جنگ به سفره اروپایی‌ها رسید؛ چرا کارخانه‌های آلمان یکی پس از دیگری زیر فشارند؟

به گزارش مجله خبری نگار، در میانه بحران صنعتی آلمان و اعتراضاتی که از برلین تا فرانکفورت کشیده شده، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان اعتراف به هزینه‌هایی کرد که جنگ با ایران، روی دست قاره سبز گذاشته است. مرتس هشتم آبان ۱۴۰۵، در پایان سفر خود به کره جنوبی، اعلام کرد افزایش قیمت حامل‌های انرژی که در اثر بسته‌بودن تنگه هرمز در هشت ماه گذشته به وجود آمده است، بیش از ۱۰۰ میلیارد یورو هزینه اضافی به شرکت‌ها و مصرف‌کنندگان اروپایی تحمیل کرده است. این رقم البته صرفاً به افزایش هزینه انرژی مربوط می‌شود و تمام خسارت‌های جنگ را در برنمی‌گیرد که اگر چنین باشد، اروپا با خسارت بسیار بیشتری مواجه شده است. صدراعظم آلمان خرداد سال گذشته و در میانه تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به ایران، در گفت‌و‌گو با شبکه ZDF آلمان، ضمن استقبال از اقدام نظامی تل‌آویو، آن جنایت را «کار کثیفی» توصیف کرده بود که اسرائیل به نیابت از اروپا انجام داده است. مرتس حتی از جسارت ارتش و رهبران جنایت‌کار رژیم در اجرای این حملات تمجید کرده بود، اما ۸ ماه پس از جنگ رمضان، او با ادبیاتی متفاوت از ادبیات گذشته خود تأکید کرد جنگ با ایران «راه‌حل نظامی» ندارد و باید از مسیر گفت‌و‌گو و دیپلماسی پایان یابد.

این سخنان اعتراف‌گونه مرتس البته بی‌جواب نماند و سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه در توییتی در شبکه ایکس به او پیامی داد که حامل هشداری راهبردی درباره هزینه‌های تکرار تجاوز نظامی بود. او حافظه سیاسی صدراعظم آلمان را به روز‌هایی بازگرداند که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را می‌ستود. عراقچی با اشاره به خسارت ۱۰۰ میلیارد یورویی مورد ادعای مرتس تأکید کرد این رقم در برابر ضربه‌ای سهمگین و ویرانگر که نیرو‌های مسلح ایران به متجاوزان احتمالی به ایران وارد خواهند کرد، «هیچ است» و هشدار داد: «دیگر خط قرمزی وجود نخواهد داشت». پیام سیاسی این توییت وزیر امور خارجه کشورمان مشخص است؛ در دستگاه محاسبات ایران، تکرار حمله نباید اقدامی کم‌هزینه تلقی شود و تمام حامیان جنگ‌طلب ترامپ و نتانیاهو باید از این هزینه‌ها آگاه باشند و خیلی زودتر از آنکه فکر می‌کردند، این هزینه‌ها به خیابان‌های پاریس و برلین رسید. در واقع اهمیت سخنان مرتس آنجاست که تبعات تجاوز‌های آمریکا و اسرائیل به ایران، صرفاً گریبان‌گیر مردم و دولت‌های غرب آسیا نیست. افزایش بهای انرژی، فشار بر صنایع انرژی‌بر و کاهش قدرت خرید خانوار‌ها، هزینه‌هایی هستند که مستقیماً به زندگی شهروندان اروپا راه پیدا کرده‌اند. آتشی که شعله‌های آن هزاران کیلومتر دورتر زبانه می‌کشد، اکنون دودش چشم کارخانه‌ها و بازار‌های اروپا را کور کرده است.

صورت‌حساب جنگ در قاره سبز

جنگ در منطقه غرب آسیا برای اروپایی‌ها دیگر صرفاً پرونده‌ای امنیتی بی‌خطر در آن‌سوی مرز‌ها نیست. این جنگ صورت‌حساب سنگینی است که از خلیج‌فارس آغاز می‌شود و سرانجام به ترازنامه کارخانه‌ها و سفره خانوار‌های چشم آبی اروپا می‌رسد. تنگه هرمز، این گذرگاه تعیین‌کننده در سال ۲۰۲۶ مسیر عبور روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فراورده‌های نفتی، معادل یک‌چهارم تجارت دریایی نفت جهان بود و نزدیک به یک‌پنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع‌شده نیز از آن می‌گذشت. به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، اختلال در این شریان حیاتی، حتی برای کشور‌هایی که مستقیماً خریدار نفت منطقه نیستند، با افزایش رقابت بر سر محموله‌های جایگزین و جهش قیمت‌ها همراه می‌شود. وابستگی ساختاری اروپا به واردات انرژی نیز بر دامنه این آسیب‌پذیری اضافه می‌کند، چنان‌که مطابق اعلام کمیسیون اروپا، ۵۷ درصد انرژی مصرفی اتحادیه از سوخت‌های فسیلی وارداتی تأمین می‌شود. اما آنچه عمق این فشار اقتصادی را آشکارتر می‌کند، ارقام منتشرشده از سوی مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک است.

این مرکز در گزارشی اعلام کرد واردکنندگان نفت، فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی مایع‌شده، طی ۶ ماه نخست بحران، در مقایسه با انتظارات بازار پیش از آغاز حملات، ۳۳۰ میلیارد دلار هزینه ناخالص اضافی پرداخت کرده‌اند. رقمی که سهم اتحادیه اروپا از آن به ۷۸ میلیارد دلار می‌رسد. قیمت گاز طبیعی مایع‌شده در بازار اروپا به طور متوسط ۶۰ درصد و نفت خام ۳۵ درصد بالاتر از پیش‌بینی‌های پیش از جنگ قرار گرفت. البته این اعداد فقط بهای خرید سوخت را نشان می‌دهند، حال آنکه دامنه خسارت از پایانه‌های نفتی فراتر می‌رود. افزایش هزینه حمل‌ونقل، اختلال در زنجیره تأمین، فشار بر صنایع انرژی‌بر و کاهش قدرت خرید خانوار‌ها، حلقه‌های متصل زنجیری هستند که اقتصاد اروپا را در تنگنای سختی قرار داده‌اند. مرکز پژوهش مشترک کمیسیون اروپا نیز در ششم خرداد ۱۴۰۵ (۲۷ مه ۲۰۲۶) هشدار داد در سناریوی تداوم اختلال شدید بازار انرژی، رشد اقتصادی اتحادیه در سال ۲۰۲۷ می‌تواند به ۰.۷ درصد کاهش یابد و تورم به ۳.۵ درصد برسد درصورتی‌که ارقام سناریوی پایه به ترتیب ۱.۴ و ۲.۴ درصد است. جنگ تنها مرز‌های جغرافیایی را درنمی‌نوردد، پیامد‌های آن از شریان‌های تجارت جهانی عبور می‌کند و مثل یک تیر بر قلب اقتصاد صنعتی اروپا جای می‌گیرد. قاره‌ای که سال‌ها به قدرت تولید و صادرات خود می‌بالید اکنون دریافته هزینه‌های واقعی جنگ چیست.

اعتراضات دامن برلین را گرفت

اعتراضات سراسری در اروپا به ایستگاه برلین هم رسید. در مقابل دروازه براندنبورگ، در پایتخت اقتصادی‌ترین قدرت اروپا، جوانانی تجمع کردند که از گرانی زندگی، آینده شغلی و اولویت‌های دولت ناراضی‌اند. آبان ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، فراخوان جنبش «نسل زد اداره می‌کند» به اعتراضاتی در ۳۴ شهر آلمان، از فرانکفورت و مونیخ تا هامبورگ انجامید. برگزارکنندگان شمار شرکت‌کنندگان را حدود ۱۲۰ هزار نفر اعلام کردند. پلیس نیز از حضور نزدیک به پنج هزار نفر در برلین خبر داد. معترضان خواستار افزایش بودجه آموزش و خدمات عمومی، مهار هزینه‌های زندگی و کنارگذاشتن برنامه‌های احیای سربازی اجباری بودند. فارغ از آنچه در خیابان‌های آلمان اتفاق می‌افتد، اهمیت این اعتراضات در وضعیت صنایع آلمان است.

چین اکنون در بازار‌هایی پیشروی می‌کند که تولیدکنندگان آلمانی سال‌ها از مهم‌ترین بازیگران آنها بودند. خودروسازان چینی، به‌ویژه در حوزه خودرو‌های برقی، با فناوری پیشرفته و قیمت رقابتی، فروش شرکت‌های آلمانی را تحت فشاری سنگین قرار داده‌اند تا جایی که برخی کارخانه‌ها با خطر تعطیلی و هزاران کارگر با ازدست‌دادن شغل مواجه شده‌اند. فولکس‌واگن در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ زیان عملیاتی ۵.۹ میلیارد یورویی ثبت کرد و هم‌زمان برنامه گسترده تعدیل نیرو و احتمال تعطیلی چند کارخانه را دنبال می‌کند. مؤسسه اقتصادی ایفو نیز اعلام کرده صنایع آلمان از ابتدای ۲۰۱۹ تا پایان ۲۰۲۵ نزدیک به ۴۹۶ هزار شغل از دست داده‌اند؛ روندی که پژوهشگران، کاهش توان رقابت در برابر چین را از عوامل مهم آن می‌دانند. تهاجم آمریکا و اسرائیل به ایران نیز فشار دیگری بر صنایع وارد کرده است. افزایش بهای انرژی و اختلال در مسیر‌های تأمین مواد اولیه، هزینه تولید را بالا برده؛ چنان‌که در نظرسنجی ایفو، ۹۰ درصد شرکت‌های صنعتی آلمان انتظار پیامد‌های منفی جنگ را داشتند. هزینه جنگ و بحران انرژی بر دوش تولیدکنندگان و خانوار‌هایش سنگینی می‌کند.

منبع: فرهیختگان