تاریخچه گیاه دارویی شکرتیغال و خواص آن!

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز،یاسم خانمحمدیان اظهار کرد: گیاه دارویی شکرتیغال (Echinops) از خانواده کاسنی یا آفتابگردان (Asteraceae) است، تاکنون حدود ۱۲۰ گونه از این جنس در جهان شناسایی شده که بر اساس فلور ایرانیکا، ۵۴ گونه آن در مناطق مختلف ایران پراکنش دارند. شکرتیغال گیاهی خاردار و مقاوم به شرایط خشک و نیمه‌خشک بوده و در مراتع و مناطق کوهستانی کشور به‌وفور یافت می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: ماده‌ای به نام «مانِ شکرتیغال» در اثر فعالیت حشره سرخرطومی با نام علمی Larinus vulpes Oliv بر روی برخی گونه‌های این گیاه تولید می‌شود، این ماده که از دیرباز در طب سنتی ایران شناخته شده است، دارای خواص ملین، نرم‌کننده، خلط‌آور و تسکین‌دهنده سرفه و گلودرد بوده و در تهیه برخی فرآورده‌های دارویی و گیاهی کاربرد دارد. شکرتیغال علاوه بر ارزش دارویی، به‌دلیل سازگاری با اقلیم‌های خشک و نقش آن در حفظ پوشش گیاهی و تنوع زیستی، از اهمیت اکولوژیکی نیز برخوردار است.

خانمحمدیان بیان کرد: نام‌های دیگر آن در قدیم شکرتیار، خارشکر و تیغ قندک بوده است، شکرتیغال که به‌راحتی در آب حل می‌شود دارای ۲۳ درصد قند ترهالوز، طعمی شیرین و لعاب‌دار است و به‌عنوان برطرف‌کننده سرفه و نیز پائین آورنده تب، مصرف می‌شود.

علی فرضی‌نژاد کارشناس ارشد گیاهان دارویی نیز در گفت‌و‌گو با ایسنا گفت: این گیاه در ایران ۵۴ گونه گیاه علفی چندساله خاردار دارد که معمولاً انحصاری ایران هستند و در استان ایلام نیز به‌وفور یافت می‌شود.

وی یادآور شد: شکرتیغال گیاهی است خاردار به‌شکل خارخسک که گل‌هایش به‌شکل گلوله‌ای خاردار و آبی‌رنگ در انتهای ساقه قرار دارند.

فرضی‌نژاد ادامه داد: در پزشکی قدیم از این پیله که به‌نام شکرتیغال یا گل تیغال می‌نامند به‌عنوان ملین و متعادل کننده دستگاه گوارش استفاده می‌کردند.

این کارشناس ارشد گیاهان دارویی افزود: گیاهان مولد شیرابه‌های قندی (مان) شکرتیغال در اغلب استان‌های ایران به ویژه ایلام، یزد (مهریز) خراسان، فارس (جهرم)، اصفهان، کرمان، کرمانشاه، همدان، لرستان، شاهرود مازندران و تهران و زنجان در بلندای ۱۸۰۰ متری از سطح دریا رویش و پراکندگی داشته و جمع‌آوری محصول نیز کم و بیش در این مناطق صورت می‌گیرد، در بسیاری از مناطق ایران به رغم وجود و وفور گیاه شکرتیغال آثاری از فعالیت و وجود حشره مشاهده نمی‌شود.

فرضی‌نژاد با بیان اینکه این دارو برای تار‌های صوتی مفید است و در رفع خش صدا مؤثر است، تصریح کرد: توصیه می‌شود مقداری از آن را در نصف لیوان آب جوش بریزید یک قاشق غذاخوری عسل به آن اضافه کنید و به مدت ۲۰ دقیقه منتظر بمانید بعد آن را در فواصل زمانی مختلف جرعه جرعه میل کنید.

وی همچنین اضافه کرد: برای درمان و یا تخفیف بیماری‌های ریوی به‌عنوان خلط آور، برطرف‌کننده سرفه، تحریک دستگاه تنفسی تحتانی، ملین سینه، رفع خشونت سینه، صاف کردن صدا و رفع خشکی گلو، درمان تنگی نفس و آسم استفاده می‌شود.