جنگ ایران، بزرگترین شکست سیاست خارجی ترامپ

به گزارش مجله خبری نگار، نیویورکر نوشت:

ترامپ با شعار «کشتی‌های جهان، موتورهایتان را روشن کنید» توافق با ایران را اعلام کرد؛ توافقی که براساس آن تنگه هرمز بازگشایی می‌شود، محاصره دریایی ایران پایان می‌یابد و خصومت‌ها در لبنان متوقف می‌شود. اما این یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای، نه تنها هیچ یک از اهداف اعلام شده جنگ را محقق نکرده، بلکه ایران را با حکومتی پابرجا، موشک‌های بالستیک حفظ شده و صد‌ها میلیارد دلار غرامت، قدرتمندتر از قبل به جا می‌گذارد. ترامپ که در ابتدا وعده سرنگونی حکومت را داده بود، اکنون رهبران تهران را عاقل‌ترین گروه می‌خواند و ادعا می‌کند که هرگز به تغییر حکومت اهمیت نمی‌داده است. اسرائیل هم در این توافق کاملا کنار گذاشته شده و نتانیاهو با شکستی راهبردی روبروست.

جنگ سه‌ونیم ماهه، دستکم ۳۴۰۰ کشته در ایران، هزاران مجروح و تخریب زیرساخت‌های حیاتی از جمله دانشگاه‌ها، مدارس و تاسیسات آب را به همراه داشت. در لبنان هم عملیات اسرائیل تلفات بیشتری داشته و نزدیک به یک‌پنجم جمعیت را آواره کرده است. حملات تلافی‌جویانه ایران هم اهدافی در سراسر منطقه را هدف قرار داد و پرواز‌ها را در شهر‌های بزرگ خلیج فارس متوقف کرد. با وجود این خسارات، حکومت ایران نه تنها سقوط نکرد، بلکه با جسارت بیشتری به میدان بازگشته و حزب‌الله در لبنان همچنان پابرجاست.

هزینه‌های جنگ فراتر از منطقه گسترش یافته است. پنتاگون تخمین زده که این جنگ تاکنون ۲۹ میلیارد دلار برای آمریکا هزینه داشته و ذخایر پیشرفته موشکی این کشور به شدت تحلیل رفته است. سازمان ملل هشدار داده که هزینه‌های سرسام‌آور جنگ می‌تواند ۴۵ میلیون نفر را در جهان به گرسنگی حاد بکشاند. آژانس بین المللی انرژی این بحران را بدتر از شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ توصیف کرده و آن را بزرگترین اختلال در عرضه انرژی در تاریخ خوانده است.

تاثیرات اقتصادی جنگ در آسیا، اروپا و آفریقا که وابستگی بیشتری به نفت خلیج فارس دارند، شدیدتر بوده است. کشور‌هایی مانند پاکستان و فیلیپین کسب‌وکار‌ها و مدارس را تعطیل کرده و کار از خانه را اجباری نموده‌اند. زنجیره‌های تامین پلاستیک، کود و مواد شیمیایی حیاتی هم مسدود شده است. سازمان همکاری اقتصادی و توسعه پیش بینی کرده که رشد جهانی از ۳.۴ درصد در ۲۰۲۵ به ۲.۸ درصد در ۲۰۲۶ کاهش یابد، انقباضی که عمدتا ناشی از جنگ ایران است. موسسه اقتصاد و صلح هم هزینه احتمالی ادامه خصومت‌ها را ۲.۲ تریلیون دلار برآورد کرده است.

بازگشایی تنگه هرمز هم راه حلی فوری نخواهد بود. فدراسیون بین المللی کارگران حمل‌ونقل هشدار داده که معوقه کشتی‌های سرگردان و نیاز به تعویض خدمه، به این معناست که بازگشت به الگو‌های عادی حمل‌ونقل، هفته‌ها اگر نه ماه‌ها، طول خواهد کشید. تحلیلگران ING هم بازار‌های کود و مواد غذایی را تراژدی در حال وقوع در حرکت آهسته توصیف کرده و هشدار داده‌اند که چشم انداز به دلیل عدم قطعیت ناشی از رویکرد ترامپ، شکننده باقی خواهد ماند.

این هرج‌مرج، مشکلات کشور‌های فقیرتر و در حال توسعه را که بسیاری از آنها پیشتر درگیر بحران بدهی عمومی بودند، تشدید کرده است. بانک جهانی هشدار داده که اقتصاد جهانی به شدت کاهش یافته و کشور‌های در حال توسعه با حاشیه‌های نازک‌تر وارد این شوک شده‌اند. در همین حال، بسیاری از ثروتمندترین کشور‌ها بودجه کمک‌های بین المللی خود را کاهش داده‌اند؛ گروه ۷ به تنهایی ۴۸ میلیارد دلار از بودجه کمک‌های خود را بین ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ کاهش داد که بزرگترین کاهش از این دست در تاریخ است. کمیته بین المللی نجات هشدار داده که بدترین بحران‌های بشردوستانه جهان، از جمله فاجعه در سودان، از زمان شروع جنگ ایران تنها تشدید شده‌اند.

در نشست گروه ۷، ترامپ با ورود دیرهنگام به اتاق جلسه و در حالی که در کنار سایر مقامات جهان می‌نشست، با خنده آنان اعلام کرد: «من رئیس هستم.»، اما واقعیت این است که جنگ ایران، با هزینه‌های ویرانگر انسانی، اقتصادی و سیاسی، به عنوان بزرگترین شکست سیاست خارجی ترامپ ثبت خواهد شد. توافقی که او آن را پیروزی می‌نامد، در عمل تسلیم تحقیرآمیزی است که ایران را قدرتمندتر، متحدان را ناامید، و جهان را درگیر بحرانی کرده که آثار آن برای سال‌ها باقی خواهد ماند.