آشنایی با دارویی که بیداری را افزایش می‌دهد

به گزارش مجله خبری نگار، بیشتر افرادی که ساعت ۴ صبح کار خود را آغاز می‌کنند، خودشان را کارگر شیفتی نمی‌دانند. آن‌ها فقط خیلی زود روزشان را شروع می‌کنند.

کارگران شیفت شب سال‌هاست که توجه پزشکی، اختلالات نام‌گذاری‌شده، آزمایش‌های درمانی دریافت کرده‌اند. اما سهم کارگران صبح زود معمولاً فقط قهوه بوده است.

همین تفاوت باعث شد این گروه برای دهه‌ها از تحقیقات علمی کنار بمانند.

با وجود اینکه تعداد افرادی که پیش از طلوع آفتاب سر کار حاضر می‌شوند بیشتر از کارگران شیفت شب است، تاکنون هیچ آزمایش بالینی دارویی مشخصی برای آن‌ها انجام نشده بود.

کمبود تحقیقات درباره کارگران صبح زود

حدود یک نفر از هر چهار کارگر آمریکایی خارج از ساعت کاری استاندارد ۹ صبح تا ۵ عصر فعالیت می‌کند. تقریباً سه برابر بیشتر از کارگران شب‌کار، روز کاری خود را بین ساعت ۳ تا ۷ صبح آغاز می‌کنند.

با این حال، پزشکی خواب طی سال‌های گذشته بیشتر روی کارکنان شیفت شب تمرکز داشت. کارگران پیش از طلوع آفتاب در نقطه کور تحقیقات باقی ماندند، حتی زمانی که تعداد آن‌ها رو به افزایش بود.

دکتر «چارلز ای. زایسلر»، رئیس بخش پزشکی خواب و ریتم شبانه‌روزی در مؤسسه Mass General Brigham تصمیم گرفت این موضوع را بررسی کند.

او گفت: «تا امروز هیچ آزمایش بالینی درمانی برای اختلال کار شیفتی در کارگران شیفت صبح زود انجام نشده بود، در حالی که این رایج‌ترین نوع برنامه کاری شیفتی است.»

ساعت بیولوژیک بدن عامل خستگی شدید است

افرادی که ساعت ۴ صبح سر کار حاضر می‌شوند، در پایین‌ترین نقطه بیولوژیک بدن از خواب بیدار می‌شوند؛ چند ساعت زودتر از زمانی که ریتم طبیعی شبانه‌روزی بدن اجازه بیداری می‌دهد.

دکتر «کیرسی-ماریا زیتینگ»، نویسنده اول مطالعه گفت: «افرادی که بین ساعت ۳ تا ۷ صبح کارشان را شروع می‌کنند، زمانی بیدار می‌شوند که مغز از نظر زیستی برای خواب برنامه‌ریزی شده است. همین موضوع هوشیار ماندن را فوق‌العاده دشوار می‌کند، حتی زمانی که فرد انگیزه بالایی دارد.»

بررسی‌های گسترده‌تر در سال‌های گذشته نشان داده‌اند که کار در این ساعات با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، تصادفات جاده‌ای، خستگی مزمن مرتبط است.

دارویی که بیداری را افزایش می‌دهد

داروی «سولریامفتول» که با نام تجاری Sunosi فروخته می‌شود، احتمالاً با کاهش سرعت بازجذب دو ماده شیمیایی مرتبط با بیداری در مغز عمل می‌کند.

این دارو پیش‌تر برای درمان نارکولپسی، آپنه انسدادی خواب تأیید شده بود.

در آزمایش‌های قبلی، سولریامفتول توانسته بود افراد را بیدار نگه دارد بدون اینکه خواب بعدازظهر آن‌ها را مختل کند. این ویژگی مزیت مهمی نسبت به مودافینیل محسوب می‌شود؛ دارویی که اغلب برای اختلال کار شیفتی تجویز می‌شود اما می‌تواند خواب روزانه را دشوارتر کند.

آزمایش روی کارگران شیفت صبح زود

پژوهشگران ۷۸ کارگر مبتلا به اختلال کار شیفتی را بین سنین ۱۸ تا ۶۴ سال وارد این مطالعه کردند.

تمام شرکت‌کنندگان حداقل ۲۰ ساعت در هفته کار می‌کردند، شیفت آن‌ها بین ساعت ۳ تا ۷ صبح آغاز می‌شد.

نیمی از افراد به مدت چهار هفته، در روزهای کاری ۱۵۰ میلی‌گرم سولریامفتول مصرف کردند. نیمی دیگر دارونما دریافت کردند. نه داوطلبان نه پزشکان اطلاع نداشتند چه کسی داروی واقعی دریافت می‌کند.

پژوهشگران از کارگران خواستند در طول ساعات واقعی کار در اتاقی آرام، کم‌نور بنشینند، تلاش کنند بیدار بمانند؛ این آزمایش استاندارد سنجش هوشیاری است. هرچه مقاومت در برابر خواب بیشتر بود، امتیاز فرد بهتر محسوب می‌شد.

بهبود قابل توجه در هوشیاری و خستگی

پس از چهار هفته، نتایج تفاوت واضحی نشان داد. کارگرانی که سولریامفتول مصرف کرده بودند، به طور متوسط ۱۲.۵ دقیقه بیشتر از قبل از درمان بیدار ماندند. گروه دارونما فقط ۳.۱ دقیقه بهبود داشت.

اختلاف میان دو گروه ۹.۴ دقیقه بود؛ فاصله‌ای که به گفته پژوهشگران بسیار فراتر از محدوده تصادفی محسوب می‌شود. این تفاوت می‌تواند مرز میان چرت زدن وسط شیفت کاری یا عبور کامل از آن بدون خواب‌آلودگی باشد.

دکتر زایسلر گفت: «بهبودی مشاهده‌شده از نظر بالینی معنادار است. این کارگران توانستند در طول یک شیفت کامل هشت‌ساعته بیدار، هوشیار بمانند؛ موضوعی که پیامدهای واقعی برای عملکرد، ایمنی، کیفیت زندگی دارد.»

گزارش خود کارگران از میزان خواب‌آلودگی

علاوه بر آزمایش‌های آزمایشگاهی، شرکت‌کنندگان در طول مطالعه میزان خواب‌آلودگی خود را نیز ارزیابی کردند. کاربران سولریامفتول به طور متوسط ۱.۲ امتیاز کمتر احساس خواب‌آلودگی داشتند.

پزشکان، بیماران نیز میزان بهبود کلی را ارزیابی کردند. احتمال اینکه کارگران تحت درمان از سوی هر دو گروه «بسیار بهتر» توصیف شوند، بیش از سه برابر بیشتر بود.

عوارض جانبی دارو نسبتاً محدود بود. کمی بیش از نیمی از مصرف‌کنندگان سولریامفتول هرگونه عارضه جانبی را گزارش کردند، در حالی که این رقم در گروه دارونما ۶۳ درصد بود.

سردرد، تهوع شایع‌ترین عوارض در هر دو گروه بودند.

این تحقیق چه آینده‌ای را ترسیم می‌کند؟

برای نخستین بار، یک آزمایش بالینی تصادفی درمانی برای افزایش بیداری در کارگرانی که پیش از طلوع آفتاب کار خود را آغاز می‌کنند، بررسی کرده است.

دارو مؤثر بود، اثر آن در تمام طول روز کاری ادامه داشت.

اکنون پزشکان برای درمان کارگران صبح زود مانند نانواها، رانندگان، کارکنان بیمارستان، اپراتورهای حمل‌ونقل شواهد علمی کنترل‌شده‌ای برای استفاده از یک گزینه درمانی موجود در داروخانه‌ها در اختیار دارند.

مرحله بعدی، انجام آزمایش تکمیلی روی کارگران شیفت شب است تا سولریامفتول به صورت رسمی برای اختلال کار شیفتی تأیید شود. در این صورت، این نخستین دارویی خواهد بود که به طور اختصاصی برای این اختلال برچسب درمانی دریافت می‌کند.

برای کارگرانی که سال‌ها فقط شنیده‌اند «زودتر بخواب»، حالا گزینه‌ای واقعی وجود دارد که می‌توانند درباره آن با پزشک خود صحبت کنند.

نتایج این مطالعه در نشریه NEJM Evidence منتشر شده است.

جمع‌بندی

تحقیق جدید نشان می‌دهد داروی سولریامفتول می‌تواند خستگی، خواب‌آلودگی کارگران شیفت صبح زود را کاهش دهد، هوشیاری آن‌ها را در طول روز کاری بهبود ببخشد. 

منبع:فوت و فن