غذا‌های فوق‌فرآوری شده تهدید جدید برای سلامتی!

به گزارش مجله خبری نگار/بهار،آنها می‌گویند الگوی تغذیه مردم در حال تغییر است؛ چرخش ذائقه‌ها از خوراکی‌های تازه و کامل به سمت وعده‌های ارزان و بسیار فرآوری شده که خطر ابتلا به مجموعه‌ای از بیماری‌های مزمن، از جمله چاقی و افسردگی را افزایش می‌دهد. پژوهشگران در نشریه علمی انست نوشتند دولت‌ها باید «قدم جلو بگذارند» و هشدار‌های سلامت و مالیات‌های بالاتر بر محصولات فوق‌فرآوری شده که اصطلاحا یوپی‌اف (UPF) خوانده می‌شوند، اعمال کنند تا درآمد حاصل بتواند دسترسی به غذا‌های مغذی‌تر را تقویت کند.

با این حال، برخی دانشمندان می‌گویند این مرور علمی نمی‌تواند ثابت کند که یوپی‌اف‌ها مستقیما موجب آسیب سلامت می‌شوند و برای اثبات این موضوع به پژوهش‌ها و آزمایش‌های بیشتری نیاز است.

مواد غذایی فرا‌پردازش‌شده به آن دسته از خوراکی‌هایی گفته می‌شود که بیش از پنج نوع ماده‌ای در تهیه آنها استفاده شده که آن مواد به طور معمول در آشپزخانه‌های ما پیدا نمی‌شود؛ موادی مانند امولسیون‌کننده‌ها (نامیزه‌ها)، نگه‌دارنده‌ها، افزودنی‌ها، رنگ‌دهنده‌ها و شیرین‌کننده‌ها. نمونه‌های این خوراکی‌ها شامل سوسیس، چیپس، شیرینی‌جات، بیسکویت، سوپ‌های آماده، نوشابه، بستنی و نان‌های کارخانه‌ای است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مصرف این مواد در رژیم‌های غذایی سراسر جهان رو به افزایش است و با افزایش قند و چربی ناسالم و کاهش فیبر و پروتئین، کیفیت تغذیه را بدتر می‌کند.

مطالعه‌ای که با بررسی ۱۰۴ پژوهش بلندمدت و توسط ۴۳ کارشناس بین‌المللی انجام شده، نشان می‌دهد میان مصرف این مواد و افزایش خطر ابتلا به ۱۲ بیماری ارتباط وجود دارد.

از جمله این بیماری‌ها می‌توان به دیابت نوع دو، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، بیماری کلیه، افسردگی و مرگ زودرس به هر دلیل اشاره کرد. کارلوس مونتیرو، استاد دانشگاه سائوپائولو در برزیل و طراح نظام طبقه‌بندی «نُوآ»، می‌گوید افزایش مصرف مواد غذایی فرا‌پردازش‌شده «در حال دگرگون کردن رژیم‌های غذایی در سراسر جهان است و خوراکی‌های تازه و کم‌پردازش را کنار می‌زند».

او افزود این تغییر با سودجویی شرکت‌های بزرگ جهانی تقویت می‌شود؛ شرکت‌هایی که با اولویت دادن به این محصولات و بهره‌گیری از تبلیغات گسترده و لابی سیاسی، مانع اجرای سیاست‌های اثربخش بهداشت عمومی برای تغذیه سالم می‌شوند. فیلیپ بیکر، پژوهشگر دانشگاه سیدنی و از نویسندگان این مقاله هم گفته است برای مقابله با این روند «واکنش قدرتمند و جهانی در حوزه سلامت عمومی» لازم است؛ مشابه اقداماتی که علیه صنعت دخانیات انجام شد.

در عین حال، این بررسی اذعان می‌کند که هنوز کارآزمایی‌های بالینی کافی برای نشان دادن نحوه آسیب‌رسانی دقیق این مواد وجود ندارد، اما تاکید می‌کند این موضوع نباید باعث تاخیر در اقدام برای محافظت از مردم شود. برخی دانشمندان می‌گویند تفکیک تاثیر مواد غذایی فرا‌پردازش‌شده از دیگر عوامل مرتبط با شیوه زندگی، رفتار و وضعیت اقتصادی افراد دشوار است.

غذا‌های فوق فراوری‌شده شامل غذا‌های زیر هستند:

نان‌های تولید انبوه شده در کارخانه و غلات صبحانه با شکر افزوده

سوپ‌های آماده، غذا‌های حاضری که در ماکروویو گرم می‌شوند

ماست‌های میوه‌ای

گوشت‌های فراوری‌شده مانند سوسیس و کالباس

بستنی، چیپس و بیسکوییت‌ها

نوشیدنی‌های غیر الکی و بعضی نوشیدنی‌های الکلی مانند ویسکی، جین و رام.

منتقدان نظام «نُوآ» نیز معتقدند این طبقه‌بندی بیش از حد بر میزان پردازش تمرکز دارد و نه بر ارزش تغذیه‌ای خود محصول؛ برای نمونه، نان سبوس‌دار، غلات صبحانه، ماست کم‌چرب، شیرخشک نوزاد و فیش-اند-چیپس همگی فرا‌پردازش‌شده محسوب می‌شوند، اما می‌توانند فایده‌های تغذیه‌ای هم داشته باشند.

کیفین مککانوی، استاد آمار کاربردی دانشگاه اوپن، گفت: «این نوع مطالعه می‌تواند همبستگی را نشان دهد، اما نمی‌تواند قطعیت ارتباط علّی را ثابت کند.» او افزود هنوز «جای تردید و نیاز به پژوهش بیشتر» وجود دارد و احتمالا «فقط برخی» از این مواد می‌توانند خطر برخی بیماری‌های مزمن را افزایش دهند.

هنوز روشن نیست چه چیزی در مواد فرا‌پردازش‌شده باعث بیماری می‌شود. جولز گریفین، استاد دانشگاه ابردین، می‌گوید فرایند پردازش غذا می‌تواند جنبه‌های مثبتی هم داشته باشد و پژوهش درباره تاثیر آن بر سلامت «به‌شدت ضروری» است. فدراسیون صنعت خوراک و نوشیدنی می‌گوید مواد غذایی فرا‌پردازش‌شده می‌توانند بخشی از یک رژیم متعادل باشند؛ مانند نخود فرنگی فریزری و نان سبوس‌دار. کیت هالیول، رئیس علمی این فدراسیون گفته است شرکت‌ها سال‌هاست برای سالم‌تر کردن محصولات مطابق با دستورالعمل‌های دولت تلاش کرده‌اند و میزان قند و نمک مواد غذایی فروخته‌شده از سال ۲۰۱۵ یک‌سوم کاهش یافته است.

کمیتهٔ علمی مشورتی تغذیه بریتانیا نیز اعلام کرده ارتباط بین مصرف بالای مواد فرا‌پردازش‌شده و پیامد‌های نامطلوب سلامت «نگران‌کننده» است، اما مشخص نیست آیا این مشکلات به خود پردازش مربوط است یا به این دلیل که بسیاری از این مواد پر کالری، پر چربی اشباع، پر نمک یا پر قند هستند.

توصیه فعلی دولت بریتانیا برای تغذیه، مصرف بیشتر میوه، سبزیجات و فیبر و کاهش مصرف قند، چربی و نمک است.