علل و علائم یائسگی در زنان که شاید نمی‌دانید

به گزارش مجله خبری نگار،دوماً یائسگی حس زنانه و جنسی شما را خاموش نخواهد کرد. در حقیقت شما ممکن است یکی از هزاران خانمی گردید که نگرانی هایش در مورد بارداری و قاعدگی به پایان رسیده است. از همه مهم‌تر این که یائسگی یک بیماری محسوب نمی‌شود و اگر علایم شدیدتر یائسگی را دارید نباید از معالجه و بهبود آن ناراحت و بیزار باشید و نباید به یائسگی به چشم یک مشکل یا بیماری نگاه کنید. معالجات بسیاری برای تخفیف علایم ناراحت کننده‌ی دوران یائسگی وجود دارند و این معالجات از ایجاد سازگاری‌هایی در الگوی زندگی تا درمان هورمونی گسترش یافته‌اند.

یائسگی به هیچ وجه بدین معنا نیست که پایان زندگی نزدیک شده است چرا که هنوز نیمی از زندگی شما باقی مانده است. علایم یائسگی در ۷۰ درصد زنانی که به سن یائسگی نزدیک می‌شوند، گزارش می‌شود. علایمی مانند گرگرفتگی یا عرق شبانه که بر اثر تغییرات هورمونی در زنان ایجاد می‌شود. به نوشته «Prevention» تقریباً همه خانم‌ها در زمان قاعدگی علایم اولیه یائسگی را تجربه می‌کنند این مرحله که ترشح هورمون در آن بسیار متغیر است، پری منوپوز نام دارد و در بیشتر زنان در اوایل ۴۰ سالگی رخ می‌دهد و تا اواسط دهه ۵۰ ادامه دارد. اما برخی خانم‌ها تا پایان عمر این علایم را خواهند داشت. شایع‌ترین علامت‌ها شامل؛ گرگرفتگی، عرق شبانه، نامنظم بودن قاعدگی، از دست دادن میل جنسی و… است. در این مطلب به شایع‌ترین علایم یائسگی و درمان آن اشاره شده است که امیدواریم مفید واقع شود.

گرگرفتگی و قرمز شدن صورت

تقریباً ۷۵ تا ۸۵ درصد زنان در دوران یائسگی، گرگرفتگی را تجربه می‌کنند. در این حالت حرارت بدن زیاد می‌شود و صورت و بالاتنه قرمز می‌شود. گرگرفتگی واکنش بدن به کاهش ترشح هورمون استروژن است، که با نزدیک شدن به سن یائسگی امری طبیعی است. البته برخی زنان این علایم را تجربه نمی‌کنند. گاهی میزان تولید استروژن به طور تدریجی کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه میزان گرگرفتگی کمتر است. اما گاهی نیز تخمدان‌ها به یک باره تولید استروژن را متوقف می‌کند و گرگرفتگی به یک مشکل بزرگ تبدیل می‌شود.

تعریق شبانه

تعریق شبانه نسبت به گرگرفتگی شدیدتر است و نوعی اختلال تعریق به حساب می‌آید که هنگام خواب رخ می‌دهد.

بی نظم شدن قاعدگی

بیشتر زنان طی دوران زندگی خود دچار قطع ناگهانی یا بی نظمی قاعدگی می‌شوند. این عارضه علل زیادی دارد، اما شایع‌ترین آن به هم ریختن تعادل هورمون هاست. ممکن است دفعات قاعدگی زیاد شود و به جای هر ۲۸ روز، ۲۴ روزه باشد. بی نظمی قاعدگی در اواسط دهه ۴۰ سالگی عادی‌تر است. علت اصلی نیز به هم ریختن تعادل هورمونی یا کاهش تولید استروژن است.

تغییر در خلق و خو

خلق و خو در زنان یائسه تغییر می‌کند. در چنین شرایطی فرد خلقیات ناگهانی و غیر قابل کنترلی دارد. نکته این جاست که این تغییرات خلقی همانند یک مشکل جسمی قابل درمان است.

خستگی مفرط

پس از درد قاعدگی دومین وشایع‌ترین علامت یائسگی، خستگی مفرط گزارش شده است. خستگی مفرط در زنانی که در سنین یائسگی قرار دارند شایع است و گاه روی زندگی روزمره، روابط فردی و اجتماعی آن‌ها تاثیر می‌گذارد. در خستگی مفرط، فرد به طور بی وقفه احساس ضعف، خستگی و کمبود انرژی می‌کند.

نازک شدن یا ریزش مو و افزایش مو‌های صورت

از آنجا که این عارضه به کمبود استروژن مربوط است و پیاز مو به استروژن نیاز دارد، برخی زنان زودتر متوجه این علایم که آشکارتر است، می‌شوند. ریزش مو ممکن است به صورت ناگهانی یا تدریجی همراه با نازک شدن مو‌ها رخ دهد. گاهی مو‌ها خشک‌تر و شکننده‌تر می‌شود.

اختلال خواب

بی خوابی دربرخی موارد با یائسگی ارتباط دارد. در این دوران خواب آرام کمتر می‌شود. این بی خوابی ۵ تا۷ سال قبل از یائسگی تجربه می‌شود. این مشکل نیز به علت تغییر در ترشح هورمون‌ها ست.

مشکل در تمرکز، سردرگمی و اختلال ذهنی

در اوایل یائسگی، بسیاری از خانم‌ها در به یاد آوردن مسائل دچار مشکل و به شدت نگران می‌شوند. همچنین برای بعضی از زنان از دست رفتن حافظه نگران کننده است. در بیشتر مواقع این مشکل موقتی است و جای نگرانی ندارد. اما اگر این مشکل استمرار پیدا کرد بهتر است به پزشک مراجعه شود. نداشتن تمرکز، گم کردن کلیدها، فراموش کردن اتفاقات، یا فراموش کردن تاریخ تولد از علایم یائسگی است و به پایین بودن میزان استروژن و بالا بودن استرس ارتباط دارد.

سرگیجه و نبود تعادل

این علایم ممکن است با بسیاری از بیماری‌ها مرتبط باشد و در صورتی که فکر می‌کنید به یائسگی ارتباط ندارد، به پزشک مراجعه کنید.

افزایش وزن

زیاد شدن دور کمر علامت دیگری از تغییرات هورمونی در بدن است. با بالا رفتن سن، کند شدن سوخت و ساز بدن وافت ترشح هورمون‌ها فرد دچار اضافه وزن می‌شود و تجمع چربی در پهلو‌ها افزایش می‌یابد.

بی اختیاری ادرار به ویژه هنگام عطسه زدن یا خندیدن

بی اختیاری ادرار را می‌توان به ۳ دسته تقسیم بندی کرد، اول، بی اختیاری بر اثر استرس که با خندیدن، سرفه کردن یا عطسه زدن به طور تصادفی رخ می‌دهد. گاهی مثانه هر بار که پر می‌شود، خود به خود منقبض و تخلیه می‌شود.

نفخ ناگهانی

نفخ ناگهانی در نتیجه احتباس مایعات در بدن و ورم شکم بروز می‌کند. نفخ، تجمع گاز و درد معده‌ای که پس از مصرف لبنیات به وجود می‌آید به علت حساسیت به لاکتوز است، زیرا معده قادر به هضم لاکتوز یا قند شیر لبنیات نیست. متاسفانه بیشتر بزرگسالان بااین مشکل مواجهند. گاهی با بالا رفتن سن این مشکل به وجود می‌آید، زیرا آنزیم هضم لاکتوز کمتر تولید می‌شود. بدون این آنزیم قند شیر تخمیر و به گاز تبدیل می‌شود و ایجاد گاز در معده باعث نفخ می‌شود. اگر نفخ یا معده درد بدون دلیل بیش از ۳ روز به طول انجامد باید با مشورت پزشک آن را برطرف کرد.

افزایش حساسیت

اصولاً موارد زیادی از ابتلا به انواع حساسیت‌ها در نتیجه واکنش‌های هورمونی به ویژه در زنانی که بیشتر در اواخر دهه ۲۰ یا دوران پس از زایمان هستند و دچار تغییرات هورمونی می‌شوند، گزارش می‌شود. در واقع ناهنجاری‌های هورمونی نوعی واکنش حساسیت زاست که بعضی از زنان قبل از سن بلوغ تا دوران پیری آن را تجربه می‌کنند. گاهی ناخن‌های دست نرم و شکننده می‌شود و حتی ترک بر می‌دارد.

تغییر در بوی بدن

بدن انسان ۲ نوع ماده تولید می‌کند. عرق «آکرین»، که بی بو است و در تمامی بدن وجود دارد و در کنترل دمای کل بدن نقش دارد، نوع دیگر آن «ایپوکرین» است که از طریق غده‌های زیر بغل تولید می‌شود. این ماده تا زمان فعال شدن باکتری‌ها بی بو می‌ماند و در افرادی که بهداشت را رعایت نمی‌کنند، بیشتر است. در این مورد استفاده از صابون ضد باکتریایی مفید است.

تپش قلب

تپش قلب، یکی از شایع‌ترین علایم قبل از یائسگی است. این حالت که ناگهان به وجود می‌آید، باعث وحشت بسیاری از زنان می‌شود. از آنجا که تپش قلب ممکن است علل دیگری هم داشته باشد، توصیه می‌شود به پزشک مراجعه کنید. بهتراست، به هنگام تپش قلب شدید، آرامش خود را حفظ کنید، چند نفس عمیق بکشید و در صورتی که درازکشیده‌اید، نفس عمیق بکشید و به سمت دیگر جابه جا شوید.

افسردگی

احساس ناراحتی یا افسردگی کوتاه مدت در این دوران طبیعی است. اما اگر این وضعیت ادامه یابد و زندگی را مختل کند، افسردگی رخ داده است. افسردگی یعنی تغییر چشمگیر و طولانی مدت در حالات و روحیات فرد که با بی میلی به انجام فعالیت‌های معمولی می‌پردازد.

درد در ناحیه سینه

بسیاری از زنان قبل یا در زمان قاعدگی، زمان بارداری، شیردهی و یائسگی دچار درد در ناحیه سینه می‌شوند. در صورتی که درد شدید باشد و به مدت ۲ ماه یا بیشتر ادامه پیدا کند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

سردرد

اگرچه سردرد عوامل مختلفی دارد، اما در مراحل اولیه یائسگی، سردرد‌ها بیشتر و شدیدتر است و علت اصلی آن کاهش استروژن است.

درد مفاصل، عضلات و تاندون‌ها

نیمی از زنان یائسه درجات متفاوتی از درد مفاصل را تجربه می‌کنند که گاه به علت تغییر میزان ترشح هورمون هاست. برای پیشگیری از این دردها، استراحت کافی، مصرف دارو‌های گیاهی، مصرف مواد غذایی مغذی و میوه و صیفی جات موثر است.

سوزش زبان و کام، طعم بد در دهان وتغییر بوی دهان

سندروم سوزش دهان یک اختلال پیچیده و آزاردهنده است که باعث سوزش در زبان، لب یا تمامی قسمت‌های دهان می‌شود و بدون هیچ علامت آشکاری با یائسگی ارتباط دارد و اغلب پس از ۶۰۰ سالگی رخ می‌دهد، اما در سنین پایین‌تر نیز دیده می‌شود. درد مزمن در دهان نیاز به معاینه پزشک دارد.

احساس شوک الکتریکی زیر پوست و سر

این حس عجیب شبیه رها شدن کش در لایه‌های بین پوست و عضله است که به علت نوسان میزان استروژن رخ می‌دهد.

مشکل لثه، افزایش خون ریزی

شایع‌ترین مشکل لثه، خون ریزی و التهاب است که گاهی ممکن است به مشکلات جدی تبدیل شود. این علایم همانند علایم دیگر، در صورت تشخیص به موقع قابل درمان است. برای جلوگیری از خون ریزی لثه مسواک زدن واستفاده درست از نخ دندان را فراموش نکنید. بروز زخم، ورم، پف کردن یا درد در لثه‌هایی که خون ریزی می‌کند، جای نگرانی دارد.

افزایش گرفتگی درعضله

افزایش درد در تمامی عضله بدن با درد و سفت شدن عضله ارتباط دارد، زنانی که از سلامت کافی برخوردارند نسبت به بقیه افراد گرفتگی عضله‌ای کمتری دارند. برای به حداقل رساندن علایم این ناراحتی به ورزش بپردازید. ورزش میزان آندورفین را افزایش می‌دهد، حالت روحی فرد را بهبود می‌بخشد و به طور چشمگیری علایم سندروم قبل از قاعدگی را کاهش می‌دهد.

خارش و مورمورشدن پوست

با افت میزان استروژن، تولید کلاژن نیز کند می‌شود. کلاژن در انعطاف پذیر بودن پوست نقش مهمی دارد.

احساس سوزن سوزن شدن اندام‌ها به خصوص دست و پا

در اغلب موارد، این احساس خطرناک نیست و اغلب بر اثر وارد شدن ضربه یا فشار روی رگ رخ می‌دهد و به کاهش جریان خون در دست و پا و در نتیجه به خواب رفتن این اندام‌ها منجر می‌شود. با تغییر دادن وضعیت بدن، فشار کم می‌شود و این حس سوزن سوزن شدن از بین می‌رود. سوزن سوزن شدن در برخی موارد به علت وجود مشکلات دیگری از جمله اضطراب، دیسک، گردش خون ضعیف، دیابت، بیماری قلبی، سکته، آرتریت،‌ام‌اس، تومور یا سندروم توتل کارپل ایجاد می‌شود.

پوکی استخوان (پس از چندین سال)

پوکی استخوان یک اختلال استخوانی است که باعث نازک و ضعیف شدن و کاهش توده و تراکم استخوان می‌شود. پوکی استخوان فرد را به شکستگی استخوان و ترک خوردگی مستعدتر می‌کند. یائسگی روی استخوان‌ها تاثیر می‌گذارد. به طور معمول، طی روندی بافت‌های قدیمی استخوان جای خود را به بافت‌های جدید می‌دهد. در جوانی بافت‌های استخوانی بیشتری ساخته می‌شود. توانایی بدن برای تحمل این روند با بالا رفتن سن تحلیل می‌رود؛ بنابراین در ۳۵ سالگی میزان ساخت استخوان کمتر می‌شود. در دوران یائسگی، میزان استروژن افت پیدا می‌کند و روند کاهش تراکم استخوان، سرعت پیدا می‌کند.

علل یائسگی عبارت هستند از:

کاهش طبیعی هورمون‌های تولید مثل و باروری

به موازات این که شما به سنین پس از ۳۰ سالگی می‌رسید، به تدریج تخمدان‌های شما شروع به کاهش تولید هورمون‌های تنظیم کننده‌ی قاعدگی (یعنی استروژن و پروژسترون) می‌کنند و با گذشت زمان، تخمک‌های کمتری در هر ماه در تخمدان‌های شما به بلوغ می‌رسند و تخمک گذاری کمتری مورد انتظار است. علاوه بر این، افزایش هورمون پروژسترون پس از تخمک گذاری به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد (پروژسترون هورمونی است که بدن تان را برای بارداری آماده می‌سازد). به علت اثرات هورمونی مذکور توانایی باروری شما کاهش می‌یابد، این تغییرات هورمونی در سنین ۴۰ سالگی و پس از آن بیشتر نمود می‌یابند. دوره‌های قاعدگی شما ممکن است طولانی‌تر و یا کوتاه تر، سنگین‌تر یا سبک‌تر گردد و نیز تکرر قاعدگی‌ها ممکن است افزایش یا کاهش یابد تا این که سرانجام تخمدان‌های تان تولید تخمک را متوقف کنند و دیگر عادت ماهیانه نداشته باشید. اگر چه غیر معمول است ولی احتمال دارد که شما هر ماه درست سر موعد مقرر مانند ماه گذشته قاعدگی داشته باشید، ولی به احتمال بیشتر برخی بی نظمی‌ها را در قاعدگی‌های تان خواهید داشت.

عمل جراحی هیسترکتومی یا خارج کردن رحم

در عمل هیسترکتومی، رحم شما برداشته می‌شود ولی تخمدان‌های تان برداشته نمی‌شود و این عمل غالبا سبب یائسگی نمی‌گردد اگر چه برای مدت طولانی قاعدگی نخواهید داشت ولی تخمدان‌های تان همچنان تخمک‌ها را رها کرده و استروژن و پروژسترون تولید می‌نمایند. ولی در یک عمل جراحی دیگر که در آن هر دو مورد رحم و تخمدان‌های شما در آورده می‌شود (عمل هیسترکتومی کامل به همراه برداشت تخمدان‌های هر دو طرف) می‌تواند بدون سپری کردن هیچ مرحله انتقال و تغییر، موجب یائسگی گردد. قاعدگی‌های شما یک باره متوقف خواهد شد و محتمل است که احساس گر گرفتگی و دیگر علایم و نشانه‌های یائسگی را پس از عمل جراحی داشته باشید.

شیمی درمانی و پرتو درمانی

این درمان‌های بیماری سرطان می‌توانند محرکی برای یائسگی باشند و موجب ظهور علایمی نظیر گر گرفتگی در طی دوره‌های درمان و یا در طی مدت ۳ تا ۶ ماه گردند.

عدم کفایت اولیه تخمدان

در حدود ۱ درصد از زنان قبل از سن ۴۰ سالگی، یائسگی را تجربه می‌کنند و یائسگی ممکن است به دلیل عدم کفایت اولیه تخمدان ایجاد می‌شود (حالتی که تخمدان‌های شما در تولید مقادیر طبیعی از هورمون‌های باروری ناتوان باشد) که این عارضه از عوامل ژنتیکی و یا بیماری اتوایمیون ناشی می‌شوند. لازم به ذکر است که اغلب نمی‌توان دلیل قطعی نارسایی زودرس تخمدان را دریافت. اگر پس از یائسگی دچار خون ریزی گشتید باید همواره به دنبال توصیه‌های پزشکی بروید و موضوع را پیگیری نمایید

زمان مراجعه به پزشک:

مراجعه به پزشک در طی سال‌هایی که به یائسگی منتهی می‌شوند (دوره پیش از یائسگی) اهمیت دارد و نیز در سال‌های پس از یائسگی نیز باید به منظور انجام اقدامات پیشگیرانه و محافظت از سلامت و مراقبت از شرایط بالینی که به همراه افزایش سن ممکن است حادث شوند، تحت نظر پزشک باشید. اگر یک قاعدگی را نداشتید، اما مطمئن هم نیستید که نقطه شروع یائسگی شما هست و یا خیر، ممکن است لازم باشد برای بررسی این که آیا باردار شده‌اید و یا خیر، به پزشک معالج مراجعه کنید. پزشک معالج یک تاریخچه‌ی بالینی از شما می‌گیرد و یک معاینه بالینی از شما انجام می‌دهد و اگر لازم باشد یک آزمایش بارداری را تجویز می‌نماید. اگر پس از یائسگی دچار خون ریزی گشتید باید همواره به دنبال توصیه‌های پزشکی بروید و موضوع را پیگیری نمایید چرا که اگر مشکلی برای شما باشد و در مراحل اولیه تشخیص داده شود موفقیت در درمان آن به مراتب بهتر از حالتی خواهد بود که شما آن را نادیده بگیرید.

درمان:

برای درمان علایم یائسگی ۳ راهکار را می‌توان در نظر گرفت. ایجاد تغییر در شیوه زندگی، مصرف دارو وراهکار سوم جراحی. تغییر در شیوه زندگی؛ بسیاری از تغییرات به ظاهر کوچک در زندگی در مقابله با علایم یائسگی مفید است. روش‌های کاهش استرس مانند انجام یوگا، ورزش منظم و رژیم غذایی در بسیاری از موارد درمان طبیعی و موثر یائسگی به حساب می‌آید. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد، برنامه غذایی غنی از سویا، سیب، یونجه، گیلاس، سیب زمینی، برنج و گندم برای درمان یائسگی بسیار مفید است. باید از مصرف نوشیدنی‌های کافئین دار و مشروبات الکلی پرهیز کرد. خواب به مدت ۷تا۸ ساعت در شب، مصرف ویتامین‌های E، D، C، B وداشتن تنفس عمیق، ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و مصرف آب توصیه می‌شود. مصرف مکمل‌های گیاهی؛ این روش هیچ خطری در پی ندارد و در بیشتر موارد برای درمان تمامی علایم مذکور، موثر است. برای رفع علایم یائسگی به درمان‌های مختلفی نیاز است و رایج‌ترین آن استفاده از مکمل‌های گیاهی است.

استروژن گیاهی از جمله مکمل‌هایی است که با مصرف آن ترشح هورمون‌ها تا حدودی تنظیم و کنترل می‌شود. میگنا ir گیاهان غیر استروژنی با این که فاقد استروژن است، اما تولید این هورمون را تحریک می‌کندو مصرف گیاهان غیراستروژنی یکی از بهترین روش‌های درمانی علایم یائسگی است، زیرا بدن هورمون‌ها را خود می‌سازد و نیاز به کمک خارجی ندارد. داروی شیمیایی و جراحی:می توان گفت این روش پرخطرترین و هزینه برترین درمان است. شایع‌ترین نوع درمان برای رفع علایم یائسگی HRT یا درمان جایگزین هورمون است که سریع و قوی است. اما متاسفانه، این نوع درمان عوارضی دارد و خطر بروز انواع مختلف سرطان را در زنان افزایش می‌دهد.

منبع: کاویاب