دانشمندان فاش کرده‌اند که چگونه می‌توان یک «نقشه آرزوها»‌ی واقعاً مؤثر ایجاد کرد

به گزارش مجله خبری نگار،نقشه آرزو‌ها همچنان یکی از محبوب‌ترین آیین‌های سال نو است: برخی آن را یک تمرین روانشناختی جدی می‌دانند، برخی دیگر آن را یک کاردستی زیبا برای شاد کردن حال و هوای زمستانی می‌دانند. با این حال، در پشت این کلاژ ساده از تصاویر و کلمات، یک مکانیسم روانشناختی و اجتماعی بسیار پیچیده‌تر نهفته است. کارشناسان دانشگاه پلی‌تکنیک پرم توضیح دادند که چرا این رسم تا این حد در فرهنگ عامه ریشه دوانده است، چگونه بر انگیزه تأثیر می‌گذارد و چه زمانی می‌تواند مضر باشد. سرویس مطبوعاتی دانشگاه این موضوع را به Gazeta گزارش داد.

در آستانه تعطیلات، ایجاد یک کلاژ تقریباً به یک آیین شخصی تبدیل می‌شود: یک ورق کاغذ، عکس‌ها، چند عبارت الهام‌بخش - و فرد احساس می‌کند برای «نسخه جدیدی از خود» آماده است. روانشناسان خاطرنشان می‌کنند که این فرآیند واقعاً به عنوان نوعی گفتگوی درونی عمل می‌کند.

به گفته اولگا یوریوا، دانشیار گروه جامعه‌شناسی و علوم سیاسی در دانشگاه پلی‌تکنیک تحقیقات ملی پرم، مغز ما به رویداد‌های خیالی همان واکنشی را نشان می‌دهد که به رویداد‌های واقعی نشان می‌دهد: همان نواحی فعال می‌شوند که وقتی واقعاً وظایف را انجام می‌دهیم. در این مرحله، سیستم لیمبیک - مرکز عاطفی که تصویر آینده را با تجربیات مثبت مرتبط می‌کند - فعال می‌شود. این ترکیب انگیزه ذاتی ایجاد می‌کند و ارتباطات عصبی ریشه‌دار احتمال دستیابی به یک هدف را افزایش می‌دهد. اثر پیشگویی خودکامبخش نیز نقشی ایفا می‌کند: افراد طوری رفتار می‌کنند که گویی موفقیت اجتناب‌ناپذیر است.

بدون درک روشنی از اهداف، تجسم صرفاً یک خیال‌پردازی باقی می‌ماند. میخائیل سوخوگوزوف، روانشناس بالینی، به ما یادآوری می‌کند که اهداف باید از اصول SMART پیروی کنند: مشخص، قابل اندازه‌گیری و واقع‌بینانه. یک نقشه چشم‌انداز می‌تواند به ساختاردهی اهداف کمک کند، اما تنها در صورتی که با یک برنامه عملی خوب و سنجیده پشتیبانی شود. در غیر این صورت، به نوعی خودفریبی تبدیل می‌شود: به نظر می‌رسد فرد گامی به سوی تغییر برمی‌دارد، اما در واقع، از تلاش واقعی اجتناب می‌کند.

جامعه‌شناسان نقشه رویا را یک پدیده فرهنگی می‌دانند. کنستانتین آنتیپیف، دانشیار دانشگاه پلی‌تکنیک تحقیقات ملی پرم، خاطرنشان کرد که این رسم در جامعه مصرف‌گرای مدرن ریشه دوانده است. کلاژ‌ها اغلب نه اهداف شخصی فرد، بلکه استاندارد‌های تحمیلی موفقیت را منعکس می‌کنند: تعطیلات آبرومند، تجمل، زندگی بی‌دغدغه. فرهنگ عامه و رسانه‌های اجتماعی الگویی یکسان از «رویا‌های خوب» ایجاد می‌کنند که مردم ناخودآگاه آن را تکرار می‌کنند. ادراک گزینشی در کار است: اهداف محقق‌شده، اعتقاد به روش را تقویت می‌کنند، در حالی که اهداف محقق‌نشده به راحتی فراموش می‌شوند.

با وجود کاربرد گسترده، تمرین ایجاد نقشه چشم‌انداز همچنان ابزاری با کاربرد دوگانه است. برای برخی، به یک منبع انگیزشی تبدیل می‌شود و به ساختاردهی افکار و حرکت به سمت اهداف کمک می‌کند. برای برخی دیگر، این یک رسم مد روز است که توهم کنترل را ایجاد می‌کند، اما نمی‌تواند تغییر واقعی ایجاد کند. کارشناسان تأکید می‌کنند که این تأثیر نه به جادوی تصاویر، بلکه به تمایل فرد برای انجام کار درونی و عمل مداوم بستگی دارد.