جلفا قطب تولید انار آذربایجان شرقی با سهم ۸۲ درصدی

به گزارش مجله خبری نگار، صادق نادری معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی با اشاره به ظرفیت‌های اقلیمی، تنوع ژنتیکی ارقام و قابلیت‌های اقتصادی باغات انار استان، از تولید سالانه ۱۰ هزار و ۵۲۵ تن از این محصول خبر داد و گفت: شهرستان جلفا با برخورداری از حدود ۶۰۰ هکتار باغ انار، ۸۲ درصد تولید استان را به خود اختصاص داده و مهم‌ترین کانون تولید این محصول در آذربایجان‌شرقی محسوب می‌شود.

وی صومعه به مناسبت ۷ آبان، روز ملی انار، در حاشیه دهمین جشنواره انار اشتبین در گفت‌و‌گو با خبرنگاران با تشریح وضعیت سطح زیرکشت، میزان تولید و ظرفیت‌های توسعه باغداری انار در استان اظهار کرد: بر اساس آمار موجود، مجموع سطح باغات انار آذربایجان‌شرقی ۸۳۲ هکتار است که از این میزان، ۷۴۰ هکتار به باغات بارور و ۹۲ هکتار به باغات غیربارور اختصاص دارد.

وی افزود: تولید سالانه حدود ۱۰ هزار و ۵۲۵ تن انار با متوسط عملکرد تقریبی ۱۴.۵ تن در هکتار، بیانگر ظرفیت قابل‌توجه این محصول در ساختار باغبانی استان است. با این حال، دستیابی به عملکرد‌های بالاتر در باغات شاخص، که میزان تولید در برخی از آنها به ۳۵ تن در هکتار می‌رسد، نشان می‌دهد که با ارتقای مدیریت باغ، به‌کارگیری روش‌های علمی و بهبود عملیات داشت، امکان افزایش بهره‌وری در بخشی از باغات استان وجود دارد.

نادری صومعه با تأکید بر ضرورت توجه به تفاوت‌های اقلیمی، ویژگی‌های خاک و شرایط مدیریت باغ در ارزیابی عملکرد تولید، تصریح کرد: بهبود تغذیه متعادل درختان، مدیریت اصولی آبیاری، هرس هدفمند، پایش آفات و بیماری‌ها و برداشت در زمان مناسب، از جمله مؤلفه‌های مؤثر در افزایش کمیت و کیفیت محصول و ارتقای پایداری تولید در باغات انار به شمار می‌روند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به تمرکز بخش عمده باغات انار در شمال آذربایجان‌شرقی خاطرنشان کرد: شهرستان جلفا با حدود ۶۰۰ هکتار باغ انار، نزدیک به ۷۰ درصد سطح زیرکشت این محصول در استان را در اختیار دارد و سهم آن از تولید انار استان به حدود ۸۲ درصد می‌رسد. شهرستان خداآفرین با حدود ۲۰۰ هکتار و شهرستان میانه با ۳۲ هکتار باغ انار نیز از دیگر مناطق تولیدکننده این محصول هستند.

وی با بیان اینکه تمرکز سطح زیرکشت و تولید در شهرستان جلفا، اهمیت این منطقه را در برنامه‌ریزی‌های توسعه باغبانی استان دوچندان می‌کند، افزود: شناخت ظرفیت‌های منطقه‌ای، بررسی عوامل مؤثر بر تفاوت عملکرد باغات و انتقال یافته‌های فنی به بهره‌برداران، می‌تواند در افزایش بهره‌وری منابع تولید و بهبود کیفیت محصول نقش مؤثری داشته باشد.

نادری صومعه، شرایط اقلیمی مناطق شمالی استان و استقرار بخشی از باغات انار در حاشیه رودخانه ارس را از ظرفیت‌های مهم توسعه این محصول دانست و اظهار کرد: ویژگی‌های محیطی هر منطقه، در سازگاری درختان، رشد و نمو، کیفیت میوه و مدیریت عملیات باغبانی تأثیرگذار است؛ ازاین‌رو، توسعه باغات انار باید متناسب با قابلیت‌های طبیعی، محدودیت‌های منابع آب و شرایط اختصاصی هر منطقه دنبال شود.

وی ادامه داد: مجاورت باغات انار با جاذبه‌های طبیعی و گردشگری شمال استان، به‌ویژه در محدوده جلفا، زمینه مناسبی برای پیوند باغداری با گردشگری کشاورزی فراهم کرده است. معرفی باغات، عرضه مستقیم محصولات، ایجاد تجربه‌های گردشگری مرتبط با برداشت محصول و توسعه مشاغل مکمل می‌تواند ضمن تقویت اقتصاد محلی، به افزایش سهم باغداران از ارزش نهایی محصول کمک کند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی با اشاره به وجود ارقام مختلف انار در استان، از جمله ارقام بومی، گیلوشا، ساوه، ترش، خونین، ملس و آق‌شاور، گفت: تنوع ارقام از ظرفیت‌های مهم باغبانی استان است و با شناسایی دقیق ویژگی‌های کمی و کیفی هر رقم، می‌توان برای انتخاب محصول متناسب با نیاز بازار، ارتقای کیفیت میوه و توسعه مسیر‌های تجاری‌سازی برنامه‌ریزی کرد.

وی افزود: ویژگی‌هایی مانند اندازه و رنگ میوه، میزان آب‌میوه، نسبت مواد جامد محلول به اسیدیته، ضخامت پوست، قابلیت نگهداری و ویژگی‌های حسی، در تعیین کاربرد نهایی انار و تناسب آن با بازار‌های مختلف اهمیت دارند. توجه به این شاخص‌ها در کنار مدیریت صحیح برداشت، درجه‌بندی و نگهداری پس از برداشت، می‌تواند به کاهش افت کیفیت و افزایش قابلیت عرضه محصول در بازار‌های هدف منجر شود.

نادری صومعه با اشاره به قابلیت مصرف تازه‌خوری و فرآوری انار تصریح کرد: تولید فرآورده‌هایی نظیر آب‌انار، کنسانتره و رب انار، فرصت مناسبی برای توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی فراهم می‌کند. ایجاد زنجیره‌ای منسجم از تولید تا فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی، علاوه بر کاهش ضایعات، امکان افزایش ماندگاری، تنوع‌بخشی به محصولات قابل عرضه و ایجاد ارزش افزوده در مناطق تولیدکننده را فراهم خواهد کرد.

وی در ادامه با اشاره به کیفیت انار‌های تولیدشده در مناطق مختلف استان، به‌ویژه باغات حاشیه رود ارس، بر اهمیت سلامت محصول و رعایت اصول تولید کشاورزی تأکید کرد و افزود: برخورداری از شرایط اقلیمی مناسب، به‌تنهایی برای اثبات ارگانیک بودن محصولات کافی نیست؛ بلکه تولید محصول ارگانیک مستلزم رعایت ضوابط مشخص، اجرای نظام مدیریت مورد تأیید و برخورداری از گواهی معتبر مربوطه است.

نادری صومعه خاطرنشان کرد: رعایت اصول مدیریت تلفیقی آفات، مصرف بهینه نهاده‌های کشاورزی، استفاده مسئولانه از منابع آب و خاک، رعایت دوره کارنس سموم و پایش باقیمانده آلاینده‌ها، از الزامات مهم تولید محصول سالم و قابل عرضه در بازار‌های هدف به شمار می‌رود. تقویت نظام ردیابی محصول و مستندسازی فرایند تولید نیز می‌تواند اعتماد مصرف‌کنندگان را افزایش دهد و زمینه حضور مؤثرتر محصول در بازار‌های باکیفیت و صادراتی را فراهم سازد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی در جمع‌بندی سخنان خود، توسعه پایدار باغات انار را نیازمند رویکردی زنجیره‌ای دانست و گفت: حمایت فنی از باغداران، ارتقای دانش تخصصی بهره‌برداران، توسعه روش‌های نوین باغداری، مدیریت بهینه منابع آب، بهبود کیفیت و استانداردسازی محصول، تقویت زیرساخت‌های نگهداری و فرآوری و توسعه بازار‌های فروش، باید به‌صورت هماهنگ دنبال شود.

وی تأکید کرد: بهره‌گیری از ظرفیت تولیدی شهرستان‌های انارخیز، به‌ویژه جلفا، در کنار توسعه صنایع تبدیلی، برندسازی منطقه‌ای و فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم برای عرضه رقابتی محصول، می‌تواند به افزایش درآمد باغداران، ایجاد اشتغال پایدار، رونق کسب‌وکار‌های محلی و ارتقای جایگاه انار آذربایجان‌شرقی در اقتصاد باغبانی کشور کمک کند.

عزت اله حبیب زاده نماینده مردم مرند و جلفا در مجلس شورای اسلامی هم توسعه صادرات این محصول را نیازمند ارتقای کیفیت و استاندارد‌های تولید دانست و گفت: برنامه‌ریزی برای حرکت به سمت تولید محصولات ارگانیک و افزایش کیفیت انار، با هدف حضور مؤثرتر در بازار‌های خارجی در دستور کار قرار دارد.

وی برگزاری جشنواره انار جلفا را نیز فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های تولیدی و حمایت از باغداران منطقه عنوان کرد.