کشف پاپیروسی ۱۶۰۰ ساله درون یک مومیایی!

به گزارش مجله خبری نگار/بهار،این کشف را هیات باستان‌شناسی اوکسیرینخوس از موسسه مطالعات خاور نزدیک باستان وابسته به دانشگاه بارسلونا در منطقه البهنسا مصر، محل شهر باستانی اوکسیرینخوس، انجام داد.

بر اساس این گزارش، یافته‌های تازه این هیات باستان‌شناسی به‌تازگی در قالب مجموعه‌ای از سخنرانی‌های عمومی در دانشکده زبان و ارتباطات دانشگاه بارسلونا ارائه شد.

اعضای پروژه در این نشست‌ها درباره دستاورد‌های خود در حوزه‌های باستان‌شناسی، انسان‌شناسی و حفاظت و مرمت آثار سخنرانی کردند.

این پاپیروس در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی بین نوامبر و دسامبر ۲۰۲۵ در آرامگاه شماره ۶۵ در بخش ۲۲ محوطه اوکسیرینخوس کشف شد.

گروهی به سرپرستی نوریا کاستیانو هنگام بررسی یک مومیایی متعلق به دوره روم، پاپیروسی را یافت که به‌طور عمدی روی شکم مومیایی قرار داده شده بود و بخشی از آیین تدفین به شمار می‌رفت.

اعضای این هیات پیش‌تر نیز پاپیروس‌هایی یونانی را در موقعیت‌های مشابه یافته بودند، اما آن اسناد همواره حاوی متون جادویی یا آیینی بودند.

پژوهشگران می‌گویند این نخستین بار است که یک اثر ادبی، به‌طور مشخص بخشی از «ایلیاد» هومر، در چنین زمینه‌ای شناسایی می‌شود.

این سند در مرحله دوم پژوهش، بین ژانویه و فوریه ۲۰۲۶، به‌دقت مورد بررسی قرار گرفت. مارگالیدا مونار، مرمت‌گر آثار باستانی، لیا ماسیا، پاپیروس‌شناس و ایگناسی خاویر آدیگو، زبان‌شناس کلاسیک و مدیر پروژه اوکسیرینخوس، در مطالعه این پاپیروس مشارکت داشتند.

بررسی‌ها نشان داد این قطعه به بخش «فهرست کشتی‌ها» در کتاب دوم «ایلیاد» تعلق دارد؛ بخشی که فهرست نیرو‌های یونانی آماده برای جنگ تروا را روایت می‌کند و از مشهورترین قسمت‌های ادبیات کلاسیک غرب به شمار می‌رود.

آدیگو گفت پیش از این نیز پاپیروس‌های یونانی به‌کاررفته در فرایند مومیایی‌سازی کشف شده بودند، اما محتوای آنها عمدتا متون جادویی بود.

او افزود: «همچنین باید توجه داشت که از اواخر قرن نوزدهم تاکنون، شمار بسیار زیادی پاپیروس در اوکسیرینخوس کشف شده که برخی از آنها متون ادبی مهم یونانی هستند، اما نوآوری واقعی این کشف یافتن یک پاپیروس ادبی در بستر تدفین و آیین‌های خاکسپاری است.» این کشف در گورستان البهنسا، محوطه‌ای که با شهر باستانی اوکسیرینخوس منطبق است، انجام گرفت؛ شهری که در دوره یونانی-رومی یکی از مهم‌ترین مراکز مصر محسوب می‌شد.

این محوطه در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب قاهره و در نزدیکی شاخه بحر یوسف از رود نیل قرار دارد و به‌دلیل حفظ هزاران پاپیروس باستانی از شهرت جهانی برخوردار است.

کاوش‌های اخیر به کشف یک مجموعه تدفینی شامل سه اتاقک سنگ‌آهکی انجامید که در آنها مومیایی‌های دوره روم و تابوت‌های چوبی تزیین‌شده قرار داشت.

به گفته پژوهشگران، بسیاری از آرامگاه‌ها در گذشته غارت شده‌اند و به همین دلیل، شماری از اشیای به‌دست‌آمده در وضعیت نامناسبی به سر می‌برند.

هیات باستان‌شناسی اوکسیرینخوس وابسته به دانشگاه بارسلونا از سال ۱۹۹۲ فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون یکی از باسابقه‌ترین پروژه‌های باستان‌شناسی اسپانیا در مصر به شمار می‌رود.