چه بیماری‌هایی خطر مرگ در خواب را افزایش می‌دهد؟

به گزارش مجله خبری نگار،علائم احتمالی مرگ در خواب می‌تواند شامل درد قفسه سینه و تعریق مرتبط با ایست قلبی ناگهانی باشد که یکی از شایع‌ترین دلایل است. دیگر خطرات شامل نارسایی احتقانی قلب، سکته مغزی یا بیماری‌های لاعلاج مانند نارسایی ریه است. تشنج، مصرف بیش از حد مواد مخدر یا مسمومیت با مونوکسید کربن نیز اغلب بدون هشدار ممکن است منجر به مرگ شبانه شود.

برخی از بیماری‌های زمینه‌ای مانند آپنه انسدادی خواب می‌توانند خطر مرگ در خواب را افزایش دهند. مرگ‌های ناشی از دیابت، که گاهی سندرم مرگ در رختخواب نامیده می‌شود، ممکن است ناشی از افت قند خون در طول شب، به ویژه در افراد جوان مبتلا به دیابت نوع ۱ باشد. شما می‌توانید با پزشک خود درباره خطر مرگ ناگهانی مشورت کنید.

دلایل قلبی

ایست قلبی زمانی رخ می‌دهد که قلب به طور ناگهانی از تپش باز می‌ایستد. بدون درمان فوری پزشکی، مرگ ناگهانی قلبی در عرض چند دقیقه رخ خواهد داد. خطر مرگ در طول خواب بیشتر است، زیرا به طور معمول واکنش پزشکی اضطراری خیلی دیر انجام می‌شود.

از بین تمام دلایل احتمالی مرگ شبانه (مرگ در هنگام خواب)، ایست قلبی ناگهانی یکی از شایع‌ترین آنهاست. بنابر مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ در مجله Heart Rhythms، تقریباً ۲۲ درصد از این موارد بین ساعات ۱۰ شب تا ۶ صبح رخ می‌دهند.

حمله قلبی، آریتمی قلبی، نارسایی احتقانی قلب و سکته مغزی همگی می‌توانند منجر به ایست قلبی ناگهانی شوند.

مرگ ناشی از نارسایی قلبی چقدر سریع است؟

نارسایی قلبی به این معنی است که قلب کمتر قادر به پمپاژ موثر خون است و مرگ ممکن است سال‌ها پس از تشخیص این شرایط رخ دهد. با مرگ ناگهانی قلبی، تپش قلب به طور کامل متوقف می‌شود و مرگ ناشی از ایست قلبی می‌تواند در عرض چند دقیقه رخ دهد.

حمله قلبی

حملات قلبی، که به عنوان انفارکتوس میوکارد نیز شناخته می‌شوند، زمانی رخ می‌دهند که یک رگ خونی که عضله قلب را تغذیه می‌کند، مسدود شده و بافت تغذیه شده آسیب دیده یا می‌میرد. علائم هشدار دهنده عبارتند از:

درد قفسه سینه

ناراحتی که به نواحی مجاور مانند فک، شانه، گردن گسترش می‌یابد

تعریق

تنگی نفس

تهوع

انفارکتوس میوکارد می‌تواند از رویداد‌های جزئی تا انسداد‌های فاجعه بار که منجر به ایست قلبی و مرگ می‌شوند، متغیر باشد. یک حمله قلبی شدید می‌تواند جریان خون به بخشی از مغز که تنفس را کنترل می‌کند را کاهش دهد و به ایست تنفسی، یعنی قطع تنفس منجر شود.

آریتمی‌ها

شارژ مورد نیاز برای تحریک هماهنگ عضله قلب ممکن است مختل شود. انقباضات ممکن است نامنظم، خیلی سریع یا خیلی آهسته شوند و کارایی پمپاژ قلب ممکن است به خطر بیفتد.

آریتمی‌ها ممکن است علت شایع مرگ در طول خواب باشند. آسیستول یک ریتم ایست قلبی است که در آن فعالیت الکتریکی قلب قابل تشخیص نیست. فیبریلاسیون دهلیزی یا فلاتر ممکن است عملکرد قلبی را تضعیف کند.

ریتم‌های بطنی، از جمله تاکی کاردی بطنی، ممکن است کشنده باشند. بلوک‌های قلبی که الگوی الکتریکی را تحت تأثیر قرار می‌دهند نیز ممکن است منجر به اختلال عملکرد قلب و مرگ شوند.

سندرم کیو تی طولانی و سندرم مرگ ناگهانی شبانه بدون دلیل

برخی از آریتمی‌های قلبی، از جمله سندرم کیو تی طولانی، با مواردی از سندرم مرگ ناگهانی شبانه بدون دلیل مرتبط بوده‌اند. محققان یک جهش ژنتیکی SCN۵A را شناسایی کرده‌اند که در این موارد شایع است. آنها به مطالعه دلایل ژنتیکی احتمالی این مرگ ها، که اغلب در مردان جوان رخ می‌دهند، ادامه می‌دهند.

نارسایی احتقانی قلب

نارسایی احتقانی قلب نیز ممکن است به تدریج منجر به نارسایی قلب و در موارد شدید، ایست قلبی شود.

نارسایی قلب سمت چپ به سرعت بر سمت راست قلب تأثیر می‌گذارد و منجر به تجمع مایع در ریه‌ها و تورم در پا‌ها و ساق پا به نام اِدم محیطی می‌شود. این می‌تواند به ایست تنفسی منجر شود. اگر قلب دچار اضافه بار حجمی شود، توانایی آن در گردش خون ممکن است متوقف شود.

علائم و نشانه‌های نزدیک شدن نارسایی احتقانی قلب به مرحله پایانی عبارتند از:

مشکلات تنفسی

تجمع مایع و تورم (اِدم) در پاها، ساق پا و تنه

ضربان قلب نامنظم یا تپش قلب

غش کردن

خستگی

تهوع

از دست دادن اشتها

کاهش یا افزایش وزن غیر منتظره

سرفه

گیجی ذهنی

سکته مغزی

قلب ممکن است بر دیگر سیستم‌هایی که به توانایی آن در گردش خون متکی هستند، تأثیر بگذارد. به ویژه، یک ریتم نامنظم قلب ممکن است منجر به تشکیل لخته‌ای شود که به مغز رفته و باعث سکته مغزی شود. فشار خون بالا یا هایپرتانسیون ممکن است خطر را افزایش دهد.

اگر سکته مغزی به ساقه مغز آسیب برساند، تنفس، باز کردن چشم، کنترل عضلات و هوشیاری ممکن است به خطر بیفتد. این سکته‌ها ممکن است کشنده باشند و می‌توانند در خواب رخ دهند.

آیا مرگ در خواب دردناک است؟

مرگ در هنگام خواب به دلیل آن بستگی دارد و برخی افراد بدون احساس درد یا آگاهی به آرامی می‌میرند. برخی دیگر به طور مختصر بیدار می‌شوند و دارو قبل از مرگ به تسکین درد یا ناراحتی کمک می‌کند. حمله قلبی و نارسایی تنفسی ممکن است قبل از مرگ باعث درد شوند.

نارسایی تنفسی

هنگامی که ریه‌ها به درستی کار نمی‌کنند، سطح اکسیژن کاهش می‌یابد، سطح دی اکسید کربن افزایش می‌یابد و تغییرات خطرناکی در تعادل اسید-باز بدن رخ می‌دهد. هنگامی که این عدم تعادل به اندازه کافی بحرانی شود، ممکن است ایست تنفسی رخ دهد. این وضعیت همچنین می‌تواند فشار زیادی به قلب وارد کند و باعث نارسایی پیشرونده آن شود.

نارسایی تنفسی ممکن است به دلیل بیماری‌های مزمنی که بر ریه ها، مجاری تنفسی، عضلات یا سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند، مانند موارد زیر رخ دهد:

بیماری مزمن انسدادی ریه

فیبروز کیستیک

بیماری‌های بینابینی ریه

دیستروفی عضلانی

اسکلروز جانبی آمیوتروفیک یا بیماری لو گریگ

میاستنی گراویس

اختلالات مادرزادی نیز می‌توانند بر توانایی تنفس تأثیر بگذارند. سندرم مرگ ناگهانی نوزاد نشان دهنده ناتوانی در تنفس طبیعی در طول خواب بدون علت شناخته شده است.

هنگامی که مرگ نزدیک می‌شود، اغلب الگویی به نام تنفس شین-استوکس رخ می‌دهد که با دوره‌های تنفس عمیق و سریع و به دنبال آن دوره‌های تنفس سطحی یا توقف کامل تنفس مشخص می‌شود. تنفس آگونال نامنظم نیز ممکن است رخ دهد. این الگو به طور معمول در نارسایی قلبی، مصرف دارو‌های مخدر و آسیب‌های ساقه مغز دیده می‌شود.

دیابت نوع ۱

پدیده‌ای به نام «سندرم مرگ در رختخواب» به شرایط غیر قابل توضیحی اشاره دارد که در آن حدود ۵ درصد از مرگ‌های مرتبط با دیابت ناشی از عوامل ناشناخته‌ای است که منجر به مرگ فرد در خواب می‌شوند.

این مرگ‌ها ممکن است ناشی از هیپوگلیسمی (قند خون پایین) باشد، اما شواهد کافی برای دانستن دقیق دلیل مرگ این افراد در خواب وجود ندارد. افراد جوان مبتلا به دیابت نوع ۱، افراد زیر ۵۰ سال، بیشتر در معرض ابتلا به سندرم مرگ در رختخواب هستند.

حتی زمانی که افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ در طول روز مراقب مدیریت سطح قند خون خود هستند، قادر به نظارت بر گلوکز خون در طول خواب نیستند و ممکن است تشنج یا مرگ رخ دهد. دیابت همچنین می‌تواند با دیگر بیماری‌هایی که منجر به مرگ شبانه می‌شوند، مانند بیماری قلبی، مرتبط باشد.

مسمومیت با مونوکسید کربن

مسمومیت با مونوکسید کربن ناشی از تهویه نامناسب ممکن است باعث مرگ ناشی از خفگی شود. قرار گرفتن در معرض سطوح بالای مونوکسید کربن می‌تواند علائم پیشرونده‌ای ایجاد کند که شامل سرگیجه، تنگی نفس، تهوع و ضربان قلب نامنظم است.

مونوکسید کربن می‌تواند در عرض چند دقیقه کشنده باشد. اگر در خواب باشید، هیچ یک از این اثرات را احساس نخواهید کرد، زیرا مونوکسید کربن وارد جریان خون می‌شود و از گردش اکسیژن کافی در اندام‌های بدن جلوگیری می‌کند.

دارو‌ها

برخی دارو‌ها می‌توانند با سرکوب بخش‌هایی از مغز که تنفس را تنظیم می‌کنند، خطر مرگ را افزایش دهند. این امر زمانی شایع است که دارو بیش از حد مصرف شود یا با دیگر مواد تضعیف کننده، از جمله الکل، ترکیب شود. دارو‌هایی که در صورت مصرف بیش از حد می‌توانند منجر به ایست تنفسی شوند عبارتند از:

آمفتامین‌هایی مانند مت آمفتامین و ریتالین (متیل فنیدات)

بنزودیازپین‌هایی مانند والیوم (دیازپام) و زاناکس (آلپرازولام)

کوکائین

مواد افیونی مانند فنتانیل، مورفین، اکسی کنتین (اکسی کدون)

دارو‌های آرامبخش مانند آمبین (زولپیدم) و اولترام (ترامادول)

تروما

ترومای شدید مغزی نیز می‌تواند باعث مرگ ناگهانی شود، اغلب در حالی که فرد خواب است. گاهی اوقات علائمی مانند تهوع، سردرد‌های مداوم و مردمک‌های گشاد شده ممکن است پس از ضربه مغزی یا دیگر آسیب‌های سر تشخیص داده نشوند یا نادیده گرفته شوند.

برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنید. در صورت ضربه مغزی، پزشک ممکن است از شما بخواهد که هر چند ساعت یک بار در هنگام خواب کسی شما را بیدار کند تا یک پرسش ساده، مانند نامتان را بپرسد و سپس تغییرات ظاهری یا رفتاری شما را ارزیابی کند.

بر اساس اعلام بنیاد تروما مغزی، آسیب مغزی تروماتیک حدود ۳۰ درصد از کل مرگ‌های ناشی از آسیب در آمریکا را تشکیل می‌دهد.

خفگی

امکان خفه شدن در هنگام خواب وجود دارد. این می‌تواند در صورتی رخ دهد که فرد در طول تشنج شبانه یا پس از مصرف بیش از حد الکل استفراغ کند.

همچنین اگر با غذا یا قرص مکیدنی در دهان به خواب بروید و به طور تصادفی وارد نای شود، امکان خفگی وجود دارد. برخی از شرایط سلامتی، مانند آپنه انسدادی خواب، ممکن است خطر خفگی در خواب را افزایش دهند.

آپنه انسدادی خواب

آپنه انسدادی خواب می‌تواند دیگر شرایط پزشکی را که در نهایت ممکن است کشنده باشند، تشدید کند. این موارد شامل سکته مغزی، حملات قلبی، نارسایی قلبی و آریتمی‌هایی است که همگی می‌توانند منجر به مرگ ناگهانی شوند. اگرچه بعید است، اما آپنه انسدادی خواب ممکن است باعث خفگی کشنده شود.

خر و پف یک علامت شایع مرتبط با آپنه خواب است، همانطور که مکث‌های مکرر در تنفس هنگام خوابیدن فرد وجود دارد. تشخیص و درمان، اغلب با دستگاه‌های تنفسی شبانه مانند دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی، می‌تواند کمک کند.

صرع

افراد مبتلا به اختلال تشنج، بیش از ۲۰ برابر بیشتر از جمعیت عادی در معرض خطر مرگ ناگهانی هستند. مرگ ناگهانی در صرع به طور کامل درک نشده است، اما مرگ ممکن است در طول تشنج، پس از آن یا بدون بروز تشنج رخ دهد.

از آنجایی که مرگ ناگهانی در صرع اغلب در طول شب رخ می‌دهد، برخی از محققان معتقدند که با چرخه خواب و بیداری فرد مرتبط است. کابوس‌ها نیز می‌توانند با تشنج مرتبط باشند. مرگ ممکن است ناشی از اختلال در عملکرد قلب یا ریه در اثر تشنج باشد، اما برای درک دلیل آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.

پاراسومنیا

پاراسومنیا گروهی از اختلالات خواب مخرب است که باعث حرکات، رفتار‌ها و احساسات غیر طبیعی در طول خواب می‌شود. اگرچه نادر است، اما این اختلالات می‌توانند در صورتی که فرد خوابیده ناآگاهانه در فعالیت‌های خطرناک مانند راه رفتن در ترافیک یا آسیب رساندن به خود درگیر شود، منجر به موقعیت‌های مرگبار شوند.

پاراسومنیا‌هایی که می‌توانند پیامد‌های مرگباری داشته باشند عبارتند از:

راه رفتن در خواب یا خوابگردی (سومنامبولیسم) می‌تواند به رفتار‌های خطرناکی مانند رانندگی، راه رفتن در ترافیک یا سقوط از بالکن منجر شود.

اختلال رفتار رِم (REM) که در آن فرد خوابیده به طور فیزیکی رویا‌های خود را عملی می‌کند و منجر به رفتار‌هایی مانند لگد زدن و مشت زدن، احتمال آسیب به خود یا مرگ می‌شود.

اختلال تجزیه وضعیت (Status dissociatus) که شامل فعالیت حرکتی شدید مانند جیغ زدن، دویدن یا مشت زدن است، اغلب ناشی از ترک الکل یا اختلالات روانپزشکی است و می‌تواند به خودآزاری منجر شود.

پاراسومنیا هم کودکان و هم بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. خوشبختانه، چندین گزینه درمانی و اقدامات ایمنی مانند قفل کردن پنجره‌ها و برداشتن اشیاء تیز از محل خواب وجود دارد که می‌تواند به طور موثر از این قبیل پیامد‌های خطرناک جلوگیری کند.

منبع: عصر ایران