معمای پیچیده پایان لیگ

به گزارش مجله خبری نگار، در روز‌های اخیر بار‌ها درباره سرنوشت رقابت‌های لیگ بیست‌وپنجم بحث شده، آخرین خبر هم این است که فدراسیون فوتبال از تمامی باشگاه‌ها خواسته حداکثر تا روز شنبه نظراتشان را به صورت رسمی اعلام کنند تا در نهایت تصمیم قطعی برای ازسرگیری یا توقف مسابقات ابلاغ شود. هرچند از خروجی جلسات اخیر مشخص است هنوز هم تردید‌های بسیار جدی برای ادامه لیگ برتر وجود دارد و این آشفتگی باعث شده مسئولان فوتبال با بررسی ایده‌های مختلف فعلا به ۵ سناریوی اصلی برای تعیین تکلیف رقابت‌های این فصل برسند.

البته یک نکته بسیار مهم را باید در نظر گرفت؛ سه سهمیه آسیایی ایران باید تا ۱۰ خرداد معرفی شود و شاید با رایزنی با کنفدراسیون فوتبال آسیا در صورت برگزاری مسابقات، قهرمان و نایب قهرمان نمایندگان جدید را به AFC معرفی کرد، اما این بازه زمانی، فدراسیون فوتبال را با محدودیت‌های مهمی روبه‌رو می‌کند. در روز‌های اخیر صحبت از معرفی دو تیم استقلال و تراکتور به لیگ نخبگان و سپاهان به لیگ قهرمانان ۲ است، اما برخی شایعات دیگر هم شنیده می‌شود که ممکن است تراکتور به عنوان سهمیه مستقیم لیگ الیت معرفی شود که باید دید با چه استدلالی چنین گزینه‌ای مطرح می‌شود. به‌هرحال فعلا تصمیم سخت فدراسیون از حالت‌های پیشرو خارج نخواهد بود.

سناریوی اول: لیگ با همین جدول تمام شود

اولین و شاید پیش‌پاافتاده‌ترین راهکار ممکن، اتمام رقابت‌ها با جدول فعلی است. یعنی آخرین وضعیت جدول رده‌بندی ملاک خواهد بود؛ استقلال به‌عنوان قهرمان و نماینده ایران در لیگ نخبگان معرفی شود و دیگر سهمیه‌ها به ترتیب و با توجه به فرمول بازی‌های مستقیم تیم‌های مدعی و میزان امتیاز آنها تقسیم شود. این مسیر باتوجه تعداد زیاد بازی‌های باقی‌مانده و معرفی قهرمانِ بیست‌ودو هفته‌ای، هم می‌تواند اعتبار لیگ را زیر سوال ببرد و هم تا مدت‌ها فوتبال ایران درگیر حواشی و جنجال‌هایی در فضای هواداری کند که هزینه‌هایی را به همراه دارد.

سناریوی دوم: تورنمنت چندجانبه برای تعیین سهمیه آسیایی

دومین راهکار، برگزاری تورنمنت بین تیم‌های است که در بالای جدول شانس قهرمانی دارند. یعنی در قالب یک رقابت فشرده تیم‌هایی که روی کاغذ می‌توانند به‌عنوان قهرمانی برسند به مصاف هم می‌روند تا تکلیف سهمیه‌های آسیایی مشخص شود. هم می‌توان قبل از جام جهانی به‌صورت متمرکز این بازی‌ها را برگزار کرد و هم بلافاصله پس از پایان جام جهانی. البته این تصمیم همین حالا مخالفان جدی مثل استقلال و تراکتور دارد و فعلا از مدعیان فقط پرسپولیس با آن موافق است. هرچند اگر بازی‌ها با این فرمت قبل از جام جهانی برگزار شود، می‌توان سهمیه‌های آسیایی را طبق جدول تورنمنت چندجانبه تقسیم کرد، اما اگر قرار باشد بعد از جام جهانی این مسابقات برگزار شود، نیاز به مجوز AFC دارد. چون زمان معرفی نمایندگان آسیایی ۱۰ خرداد است و در بهترین حالت فوتبال ایران باید بعد از نیمه تیرماه و پایان بازی‌های تیم ملی در جام جهانی برای آن برنامه‌ریزی کند.

سناریوی سوم: برگزاری فشرده لیگ برتر قبل از جام جهانی

راه‌حل بعدی، برگزاری رقابت‌های لیگ به‌صورت متمرکز پیش از جام جهانی است؛ از اردیبهشت‌ماه در یک استان بازی‌ها فشرده برگزار شود. جدا از مشکلات زیرساختی آن، برگزاری ۸ هفته و بیش ۶۰ بازی حداقل ۲ ماه زمان نیاز دارد و بدون‌شک، فشار برگزاری بازی‌ها روی بازیکنان و افزایش احتمال مصدومیت بازیکنان، به تیم ملی هم آسیب می‌رساند. شاید تنها حُسنِ برگزاری بازی‌ها به این شکل، عقب نماندن از تقویم فوتبال و تعیین تکلیف جدول باشد، آن‌هم در شرایطی که هنوز نیمی از تیم‌های لیگ برتری تمریناتشان را آغاز نکرده‌اند و خیلی علاقه‌ای به برگزاری بازی‌ها به این شکل ندارند. از سوی دیگر بعد از جنگ تحمیلی و آسیب دیدن اقتصاد چند باشگاه، چون هزینه اسکان و اردوی تیم‌ها هم بالاتر رفته و دیگر نمی‌توان روی درآمد حاصل از بلیت‌فروشی و مسائل اسپانسرینگ هم حساب کرد، برگزاری بازی‌ها با این شکل مخالفان بسیار جدی دارد.

سناریوی چهارم: خداحافظ تا بعد از جام جهانی

راه دیگر برگزاری بازی‌ها این است که همه‌چیز را به بعد از جام جهانی موکول کنیم. بر اساس برنامه شاگردان امیر قلعه‌نویی در جام جهانی ۲۰۲۶، زودترین زمانی که ادامه لیگ برتر می‌تواند برگزار شود، در صورتی است که تیم ملی در مرحله گروهی حذف شود. یعنی در بهترین حالت می‌تواند یک هفته پس از آخرین بازی ایران (۶ تیر مقابل مصر) تمرینات تیم‌ها از سر گرفته شود که اواسط تیر ماه خواهد بود. اما اگر تیم ملی به مرحله حذفی صعود کند، مرحله حذفی هشتم تیرماه آغاز می‌شود، اگر تیم ملی در گروه خود دوم شود، ۱۲ تیر بازی می‌کند و اگر به‌عنوان تیم سوم راهی مرحله حذفی شویم، ۱۰ تیر باید بازی کنیم. ساده‌تر یعنی اگر تیم‌ها حداقل دو هفته هم زمان برای آماده‌سازی داشته باشند، در فشرده‌ترین حالت ممکن، برگزاری ۸ هفته تا شهریورماه می‌تواند طول بکشد. مهم‌ترین تهدید آن، تحت‌تأثیر قرار گرفتن فصل آینده لیگ برتر است. آن‌هم در شرایطی که تیم ملی جام ملت‌های ۲۰۲۷ را هم پیشرو دارد!

اگر لیگ بیست‌وپنجم، شهریورماه هم تمام شود، فصل جدید را در بهترین حالت می‌توان از آبان ماه آغاز کرد، پیش از جام ملت‌های ۲۰۲۷ هم تیم ملی دو فیفادی (۳۰ شهریور تا ۱۴ مهر و ۱۸ تا ۲۶ آبان) پیش‌رو دارد، این یعنی برگزاری لیگ فصل بعدی کاملا با تداخل روبه‌رو می‌شود و تیم ملی از این فشردگی برای جام ملت‌ها آسیب می‌بیند.

از طرفی یکی از چالش‌های جدی، نقل و انتقالات است؛ پنجره نقل و انتقالات فیفا در فصل آینده از ۲۵ خرداد تا ۹ شهریور خواهد بود و عملا مشکلات قراردادی برای بازیکنان -به‌خصوص خارجی‌ها- ایجاد می‌شود.

سناریوی پنجم: پنجاه-پنجاه!

آخرین راه‌حل برگزاری لیگ بیست‌وپنجم این است که چند هفته از بازی‌ها (مثلا ۴ هفته)، پیش از شروع جام جهانی و بدون فشردگی برگزار شود و ادامه آن بعد از جام جهانی. چالش‌های آن، انتخاب سهمیه آسیایی و فاصله کوتاه برگزاری دو لیگ است و فقط می‌تواند جدول لیگ را تعیین تکلیف کند.

انتخاب نمایندگان آسیایی: فرصت‌ها و تهدید‌ها

جدا از سناریو‌های برگزاری لیگ و انتخاب قهرمان، سخت‌ترین تصمیم فدراسیون فوتبال تقسیم سهمیه‌های آسیایی است. هر کدام از ۴ تیم استقلال، پرسپولیس، تراکتور و سپاهان برای سهمیه ۱+۱ لیگ نخبگان معرفی شوند، فرصت‌ها و تهدید‌هایی را به همراه دارند.

اولین و جدی‌ترین نگرانی برای بازیکنان خارجی است. استقلال و تراکتور ۸ خارجی دارند و پرسپولیس و سپاهان ۵. اگر تحولات منطقه طوری رقم بخورد که امکان بازگشت خارجی‌ها به ایران وجود نداشته باشد و در فصل آینده محدودیت‌هایی برای تعداد بازیکن خارجی داشته باشیم، آن زمان کار برای هر ۴ تیم، به‌خصوص استقلال و تراکتور سخت می‌شود. البته پنجره بسته آبی‌ها بحرانی بزرگتر است و امکان تقویت لیست این تیم برای فصل آتی وجود ندارد. هر چند تیم سهراب صدرنشین فعلی لیگ است و در جام حذفی هم شانس قهرمانی دارد و انتخاب آن می‌تواند توجیهی داشته باشد.

از سوی دیگر پرسپولیس هم با مشکلات متعددی فنی-مدیریتی روبه‌رو است و آمار ۵ باخت در ۷ بازی اخیر هم به خوبی وضعیت قرمز این تیم را نشان می‌دهد. رختکن مملو از حواشی است، تکلیف کادرفنی هنوز مشخص نشده و لیست این تیم با سوء مدیریت، با نقاط ضعف جدی روبه‌روست. البته اگر ازبک‌ها برگردند، پرسپولیسی‌ها نسبت به دیگر تیم‌ها ترکیبشان کامل‌تر می‌شود و می‌توانند در پنجره نقل و انتقالات تیمشان را هم برای لیگ نخبگان تقویت کنند.

سپاهان هم معضلات مهمی دارد. در روز‌های اخیر اخباری از کناره‌گیری این باشگاه از تیمداری شنیده شده و هر چند فعلا مورد تائید قرار نگرفته، اما آسیب جدی فولاد مبارکه در حمله رژیم صهیونی-آمریکایی می‌تواند در فصل آینده سپاهان را با محدودیت‌های بودجه روبه‌رو کند. آخرین تیم هم تراکتور است؛ تیم زنوزی هم خارجی‌های زیادی دارد که می‌تواند برایش مشکل بسازد، اما نسبت به ۳ تیم دیگر ثبات فنی-مدیریتی بیشتری داشته، هر چند نمایش اخیر تیم برابر شباب‌الاهلی نگرانی‌ها را برای فصل آینده لیگ نخبگان -باتوجه به قرعه خوب این فصل- بیشتر کند.

قرار دعوا

فدراسیون فوتبال هر تصمیمی برای تقسیم سهمیه آسیایی بگیرد، احتمالا برای مدت‌ها شاهد جنجال‌های بسیاری خواهیم بود. به‌هرشکل فوتبال ایران می‌تواند با انتخاب در زمین بازی، این حواشی را کمتر کند. هرچند اگر قرار به عدم‌برگزاری لیگ باشد، می‌توان عملکرد ۴ تیم را در چند سال اخیر رقابت‌های آسیایی بررسی کرد و یا حتی از رتبه آنها در جدول چند دوره اخیر میانگین گرفت.

چالش آخر: سقوط و صعود

همان‌طور که در بالای جدول چالش‌های بسیاری وجود دارد، سرنوشت پایین‌جدولی‌ها و تیم‌هایی که برای صعود به لیگ برتر در لیگ آزادگان تلاش می‌کنند هم مهم است. برخی باشگاه‌ها پیشنهاد داده‌اند که به‌دلیل شرایط ویژه، لیگ برتر به‌صورت موقت با ۱۸ تیم برگزار شود تا هیچ تیمی به لیگ دسته اول سقوط نکند. البته انتخاب دو تیم از لیگ دسته اول هم آسان نیست و راه‌حل‌های مختلفی وجود دارد. مثلا دو تیم نخست لیگ دسته اول به‌طور مستقیم به لیگ برتر صعود کنند و تیم سوم این رقابت‌ها هم این فرصت را داشته باشد تا از طریق دیدار پلی‌آف مقابل تیم آخر جدول لیگ برتر، برای حضور در سطح اول فوتبال کشور رقابت کند. یا مثلا بین تیم‌هایی که شانس صعود به لیگ برتر را دارند یک تورنمنت چندجانبه برگزار کرد. البته این احتمالا برای یک فصل خواهد بود و ممکن است در لیگ بیست‌وششم ۴ تیم به دسته پایین‌تر از لیگ برتر سقوط کنند تا دوباره به فرمت ۱۶ تیمی برگردیم.

به‌هرحال بعد از کش‌وقوس‌های فراوان، فدراسیون فوتبال باید یکی از جنجالی‌ترین تصمیمات سال‌های اخیرش را اتخاذ کند؛ تصمیمی که علاوه‌بر حواشی که می‌تواند در فضای هوادارای داشته باشد، شاید سرنوشت تیم ملی را برای جام جهانی ۲۰۲۶ و جام ملت‌های ۲۰۲۷ تحت تاثیر قرار دهد.

منبع: فرهیختگان