کلیه‌ها چگونه بر فشار خون و عملکرد مغز تأثیر می‌گذارند

به گزارش مجله خبری نگار، کارشناسان تخمین می‌زنند که تقریباً ۱۴ میلیون نفر از مردم روسیه از بیماری‌های مختلف کلیوی رنج می‌برند. یک دانشمند دانشگاه پلی‌تکنیک پرم توضیح داد که کلیه‌ها چگونه تشکیل می‌شوند، چرا فشار خون و عملکرد شناختی را تنظیم می‌کنند و چه کسی بیشتر احتمال دارد به سنگ کلیه مبتلا شود. سرویس مطبوعاتی دانشگاه این موضوع را به Gazeta گزارش داد.

کلیه‌ها خیلی زود در دوران رشد انسان - از اوایل هفته سوم بارداری - شروع به رشد می‌کنند. ابتدا، پرونفرین ایجاد می‌شود که تنها چند روز دوام می‌آورد و هیچ عملکرد دفعی ندارد. سپس کلیه اولیه ایجاد می‌شود و تا ماه دوم رشد داخل رحمی، کلیه دائمی شروع به فعالیت می‌کند.

لاریسا ولکووا، دکترای علوم پزشکی و استاد دانشگاه پلی‌تکنیک تحقیقات ملی پرم، گفت: «کلیه‌ها تا زمان تولد قادر به حفظ تعادل آب و نمک هستند، اگرچه بلوغ نهایی آنها پس از تولد نوزاد تکمیل می‌شود.»

کلیه‌ها یک سیستم تصفیه خون پیچیده را انجام می‌دهند. حدود یک چهارم خونی که توسط قلب پمپ می‌شود از این اندام عبور می‌کند. در نفرون‌ها - واحد‌های ساختاری میکروسکوپی کلیه‌ها - ابتدا ادرار اولیه تشکیل می‌شود. حجم آن می‌تواند به ۱۸۰ لیتر در روز برسد. سپس، مواد مغذی به خون بازگردانده می‌شوند و سموم و نمک‌های اضافی از بدن دفع می‌شوند. در نهایت، فقط ۱.۵ تا ۲ لیتر ادرار ثانویه باقی می‌ماند.

حتی اگر فرد مدت طولانی غذا نخورد یا ننوشد، کلیه‌ها همچنان خون را فیلتر می‌کنند، زیرا محصولات متابولیکی مانند اوره و کراتینین به طور مداوم در بدن تشکیل می‌شوند.

کلیه‌ها علاوه بر فیلتر کردن خون، در تنظیم فشار خون نیز نقش دارند. هنگامی که فشار خون کاهش می‌یابد، آنزیم رنین ترشح می‌کنند که باعث ایجاد زنجیره‌ای از واکنش‌ها می‌شود که منجر به انقباض عروق و احتباس آب می‌شود. این امر حجم خون در گردش را افزایش داده و فشار خون را بالا می‌برد.

کلیه‌ها همچنین نقش حیاتی در متابولیسم ویتامین D دارند. در اینجا ویتامین D به شکل فعال خود، کلسیتریول، تبدیل می‌شود که جذب کلسیم و فسفر را تنظیم می‌کند. با این حال، ویتامین D اضافی می‌تواند خطرناک باشد: می‌تواند منجر به هیپرویتامینوز و حتی نارسایی حاد کلیه شود.

در روسیه، کلیه همچنان رایج‌ترین عضو پیوندی است. به گفته کارشناسان، پیوند کلیه بیش از نیمی از ۳۸۰۰ پیوند عضو اهدایی انجام شده در این کشور در سال ۲۰۲۵ را تشکیل می‌دهد.

نارسایی کلیه نه تنها بر سلامت جسمی، بلکه بر عملکرد مغز نیز تأثیر می‌گذارد. هنگامی که سموم در خون تجمع می‌یابند، انسفالوپاتی اورمیک ایجاد می‌شود که می‌تواند به صورت از دست دادن حافظه، بی‌حالی و مشکلات تمرکز بروز کند.

سنگ کلیه در مردان شایع‌تر است - تقریباً سه برابر بیشتر از زنان. به گفته دانشمندان، این امر به دلیل عوامل هورمونی، رژیم غذایی و آناتومی دستگاه ادراری است. این خطر همچنین در آب و هوای گرم افزایش می‌یابد، زیرا بدن مایعات بیشتری از دست می‌دهد و تشکیل کریستال برای نمک‌ها آسان‌تر می‌شود.

غذا‌های ادرارآور - مانند هندوانه، خیار، مارچوبه و چای سبز - می‌توانند به حفظ تعادل مایعات و الکترولیت‌ها در افراد سالم کمک کنند. با این حال، اگر سنگ کلیه دارید، باید با احتیاط مصرف شوند، زیرا افزایش دفع مایعات می‌تواند باعث حرکت سنگ و ایجاد قولنج کلیوی شود.