کشف «کلید بازآرایی خاطرات» در مغز

به گزارش مجله خبری نگار، نویسندگان این مطالعه از دانشگاه‌های UCLA و کلمبیا خاطرنشان کردند که «نقطه آبی» گروهی از سلول‌های عصبی در ساقه مغز است که به دلیل نقشش در هوشیاری و توجه شناخته شده است، اما یک فرضیه جدید نشان می‌دهد که ممکن است به عنوان یک «کلید جداکننده» عمل کند که بخش‌های مختلف تجربیات را در طول ذخیره‌سازی حافظه از هم جدا می‌کند، درست همانطور که فصل‌ها بخش‌های یک کتاب را از هم جدا می‌کنند.

برای آزمایش این فرضیه، دانشمندان آزمایشی را روی ۳۶ داوطلب انجام دادند که در آن شرکت‌کنندگان هنگام انجام یک کار خاص، مجموعه‌ای از تصاویر خنثی را تماشا می‌کردند. قبل از نمایش هر تصویر، آنها یک صدای صوتی را در گوش راست یا چپ خود می‌شنیدند تا مشخص کنند که هنگام پاسخ دادن به سؤالی در مورد اندازه شیء در تصویر، از کدام دست استفاده کنند.

این صدا‌ها نه تنها برای علامت دادن، بلکه برای ایجاد حس «زمینه» نیز استفاده می‌شدند: توالی تُن‌های مشابه حس پیوستگی ایجاد می‌کرد، در حالی که تغییرات در تُن یا جهت (راست/چپ) نشان‌دهنده‌ی «مرز‌های رویدادها» بود. دقیقاً در همین لحظات بود که مغز تصمیم می‌گرفت که یک خاطره‌ی خاص پایان یافته است، بنابراین خاطره‌ی جدیدی می‌توانست آغاز شود.

محققان دریافتند که فعالیت «نقطه آبی» در مرز‌های رویداد‌های خاص مانند تغییر در لحن یا جهت به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و مهم‌تر از همه، این اوج فعالیت با ضعف در یادآوری ترتیب نشانه‌ها همزمان بود، که قویاً نشان می‌دهد مغز به جای پیوند دادن برداشت‌ها به یک جریان پیوسته، آنها را به بخش‌های جداگانه تجزیه می‌کند.

تجزیه و تحلیل داده‌ها همچنین نشان داد که اوج فعالیت در "نقطه آبی" مستقیماً بر هیپوکامپ، یک ساختار کلیدی مغز که مسئول تشکیل حافظه اپیزودیک است، تأثیر می‌گذارد. دانشمندان دریافته‌اند که فعالیت "نقطه آبی" عملکرد بخشی از هیپوکامپ به نام شکنج دندانه‌ای را تنظیم مجدد می‌کند و به مغز کمک می‌کند تا رویداد‌های مشابه را تشخیص داده و آنها را به عنوان خاطرات مستقل رمزگذاری کند.

این مطالعه همچنین نشان داد افرادی که بیش‌فعالی مزمن در ناحیه «نقطه آبی» دارند، حساسیت کمتری نسبت به مرز‌های رویداد‌ها دارند. به عبارت دیگر، اگر سیستم هشدار مغز در حالت «نگرانی مداوم» عمل کند، کمتر قادر به پاسخگویی به تغییرات واقعاً مهم در محیط خواهد بود.

دیوید کلیفت، محقق ارشد از دانشگاه UCLA، ماهیت این کشف را توضیح داد:

«زندگی به طور مداوم جریان دارد، اما برای درک آن، آن را به فصل‌ها تقسیم می‌کنیم. ما گذشته را نه به عنوان یک جریان پیوسته، بلکه به عنوان قسمت‌های جداگانه به یاد می‌آوریم؛ بنابراین ما و همکارانمان می‌خواستیم بفهمیم که چگونه مغز این جریان را به فصل‌های جداگانه‌ای که به رویداد‌های خاص اختصاص داده شده‌اند، تبدیل می‌کند.»

به دنبال این یافته‌ها، دانشمندان به دنبال بررسی امکان تنظیم سطح تحریک «نقطه آبی» در مغز از طریق روش‌هایی مانند تمرینات تنفسی، مدیتیشن یا دارو‌ها هستند تا ببینند آیا می‌توان بر نحوه تفکیک خاطرات تأثیر گذاشت یا خیر، و این ممکن است در آینده دریچه‌ای به سوی کاربرد‌های درمانی مهم در مقابله با اختلالات حافظه و زوال عقل بگشاید.