کرونا ایرانیان را بیمارتر کرد

به گفته متخصصان تاخیر در مراجعه به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها برای درمان به‌ موقع به دلیل ترس از ابتلا به کووید-۱۹ منجر به افزایش انواع بیماری‌ها شده است. رئیس انجمن قلب و عروق در این باره می‌گوید در دوران کرونا میزان سکته‌های قلبی و بیماری‌های قلبی و عروقی افزایش پیدا کرده است.

به گزارش مجله خبری نگار، روزنامه همشهری نوشت: «پاندمی کرونا ایرانیان را بیمارتر کرده است. آمارهای رسمی از بالاتررفتن میزان ابتلا به انواع بیماری در ۱۵‌ماه گذشته وجود ندارد اما آن طور که متخصصان انواع بیماری روایت می‌کنند، در نتیجه کاهش میزان مراجعه‌ به مطب‌ها و مراکز درمانی در سال گذشته به‌ دلیل هراس از کرونا، معاینه‌های دوره‌ای به تأخیر افتاد و مراجعه‌های بعدی حکایت از ابتلا به بیماری‌های حادتری داشت. در کنار همه اینها، ابتلا به کرونا، افراد را درگیر بیماری‌های جدیدتری کرد. هر چند گروهی هم پس از ابتلا به کرونا متوجه بیماری‌هایشان شدند. متخصصان قلب و عروق می‌گویند در این دوران، میزان درگیری‌های قلبی ناشی از استرس افزایش پیدا کرده است. بیماری‌های مربوط به اعصاب و روان، رشد داشته و میزان مراجعه برای درمان دیابت‌ها و فشار خون‌ از کنترل خارج‌شده، هم بالا رفته است. بیماری‌هایی که نشات‌گرفته از یک عفونت هستند، با شیوع ویروس، تشدید شدند، مثل بیماری‌های کلیوی که مبتلایان را بیشتر در معرض خطر قرار داد. بیماران دیابتی هم بیشتر درگیر شدند؛ به‌ طوری‌ که متخصصان بیماری‌های عفونی می‌گویند کرونا ابتلا به دیابت را بالا برد. هر چند به‌ گفته آنها، عوارض برخی بیماری‌ها بین ۵ تا ۱۰ سال طول می‌کشد تا مشخص شود اما پیش‌بینی می‌شود کرونا، ابتلا به انواع بیماری‌ را افزایش داده است. ماجرا اما تنها به بیماری‌های جسمی محدود نمی‌شود. کرونا عارضه‌های عصبی را هم شایع‌تر کرد و به‌ گفته روانشناسان و روانپزشکان، استرس و اضطرابی که در دوران شیوع کرونا گریبانگیر مردم شد، خیلی‌ها را درگیر بیماری‌های سایکوسوماتیک یا همان بیماری‌های روان‌تنی کرد.

بیماران قلبی - عروقی دیر مراجعه می‌کنند

مسعود قاسمی، رئیس انجمن قلب و عروق، هم ماجرای بیمارترشدن ایرانیان در دوران شیوع کرونا را تأیید می‌کند و می‌گوید: «ابتلا و شیوع کرونا، تأثیر بسیار زیادی در بروز، تشدید و افزایش عوارض بیماری‌های مختلف داشته است.  یکی از مهم‌ترین آنها بیماری‌های خاص است؛ مثل بیمارانی که به‌ دلیل نارسایی مزمن کلیوی دیالیز می‌شوند، بیماری‌های خونی و ژنتیک دارند، ابتلا به سرطان دارند و ... این افراد به‌ طور مرتب نیاز به مراجعه به مراکز درمانی و بهداشتی دارند اما با شیوع کرونا، مردم کمتر به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند.»

به‌ گفته قاسمی این بیماران در وضعیت وخیم‌تری قرار گرفته‌اند و در صورت مراجعه هم به‌ طور طبیعی با مشکلات و کمبودهای بیشتری برای حفظ سلامت و درمان خود مواجهند: «بی‌تردید در دوران کرونا امکانات و تجهیزات پزشکی به‌ دلیل تمرکز بر درمان بیمارن کرونایی، با کمبودهای زیادی برای سایر بیماران مواجه‌شده، کادر درمان، امکانات و تجهیزات پزشکی و بیمارستانی و همچنین تخت‌های بیمارستانی اغلب درگیر پاندمی کرونا هستند، به همین دلیل امکان پاسخ‌دهی به بسیاری از بیماران فراهم نیست.»

این متخصص به مراجعه‌نکردن به مراکز درمانی به‌ دلیل ترس از ابتلا هم اشاره می‌کند: «در خانه ماندن بیماران و مراجعه نکردن برای پیگیری درمان، منجر به تشدید بیماری‌های آنها شده است.»

او تأکید می‌کند که تأخیر در مراجعه بیماران برای پیگیری درمان و بررسی وضعیت جسمانی، بیش از همه روی ابتلا به سرطان زنان ازجمله سرطان پستان و در میان مردان، در سرطان مثانه و پروستات دیده می‌شود: «سرطان دستگاه گوارش به‌خصوص سرطان روده هم مشکل شایعی است که با تشخیص به‌موقع و گاهی تنها با یک معاینه یا آزمایش ساده می‌توان مانع از ابتلا به آن شد؛ در صورتی که با شیوع ویروس کرونا و کم‌توجهی به این بیماری مهم که در ایران هم بسیار شایع است، بیشتر به ابتلای آن دامن زده شده است.»

به‌ گفته رئیس انجمن قلب و عروق، این اتفاق برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی هم رخ داده است: «بررسی‌ها نشان می‌دهد، تأخیر در مراجعه برای درمان به‌موقع بیماری‌های عروق کرونر به‌ دلیل ترس مردم از مراجعه به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها، منجر به انفارکتوس و مرگ گروهی از بیماران شده است. به همین دلیل هم بر اساس آمارهای ما، میزان مرگ‌ومیر ناشی از این اختلال قلبی، در دوران کرونا افزایش پیدا کرده است.»

بر اساس اعلام این متخصص، اختلالات ضربان قلب و آریتمی‌ها، موضوع مستقل دیگری است که نیاز به پیگیری سریع و درمان دارد و نباید از آنها غافل شد؛ چرا که اگر بیماری از مرحله خاصی بگذرد، اگر تکرار شود، بسیار خطرناک می‌شود.

احتمال افزایش سکته مغزی

کرونا منجر شد تا اختلالات جدیدی گریبانگیر افراد شود. فرهاد عصارزادگان، متخصص مغز و اعصاب، در این‌ باره می‌گوید که تأثیر شیوع کرونا بر بیماران اعصاب و روان باید از دو منظر مورد بررسی قرار گیرد؛ یکی بیمارانی که مشکل اعصاب و روان دارند و به‌ دلیل شیوع کرونا، میزان مراجعه آنها کمتر و منجر به تشدید بیماری‌شان شد. دوم بیمارانی که پس از ابتلا به کرونا، دچار مشکلات نورولوژیک شدند. در مورد اول باید گفت که توجه به این بیماران که مدت زیادی مبتلا به‌ ام‌اس، صرع، تشنج یا سکته مغزی بودند، باید بیشتر شود؛ چرا که آنها در فاصله‌های منظمی باید تحت درمان قرار گیرند تا بیماری‌شان شدت نگیرد. در حالی‌ که شیوع کرونا، زمان‌بندی مراجعه آنها به پزشک را مختل کرد. خیلی از مطب‌ها تعطیل شدند و پزشکان‌شان در دوره‌هایی فعالیت را متوقف کردند. بنابراین، این مراجعه‌نکردن، حالشان را وخیم‌تر کرد. در مورد بیمارانی هم که بعد از ابتلا به کرونا، دچار مشکلات نورولوژیک می‌شوند ابتلا به کرونا، فرآیند لخته‌پذیری در مغز را آسان می‌کند و احتمال سکته مغزی را بالا می‌برد.

تشدید بیماری‌های قندی

از میان تمام افراد در گروه‌های پرخطر ابتلا به کرونا، به‌ طور مرتب از مبتلایان به دیابت یاد می‌شود. آنها بالاترین جمعیت در خطر ابتلا به کرونا را دارند و میزان مرگ‌ومیرشان هم بیشتر است. امیرکامران نیکوسخن، مدیرعامل انجمن دیابت و رئیس هیأت‌مدیره شبکه ملی پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر در این‌باره می‌گوید: «ابتلا به بیماری و همچنین داروهایی که برای درمان کرونا مصرف می‌شود، مانند کورتون به‌شدت باعث افزایش قند خون این افراد می‌شود. به همین دلیل بهبودی و همچنین مقاومت آنها در برابر بیماری، کاهش پیدا می‌کند.»

او یکی از دلایل شدت بیماری در میان این افراد را به تعویق انداختن مراجعه به پزشک می‌داند: «به بیماران دیابتی توصیه می‌شود در مدت شیوع بیماری کرونا حتما قند خون خود را کنترل کنند و در صورت ابتلا، چندین بار در روز میزان قند خونشان بررسی شود. برخی از بیماران چندین ‌ماه است که به پزشک مراجعه نکرده‌اند و بعضی از خوردن داروهایشان خودداری می‌کنند.»

به‌ گفته او بررسی‌ها نشان داده، بسیاری از افراد پس از ابتلا به کرونا، متوجه ابتلایشان به بیماری دیابت شده‌اند. یعنی میزان خفیف قند خون بالای آنها با افزایش استرس و مشکلات دیگر این بیماری، تبدیل به دیابت شده است: «فدراسیون بین‌المللی دیابت اعلام کرده دومین گروه تأثیرپذیر در مقابل کرونا، پس از بیماران قلبی - عروقی، بیماران دیابتی هستند.»

تسریع روند بیمارشدن

متخصصان بر سر افزایش بار بیماری در دوران کرونا با هم به توافق رسیده‌اند. آنها می‌گویند شیوع کرونا تغییرات زیادی در شاخص سلامت ایجاد کرده. یکی از آنها حمیدرضا شاعری، رئیس انجمن ایدز است که می‌گوید: «با شیوع کرونا وضعیت سلامت بشر دچار تغییر شده و جامعه بیمارتر شده ‌است. روند بیمارترشدن هم ناشی از تأثیر مستقیم و غیر مستقیم ویروس بر سلامت انسان است. این ویروس تعداد مرگ‌ها را بالا برده و همین مرگ‌ها به‌ طور غیر مستقیم بر افراد دیگر تأثیر منفی گذاشته که خود بر روند بیمارترشدن افراد جامعه نقش داشته است.»

به‌ گفته شاعری تأثیرات این بیماری بر تمام ارگان‌های بدن ثابت شده و با این که گفته می‌شود میزان مراجعه مردم برای پیگیری بیماری‌شان، کمتر شده اما تأکید می‌شود که در برخی تخصص‌ها، اتفاقا، میزان مراجعه بالا هم رفته است: «همه مردم غیر مستقیم بیمارتر از دوران قبل از شیوع کرونا شده‌اند.»

توجه به مشکلات سالمندان در دوران کرونا

کرونا بر افزایش ابتلا به بیماری‌های مرتبط با عملکرد مغز هم تأثیر گذاشته است. معصومه صالحی، مدیر انجمن دمانس و آلزایمر بر پیشرفت بیماری‌هایی مثل دمانس در این دوران تأکید می‌کند و به همشهری می‌گوید: «دیر مراجعه‌کردن این بیماران برای شروع درمان، بررسی و معاینات دوره‌ای باعث تشدید بیماری شده است. سال گذشته میزان مراجعه بسیار پایین بود. همین موضوع سبب شد تا امسال، موارد مراجعه دو برابر شود که شاید یکی از دلایل آن بروز مشکلات بیشتر اعصاب و روان در خانواده‌هاست.»

به‌ گفته او، ترس از ابتلا به بیماری و نبود شرایط لازم برای برقراری ارتباط باعث به‌وجود آمدن وسواس، ترس و اختلافات خانوادگی می‌شود. این مشکلات، تنش‌ها را بسیار زیاد می‌کند و در مورد سالمندان، شکل دیگری به‌ خود می‌گیرد. سالمندان نیاز به توجه، دیدار و مراقبت بیشتری دارند که امکان انجام این اقدامات در دوران شیوع کرونا بسیار کمرنگ‌تر شده است.»

به‌ گفته صالحی در انجمن آلزایمر هم طرحی به نام «حساس؛ یعنی حفظ سلامت افراد سالمند» در نظر گرفته شده بود اما پس از شیوع کرونا فعالیت‌های آن مجازی برگزار می‌شود که جای برنامه‌های حضوری را نمی‌گیرد.

کمبود امکانات برای بیماران غیر کرونایی

ناصرقاسم‌زاده، دبیر انجمن حمایت از سلامت و بهداشت روان جامعه به کمبود امکانات برای بیماران غیر کرونایی اشاره می‌کند و می‌گوید: «در کشورهای پیشرفته، بخشی از مراکز خصوصی و دولتی درمانی برای بیماران غیر کرونایی در نظر گرفته شده تا درمان به‌ موقع ‌خودشان را داشته باشند. اما در ایران به‌ دلیل کمبود تخت و فضای درمانی، امکان برخورداری از چنین فضا و امکاناتی وجود ندارد.»

به گفته او تأثیرات اصلی کرونا بر سلامت روان و جسم با ارائه آمار و اعداد دقیق، در طولانی‌مدت میسر است اما نکته‌ای که می‌توان گفت این است که شاید بیماری که در شرایط عادی با مراقبت و معاینه منظم، ۱۰سال بتواند زندگی کند در دوران کرونا، این مدت به نصف کاهش می‌یابد.

او با اشاره به مراجعه دیرهنگام بیماران به مراکز درمانی و تأثیر آن بر بیمارترشدن می‌گوید: «علاوه بر ترس از ابتلا به بیماری کرونا در این مکان‌ها، بسیاری از مراکز درمانی امکانات کافی برای رعایت فاصله اجتماعی ندارند و بیماران کمتر تمایل به مراجعه دارند. همه اینها در حالی است که بیمارستان‌ها هم از تجهیزات لازم و کافی مثل تخت برای عمل جراحی و بستری‌های غیر کرونایی برخوردار نیستند و همین موضوع می‌تواند انجام جراحی‌های ضروری را به تعویق بیندازد.»

منبع: ایسنا