‌زاده با بیان اینکه دقایق برای رضایت اهدای عضو بسیار نقش دارد، تصریح کرد: تمام فرایند اهدای عضو، معجزه است و در تک‌تک مراحل اهدا حس می‌شود. بروز یک حادثه یا خون‌ریزی مغزی سبب بستری‌شدن یک فرد در بیمارستان شده و زیر دستگاه تنفس مصنوعی قرار گرفته است. این احتمال وجود دارد که فرد در زمان وقوع حادثه یا بیمارستان مرگ مغزی شود. حال سوال آن است که «چگونه تیم اهدا، مرگ مغزی را شناسایی می‌کند؟»، براساس مصوبه اجلاس روسای دانشگاه‌های علوم‌پزشکی در سال ۸۲، تمام دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم‌پزشکی کشور موظف هستند واحد اهدای عضو داشته باشند.

۶۸ واحد اهدای عضو در کشور

او در این باره با بیان اینکه حدود ۶۸ واحد اهدای عضو در کشور داریم، افزود: سیستم اهدای عضو در تمام کشور وجود دارد. بیمارستان‌ها با واحد‌های اهدای عضو تماس می‌گیرند و موارد مشکوک را گزارش می‌دهند. همچنین بازرسان ICU را چک می‌کنند تا موارد مرگ مغزی را شناسایی کنند؛ چراکه این احتمال وجود دارد پزشکان و پرستاران به دلیل مشغله کاری نتوانند موارد را گزارش دهند.

تایید مرگ مغزی چگونه است؟

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره شناسایی موارد مرگ‌مغزی گفت: شرایطی را در نظر بگیریم که با یک مورد مشکوک به مرگ مغزی مواجه شده‌ایم؛ تیم اهدای عضو بالافاصله مطلع می‌شود و پزشک به بر بالین فرد مشکوک حاضر می‌شود. نوار مغزی و معاینات مربوطه انجام و تایید اولیه مرگ مغزی صادر می‌شود.

این پزشک ادامه داد: پس از تایید اولیه، تاییدکننده‌های مرگ مغزی، فرد مشکوک را ویزیت می‌کنند. چهار متخصص «مغز و اعصاب»، «جراحی مغز و اعصاب»، «داخلی» و «بیهوشی» اعضای تیم تاییدکننده مرگ مغزی را تشکیل می‌دهند.

۴ متخصص، تاییدکنندگان مرگ مغزی

عضو هیات‌مدیره مجمع جهانی فراهم‌آوری اعضای پیوندی درباره ساختار تیم‌های تاییدکننده مرگ مغزی در کشور‌ها گفت: یک یا دو متخصص در اغلب کشور‌های جهان مرگ مغزی را تایید می‌کنند. حدود دو تا سه کشور در جهان حضور دارند که چهار متخصص می‌بایست مرگ مغزی را تایید کنند و ایران جزو این کشور‌ها به شمار می‌رود. اگر یک نفر از این چهار متخصص مرگ مغزی را تایید نکند، مرگ مغزی اعلام نمی‌شود. در چنین شرایطی، ۶ ساعت صبر می‌کنند و شرایط بیمار را یک بار دیگر بررسی می‌کنند و آزمایش‌های دقیق‌تری انجام می‌دهند.

نجفی‌زاده ادامه داد: پس از اینکه چهار متخصص مرگ مغزی را تایید کردند، یک متخصص پزشکی قانونی نسبت به تایید تصمیم تیم چهارنفره اقدام می‌کند. همچنین هویت فرد مرگ مغزی را تایید می‌کنند و رضایت اهدای عضو از خانواده گرفته می‌شود. مادامی که این فرایند انجام نشود، اجازه برداشتن حتی یک سلول از افراد مرگ مغزی وجود ندارد.

نجفی‌زاده با بیان اینکه اهدای عضو از افراد مرگ مغزی انجام می‌شود، توضیح داد: پزشکان می‌بایست اطمینان حاصل کنند که هیچ سلول زنده‌ای در بدن فرد وجود ندارد. مواردی داشته‌ایم که آسیب شدید مغزی داشتند، اما نوار مغزی فرد صاف نبوده و مرگ مغزی نبوده است. اگرچه خانواده آنها بر اهدای عضو تاکید داشتند، اما اهدای عضو صورت نگرفته چرا که فرد مرگ مغزی نبوده است.

تایید مرگ مغزی و اعلام به وزارت بهداشت

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره اهدای عضو پس از مرگ مغزی گفت: هنگامی که مرگ مغزی تایید و رضایت گرفته شد، موضوع مرگ مغزی با اطلاعات کامل مانند جنسیت، سن، وزن، گروه خونی و اعضای قابل‌پیوند به وزارت بهداشت اطلاع داده می‌شود تا گیرنده مورد نظر را بیابند. تیم‌های گیرنده نیز لیست افراد نیازمند پیوند عضو را در سامانه وزارت بهداشت ثبت کرده‌اند؛ لیست افراد اورژانسی و جایگاه افراد در لیست انتظار به طور کامل مشخص است و همچنین اینکه کدام بیمار تطابق بافتی بیشتری دارد.

تماس برای اهدای عضو، نقطه عطفی در زندگی بیماران

او ادامه داد: به طور معمول، با دو تا سه بیمار نیازمند تماس گرفته می‌شود که کاندیدای دریافت عضو هستند؛ تماسی که یک نقطه عطف در زندگی بیمار به شمار می‌رود. دلیل دعوت ۲ تا ۳ بیمار نیازمند اهدای عضو این است که احتمال دارد شرایط دریافت عضو به دلایلی مانند سرماخوردگی وجود نداشته باشد. بر این اساس، با چند بیمار تماس می‌گیرند که عضو قابل اهدا از بین نرود.

ضرورت ثبت اطلاعات مرگ مغزی در کشور

نجفی‌زاده با بیان اینکه آمار و ارقام دقیقی درباره تعداد مرگ مغزی در دست نداریم، تصریح کرد: رجیستری و ثبت اطلاعات وزارت بهداشت درباره مرگ مغزی جزو برنامه‌های روزانه "routine" نیست. این در حالیست که وزارت بهداشت می‌تواند ثبت مرگ مغزی را به راحتی انجام دهد و تمام مراکز را وادار به ثبت اطلاعات کند. بر مبنای محاسبات، حداقل ۵هزار تا ۸هزار نفر سالانه مرگ مغزی می‌شوند که بر اساس آمار جهانی، نصف افراد مرگ مغزی اعضای قابل اهدا دارند.

سالانه ۶ تا ۷ هزار عضو قابل‌اهدا به زیرخاک می‌رود

او با بیان اینکه حدود ۱۰۰۰ نفر از افراد مرگ مغزی در ایران اهدای عضو می‌شوند، توضیح داد: بنابراین، می‌توان گفت حدود ۳ تا ۴هزار نفر از افراد مرگ مغزی با قابلیت اهدا، اهدا نمی‌شوند. تمام افرادی که اهدای عضو نمی‌شوند، ۸ عضو قابل‌اهدا دارند. شرایطی را در نظر بگیریم که خانواده‌ها دیر اعلام رضایت کرده‌اند و هر فرد ۲ تا ۳ عضو قابل اهدا دارد. حدود ۶ تا ۷ هزار عضو قابل‌اهدا در هر سال به زیر خاک می‌رود که بسیار فاجعه است.

۲۸هزار نفر در لیست انتظار پیوند

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره تعداد بیماران در انتظار پیوند عضو گفت: پیش از دوران کرونا، ۲۵هزار نفر در لیست انتظار حضور داشتند. وزارت بهداشت، آمار و ارقام جدید بیماران نیازمند پیوند عضو را اعلام نکرده است. تعداد بیماران نیازمند اهدای عضو با افزایش جمعیت بیشتر می‌شود، پیش‌بینی‌ها بیانگر این است که ۲۸هزار نفر بیمار نیازمند اهدای عضو داشته باشیم.

افزایش تعداد مرگ‌ومیر بیماران نیازمند عضو پیوندی در گذر زمان

نجفی‌زاده درباره میزان مرگ‌ومیر بیماران نیازمند پیوند عضو توضیح داد: پیش از دوران کرونا، روزانه ۷ تا ۱۰ نفر به جان می‌باختند این تعداد در دوران کرونا به دلیل کاهش اهدای عضو به ۱۰ تا ۱۲ نفر در هر روز رسید.

مرگ روزانه حداقل ۱۵ تا ۱۸ بیمار نیازمند عضو

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره پیامد‌های جنگ بر اهدای عضو گفت: در حال حاضر و پس از جنگ تحمیلی اخیر، آمار مرگ‌ومیر بیماران نیازمند پیوند عضو بسیار زیاد است و برآورد می‌شود حداقل ۱۵ تا ۱۸ نفر در هر روز فوت می‌کنند. این اعداد و ارقام در حالی است که حدود چند هزار عضو قابل‌اهدا در هر سال زیر خاک می‌رود.

حضور ۱۸هزار بیماردیالیزی نیازمند پیوند کلیه در ایران

این پزشک درباره ضرورت اهدای عضو اظهار کرد: حدود ۳۸هزار بیمار دیالیزی در کشور حضور دارند که ۵۰ درصد این افراد می‌توانند پیوند شوند. برخی کشور‌های جهان، ۸۰ درصد بیماران دیالیزی را در لیست پیوند قرار می‌دهند. بر اساس آمار و ارقام تعداد بیماران دیالیزی، فقط ۱۷ تا ۱۸۰۰۰ بیمار نیازمند پیوند کلیه در کشور زندگی می‌کنند؛ اعداد و ارقامی که در ارتباط با این موضوع مطرح می‌شود دور از واقعیت نیست. بر اساس آمار و ارقام وزارت بهداشت، متاسفانه ۱۶ درصد بیماران دیالیزی در سال فوت می‌کنند. اگر پیوند عضو برای بیماران دیالیزی انجام شود، احتمال فوت آنها کاهش می‌یابد. طول عمر و کیفیت زندگی با پیوند به هیچ وجه با دیالیز قابل‌مقایسه نیست.

توجه به پیوند عضو، یک ضرورت است

نجفی‌زاده ادامه داد: مسئولیت مدیریت پیوند و بیماری‌های خاص وزارت بهداشت را به مدت ۳ سال بر عهده داشتم. به طور مثال، بیمارستان‌ها به ۲۸۰۰ دستگاه دیالیز نیاز داشتند، اما ۸۰ دستگاه در اختیار من قرار می‌دادند. اعتراض خود را بیان می‌کردم و مطرح می‌کردم به جای دستگاه دیالیز که در اختیار بیمارستان‌ها قرار داد به موضوع پیوند توجه شود. به طور مثال، یک بیمار ساکن مناطق روستایی می‌بایست مسیر ۴ ساعته را طی می‌کرد تا برای دیالیز به بیمارستان بیاید و ۴ ساعت دیالیز شود و سپس ۴ ساعت دیگر به خانه برگردد. این روند سه‌بار در هفته تکرار می‌شد. کیفیت زندگی بیماران دیالیزی پایین است؛ در حالی که می‌توان عضو‌های قابل‌پیوند که به زیر خاک می‌روند را به این بیماران اهدا کرد؛ بنابراین رضایت خانواده‌ها به اهدای عضو بسیار مهم است و نیازمند فرهنگسازی است.

موفقیت برخی بیماران پیوند عضو در رشته‌های ورزشی

او با بیان اینکه برخی بیماران پیوند عضو جزو قهرمانان ورزشی هستند، گفت: جواد رحمانی‌پناه، ۱۸ سال پیش پیوند ریه شد و حدود ۱۷ سال گذشته با یک بیمار پیوند ریه ازدواج کرد و اولین زوج پیوند ریه در کشور هستند و از معدود زوج‌های سطح جهان به حساب می‌آیند. او چندین مدال در رشته ورزشی تنیس روی میز دارد.

این پزشک درباره دیدگاه کشور‌ها درباره اعضای افراد مرگ مغزی گفت: بسیاری از کشور‌ها از اعضای افراد مرگ مغزی به عنوان سرمایه ملی یاد می‌کنند. چرا از ثروت ملی خود استفاده نکنیم؟ احتمال نیاز هر فرد به پیوند عضو ۶ برابر بیشتر از احتمال مرگ مغزی همان فرد است. بر اساس استفتای آیت‌الله مکارم شیرازی، اهدای عضو واجب کفایی است.

۶۱؛ یک عدد مقدس

نجفی‌زاده با بیان اینکه در فرایند اهدا و پیوند عضو، ۶۱ عددی مقدس است، افزود: هر فرد مرگ مغزی ۸ عضو قابل‌پیوند و ۵۳ نسوج قابل‌اهدا دارد که مجموع آن ۶۱ می‌شود. بر همین اساس هم برنامه‌های تولیدی انجمن را «۶۱ ثانیه» نامگذاری می‌کنیم؛ تفاوت میان رضایت اهدای عضو یا عدم رضایت فقط چند ثانیه است. یک تصمیم درست می‌تواند تغییر بزرگی در زندگی چندین انسان و عاقبت اهداکننده ایجادکند.

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره کارت اهدای عضو توضیح داد: کارت اهدای عضو ملاکی برای پیشرفت اهدای عضو در یک جامعه است. حدود ۱۰ درصد ایرانی‌ها اعلام کرده‌اند که متقاضی اهدای عضو هستند و این تعداد به ۱۲ درصد رسیده است. اعداد و ارقام نشان می‌دهد حدود ۷۴ درصد آمریکایی‌ها متقاضی اهدای عضو هستند. اما چرا این آمار و ارقام در کشور ما پایین است؟

وضعیت کارت اهدای عضو در ایران

او ادامه داد: کشور‌های آمریکا و انگلیس موفق به ثبت نشان اهدای عضو روی گواهینامه رانندگی شده‌اند. به طور مثال، روزانه حدود ۵۰۰۰ گواهینامه رانندگی در کشور صادر می‌شود و می‌توان متقاضیان گواهینامه رانندگی را با این پرسش که «آیا تمایل به ثبت نشان اهدای عضو روی گواهینامه رانندگی دارید؟» مواجه کرد. خوشبختانه با پیگیری‌های سردار حسینی امکان ثبت نشان اهدای عضو روی گواهینامه‌های رانندگی از سال گذشته فراهم شد و کارت اهدای عضو با سرعت بالایی صادر می‌شود.

نجفی‌زاده درباره ثبت نشان اهدای عضو روی دو کارت شناسایی دیگر گفت: سال گذشته، تفاهم‌نامه‌ای با سازمان نظام پزشکی منعقد کردیم و نشان اهدای عضو روی کارت اعضای سازمان نظام پزشکی ثبت شد؛ استقبال خوبی از این موضوع صورت گرفت. همچنین تفاهم نامه‌ای با سازمان نظام پرستاری به تازگی منعقد کرده‌ایم و نشان اهدای عضو در کارت اعضای این سازمان نیز ثبت می‌شود.

چرا ایرانیان کارت اهدای عضو نمی‌گیرند؟

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره کارت اهدای عضو گفت: هنگامی که علت نداشتن کارت اهدای عضو را از دیگران می‌پرسیم، در پاسخ اظهار می‌کنند که اطلاعی درباره این کارت ندارند یا گرفتن کارت را بنا به دلایل مختلف پشت گوش می‌اندازند. این احتمال وجود دارد که فرد خواهان اهدای عضو باشد، اما به دلیل اینکه کارت اهدای عضو ندارد و خانواده او از خواسته‌هایش مطلع نیست، تصمیم درست نگیرد. تمام خانواده‌ها می‌بایست بدانند که مرگ مغزی به معنی پایان زندگی است و این موضوع به فرهنگ سازی نیاز دارد. رسانه‌ها می‌توانند در زمینه فرهنگسازی نقش موثری داشته باشد.

برخی برنامه‌های انجمن اهدای عضو ایرانیان

این پزشک در پاسخ به پرسش ایسنا «شما از درج نشان اهدای عضو بر روی سه کارت شناسایی سخن گفتید. دو کارت برای دو گروه صنفی و یک کارت شناسایی دیگر جنبه عمومی دارد، اما شاید تمام افراد نتوانند بنا به هر دلیلی گواهینامه دریافت کنند یا کمتر از سن قانونی باشند. این افراد چگونه می‌توانند کارت اهدای عضو دریافت کنند؟» اظهار کرد: به دلیل اینکه خواهان قانونمندتر شدن فرایند ثبت اطلاعات بودیم، سیم‌کارت می‌بایست به نام فرد متقاضی باشد. کسانی که کمتر از سن قانونی هستند، سیم‌کارت به نام آنها ثبت نمی‌شود. این احتمال وجود دارد که کودکان با دیدن یک برنامه تلویزیونی به پدر و مادر خود گفته باشند که خواهان اهدای عضو هستند و کودکانی در میان اهدا کنندگان نیز حضور دارند. همچنین در نظر داریم کارت اهدای عضو خانواده را صادر کنیم تا تمام اعضای یک خانواده نسبت به دریافت کارت اهدای عضو اقدام کنند.

او با بیان اینکه نشان اهدای عضو می‌تواند روی هر کارت شناسایی ثبت شود، خاطرنشان کرد: هنگامی که قانون گواهینامه تصویب شد، تصمیم بر این شد که چندین کارت دیگر شامل کارت پایان‌خدمت، کارت ملی و گواهینامه رانندگی به یکدیگر متصل شوند. در حال حاضر، نشان اهدای عضو روی گواهینامه رانندگی ثبت شده، اما تمام کارت‌های شناسایی می‌توانند از این نشان برخوردار شوند.

اغلب افراد مرگ مغزی زیر خط فقر قرار دارند

این پزشک با بیان اینکه حمایت از خانواده‌های اهداکننده ضروری است، گفت: کسانی که پشت فرمان ماشین آخرین سیستم نشسته‌اند، به طور معمول مرگ مغزی نمی‌شود و کسانی که پشت خودرو ناایمن نشسته‌اند و قوانین را رعایت نمی‌کنند، مرگ مغزی می‌شوند یا کسانی که در ارتفاعات کار می‌کنند و پایبند قوانین و مقررات ایمنی نیستند.

او با بیان اینکه به طور معمول افراد زیر خط فقر مرگ مغزی می‌شوند، توضیح داد: خانواده‌هایی که زیر خط فقر قرار دارند با مشکلات بسیاری مواجه هستند و مشکلات آنها با از دست‌دادن نان‌آور خانواده بیشتر می‌شود. واحد مددکاری انجمن اهدای عضو ایرانیان، پوشش خوبی برای برطرف کردن نیاز‌های خانواده‌ها فراهم کرده است. به طور مثال، یک زن که همسر خود را از دست داده، استعداد او را شناسایی می‌کنند و به طور مثال او در زمینه خیاطی استعداد دارد، با کمک یک خیر یک چرخ خیاطی در اختیار او قرار می‌دهیم تا بتواند مخارج خانواده خود را تامین کند.

حمایت از خانواده‌های اهداکننده یک ضرورت است

حدود ۸۰ اهدای عضو در شرایط جنگی

نجفی‌زاده درباره تعداد پیوند عضو در ایران گفت: ۸۵هزار پیوند عضو در کشور انجام شده که تعدادی از این موارد، پیوند کلیه از افراد زنده است. خانواده‌های اهداکننده دست به کار بزرگی زده‌اند، آن هم در شرایطی که فرهنگ جامعه در زمینه اهدا آنچنان رشد نکرده است. اگر خانواده‌های اهدا کننده نبودند، تعداد پیوند عضو در کشور به عدد ۸۵۰۰۰ نمی‌رسید.

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره چالش‌های مسیر اهدای عضو گفت: دو چالش در زمینه اهدای عضو وجود دارد که یکی از این موارد وزارت بهداشت است. به طور، هیچ کاری بدون پیگیری، نظارت و بازرسی به درستی انجام نمی‌شود. حدود ۸۰ اهدای عضو در شرایط جنگی انجام شد و تیم اهدا و پیوند کار بزرگی انجام دادند. به طور مثال جراح می‌توانست به یک شهر که خطر کمتری دارد در دوران جنگ برود، اما پای کار ماند. نه فقط پزشک بلکه هماهنگ کننده نیز بر بالین فرد مرگ مغزی حاضر شد.

ضرورت ورود وزارت بهداشت به ثبت اطلاعات مرگ مغزی

او ادامه داد: به طور قطع می‌بایست میان افرادی که کار می‌کنند و کار نمی‌کنند، تفاوت قائل شد. فعالیت برخی واحد‌های عضو صفر است؛ سوال آن است که «آیا مرگ مغزی اتفاق نمی‌افتد؟» در پاسخ به این پرسش باید گفت بیمارستانی نداریم که مرگ مغزی نداشته باشد. بنابراین، اگر یک واحد فعالیت کافی ندارد، علت باید ریشه یابی شود و این موضوع مستلزم تلاش است. وزارت بهداشت می‌بایست نظارت‌ها، بازرسی‌ها و ثبت موارد مرگ مغزی را قوی‌تر کند. اگر ثبت اطلاعات در سامانه‌ها قوی‌تر شود، آمار و اطلاعات درباره مرگ مغزی متقن و دقیق می‌شود. همچنین می‌توانیم در لحظه پاسخ دهیم که چه تعداد از افراد مرگ مغزی پیوند عضو شده‌اند، چند نفر ایست قلبی کرده‌اند، چند نفر اعضای مناسب نداشته‌اند و به پرسش‌های مشابه از این دست پاسخ دهیم.

فرهنگ‌سازی، چالش دوم اهدای عضو

این فوق‌تخصص بیماری‌های ریه درباره چالش دوم فرایند اهدای عضو گفت: علی رغم تمام تلاش‌ها در حوزه فرهنگ‌سازی، تعداد متقاضیان کارت اهدای عضو پایین است. متاسفانه، برخی مسئولان فرهنگساز کشور درباره مرگ مغزی اطلاعاتی ندارند.

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان با بیان اینکه مرگ مغزی یک مسئله پزشکی نیست، توضیح داد: مرگ مغزی، مساله اجتماعی قلمداد می‌شود. تمام دانشجویان رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی کشور اسپانیا می‌بایست واحد درسی مرگ مغزی را سپری کنند و دانشجویان سایر رشته‌ها نیز درباره مرگ مغزی آموزش می‌بینند.

او با بیان اینکه مشکلاتی در حوزه پزشکی وجود دارد، تصریح کرد: دیابت و فشار خون از مشکلات سیستم بهداشتی و درمانی است، اما توجه به هر موضوعی جای خود را دارد. هنگامی که یک سیستم به درستی کار نمی‌کند، می‌بایست تمهیداتی برای آن در نظر گرفت. مرگ مغزی و اهدای عضو، پتانسیل یک کشور برای خود است.

چگونگی دریافت کارت اهدای عضو

این پزشک در بخش پایانی صحبت‌هایش با بیان اینکه از دریافت کارت اهدای عضو هراسی نداشته باشیم، توضیح داد: افراد با ارسال کد ملی خود به شماره ۳۴۳۲ می‌توانند کارت اهدای عضو را طی چند دقیقه دریافت کنند. همچنین شرایطی فراهم کرده‌ایم که امکان ارسال ویدیوی یک دقیقه‌ای وجود دارد تا افراد دیدگاه خود را بیان کنند. برخی اظهار می‌کنند که فقط گواهینامه رانندگی و درج نشان اهدای عضو کافی است، اما دریافت کارت اهدای عضو و درج نشان اهدای عضو به صورت همزمان هیچ ضرری ندارد.

نحفی‌زاده گفت: نظر و دیدگاه خود را به اطرافیان بگوییم و کارت اهدای عضو را دریافت کنیم. سال‌های نخست انجمن، کارت اهدای عضو به منزل ارسال می‌شد. مرد جوانی که متقاضی کارت بود و مادر او کارت را از مامور پست دریافت کرد، مادر به همراه فرزندش به انجمن آمد و متقاضی باطل شدن کارت بود. کارت آن جوان را باطل کردیم، اما به همکاران خود در انجمن گفتم که نگران نباشند چرا که هدف این بود اعضای خانواده از تصمیم و نظر یکدیگر مطلع شوند.