نکاتی جالب در مورد سیاره فراخورشیدی LHS ۱۱۴۰ b!

سیاره فراخورشیدی LHS ۱۱۴۰ b که در سال ۲۰۱۷ توسط تلسکوپ MEarth-South در شیلی کشف شد، از همان ابتدا توجه جامعه اخترشناسی را به خود جلب کرد.

به گزارش مجله خبری نگار/سیتنا،دلیل این توجه، قرارگیری آن در منطقه قابل سکونت (Habitable Zone) ستاره کوتوله سرخ خود یعنی LHS ۱۱۴۰ است؛ منطقه‌ای که در آن دما اجازه می‌دهد آب مایع روی سطح سیاره وجود داشته باشد.

اما تازه‌ترین داده‌های ارسال‌شده از تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) در سال ۲۰۲۶، این سیاره را از یک کاندیدای جذاب به یک اولویت مطلق برای پژوهش‌های آینده تبدیل کرده است. برای اولین بار، دانشمندان موفق شدند با استفاده از روش گذار طیفی (Transmission Spectroscopy)، وجود یک جو پایدار را در اطراف این سیاره به‌طور قطعی تأیید کنند. در این روش، هنگامی که سیاره از مقابل ستاره خود عبور می‌کند، نور ستاره از لایه‌های جو سیاره می‌گذرد و طیف آن اطلاعات شیمیایی جو را فاش می‌سازد.

دو سناریوی اصلی برای سطح این سیاره

بر اساس مدل‌های رایانه‌ای و چگالی محاسبه‌شده (حدود ۵.۹ گرم بر سانتیمتر مکعب)، اخترفیزیکدانان معتقدند که LHS ۱۱۴۰ b در یکی از دو حالت زیر قرار دارد:

۱. دنیای اقیانوسی (Ocean World): اگر جو این سیاره غنی از بخار آب و گاز‌های گلخانه‌ای مانند دی‌اکسید کربن باشد، گرمای کافی برای ذوب کامل یخ‌ها و پوشاندن تمام سطح سیاره توسط یک اقیانوس عمیق و گرم وجود خواهد داشت.

۲. دنیای یخی با اقیانون زیرسطحی (Hycean یا Snowball): اگر جو آن نازک‌تر باشد، سطح خارجی سیاره با لایه ضخیمی از یخ پوشیده می‌شود، اما گرمای درونی سیاره و فشار جو ممکن است اقیانونی مایع در زیر این لایه یخ حفظ کند، دقیقاً مشابه قمر‌های انسلادوس یا اروپا در منظومه شمسی.

چرا این کشف مهم است؟

اهمیت این سیاره فراتر از یک رکورد علمی ساده است:

نزدیکی به زمین: با فاصله ۴۸ سال نوری، این سیاره یکی از نزدیک‌ترین ابرزمین‌های دارای جو به ماست که امکان مطالعه دقیق‌تر جو آن را در آینده فراهم می‌کند.

جو مناسب: بسیاری از سیارات کشف‌شده در منطقه قابل سکونت، جو خود را به دلیل تابش شدید ستارگان کوتوله سرخ از دست می‌دهند. اما LHS ۱۱۴۰ b به دلیل جرم بالا و میدان مغناطیسی احتمالی، توانسته جو خود را برای میلیارد‌ها سال حفظ کند که شانس بقای حیات را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهد.

وجود نیتروژن یا اکسیژن؟: شواهد اولیه طیفی نشانه‌هایی از حضور مولکول‌های سنگین را آشکار کرده است. گام بعدی اخترشناسان، جستجوی دقیق برای یافتن گاز‌هایی مانند نیتروژن (N₂)، اکسیژن (O₂) و متان (CH₄) در جو این سیاره است؛ ترکیبی که روی زمین نشانه‌های زیستی (Biosignatures) محسوب می‌شود.

آینده پژوهشی

تیم تحقیقاتی دانشگاه مونترال که هدایت این پروژه را بر عهده دارد، اعلام کرده است که در ماه‌های آینده، رصد‌های بیشتری با استفاده از ابزار NIRISS تلسکوپ جیمز وب انجام خواهد شد تا نوع و غلظت گاز‌های موجود در جو LHS ۱۱۴۰ b با دقت بیشتری مشخص شود. به گفته دکتر «رنه دویون» (از محققان اصلی این پروژه): «این اولین بار است که ما به سیاره‌ای فراخورشیدی نگاه می‌کنیم و نه فقط احتمال وجود جو، بلکه چشم‌انداز واضحی از یک جهان بالقوه قابل سکونت را می‌بینیم. این سیاره، بهترین آزمایشگاهی است که تاکنون برای پاسخ به این سوال بنیادین در اختیار داریم که آیا در جهان تنها هستیم یا نه.»

لینک کپی شد

اشتراک‌ گذاری