رسوم مردم استان قزوین در عاشورای حسینی

به گزارش مجله خبری نگار، محمدحسن سلیمانی گفت: آیینی که قزوینی‌ها در ایام ماه محرم که در گذشته رسم بود و در سه چهار دهه گذشته به فراموش رفته است، عزاداری عصر عاشورا یا همان شام غریبان با بیرق‌های نیمه افراشته است.

وی افزود: اگرچه امروزه شام غریبان با روشن کردن شمع‌ها برگزار می‌شود، اما درگذشته این‌چنین نبود و هیات‌ها در غروب آفتاب قبل از اذان مغرب بیرون می‌آمدند.

برافراشتن دو بیرق سیاه در شام غریبان

این پژوهشگر ادامه داد: به رغم شب‌های دیگر هیات‌ها و دستجات عزاداری در شام غریبان دیگر علامت و طبق چراغ با خودشان حمل نمی‌کردند بلکه دو بیرق سیاه نیمه‌افراشته افقی را به‌موازات یکدیگر قرار می‌دادند؛ به‌طوری‌که پارچه‌ها به سمت جلو و چوب‌ها به سمت عقب بودند و هر بیرق را به‌صورت موازی و فاصله یک متری از هم حمل می‌کردند و نوحه‌سرایی می‌کردند.

سلیمانی اذعان کرد: در قدیم رسم بر این بود هیات مهمان در داخل مسجد یا امامزاده میزبان به عزاداری پرداخته و سینه‌زنی می‌کردند، سپس با چای و شربت از هیات مهمان پذیرایی می‌شد. موقع خداحافظی هم رسم بر این بود که نوحه خداحافظی می‌خواندند.

وی افزود: شب بعد هیات میزبان به بازدید از هیات مهمان می‌رفت؛ بازدید تا سه شب مانده به عاشورا اتفاق می‌افتاد و هرروز یک مسجد یا امامزاده انتخاب می‌شد، اما امروز کمتر شاهد چنین رسمی در قزوین هستیم.

طبق اذعان این قزوین پژوه، معمولا کلیه هیات‌ها و دستجات عزاداری، شب هفتم به بقعه امامزاده بی بی شهربانو در محله راه چمان؛ شب هشتم به بقاع امامزاده آمنه خاتون و امامزاده علی در محله پنبه ریسه؛ شب نهم به بقعه امامزاده سلطان سید محمد در محله آخوند و شب و روز عاشورا هم به بقعه امامزاده حسین بن علی بن موسی الرضا علیه السلام در محله دباغان می‌روند.

علم‌گردانی در مناطق الموت و تاکستان

به گزارش فارس، آئین دیگری که در ماه محرم در برخی روستا‌های منطقهٔ الموت و تاکستان استان قزوین جاری است، علم‌گردانی نام دارد. 

سلیمانی در خصوص این رسم توضیح داد: علم‌گردانی به این صورت است که در آغاز محرم و در مناطقی از پنجم محرم یک علم برهنه رو در روستا‌ها می‌چرخانند و مقابل منازل ساکنین مناطق مختلف می‌روند و اهالی روستا، ضمن دود کردن اسپند یا قربانی کردن، با نذر و نیازی که دارند روسری، شال یا دستمالی را به این علم می‌بندند. این علم در مراسم روز عاشورا در مقابل هیات به حرکت در می‌آید و در واقع نماد نذر و نیاز مردم آن روستا است.

به گفته وی، در این آیین که در تاریکی شب در کوچه‌ها و خیابان‌ها برگزار می‌شد؛ طبل و شیپور می‌زدند و هیات به دو دسته تقسیم می‌شد یک دسته جلو بود و یک دسته عقب می‌ایستاد، هر دسته‌ای که نوبت نوحه‌خوانی‌اش بود می‌ایستاد و سینه می‌زدند و دسته دیگر می‌نشستند. 

سلیمانی بیان کرد: در آیین شام غریبان، این دو دسته، این نوحه را سر می‌دادند: شه، بی کفن است امشب؛ عریان بدن است امشب| انگشتر شاه دین، دست دشمن است امشب| فاطمه بیا بنگر، دشت کربلا بنگر | بی کفن حسین را، روی ریگ‌ها بنگر.