میزان خطای مسائل علمی چقدر محتمل است؟

به گزارش مجله خبری نگار،یک نظرسنجی در بریتانیا که در ماه ژانویه منتشر شد، نشان داد که تنها ۴۰ درصد از مردم فکر می‌کنند اطلاعات علمی که می‌شنوند «عموما درست» است.

به نقل از نیچر، نظرسنجی جهانی دیگری نشان داد که ۷۰ درصد مردم حداقل به یک ادعای نادرست یا اثبات‌نشده، مانند اینکه خطرات واکسن‌های دوران کودکی بیشتر از فواید آن است، باور دارند. در ایالات متحده، دولت دونالد ترامپ از این ایده که علم قابل اعتماد نیست، به عنوان دلیلی برای کاهش بودجه‌های تحقیقاتی و رد توصیه‌های پزشکی مبتنی بر شواهد استفاده می‌کند. حتی واتیکان نیز نسبت به این وضعیت ابراز نگرانی کرده است. ​​​​​​

در ماه سپتامبر جاری، نشستی در آکادمی علوم پونتیفیکال (Pontifical Academy of Sciences) به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه بحران اعتماد به علم به یک مسئله مبرم تبدیل شده است. اما آیا واقعا اعتماد به علم تا این حد ضعیف است؟

محققانی که روی این موضوع مطالعه می‌کنند به نتایج شگفت‌آوری رسیده‌اند. آنها می‌گویند از یک منظر جهانی، اعتماد عمومی به علم و دانشمندان بالا است. یکی از بزرگترین مطالعات که در سال‌های ۲۰۲۲-۲۰۲۳ روی نزدیک به ۷۲ هزار نفر در ۶۸ کشور انجام شد، میانگین امتیاز اعتماد «متوسط به بالا» یعنی ۳.۶ از ۵ را گزارش کرد.

دیوید برسوف (David Bersoff)، مدیر تحقیقات در مؤسسه اعتماد ادلمن (Edelman Trust Institute) در نیویورک، معتقد است که ایده فقدان گسترده و فراگیر اعتماد به علم و کارشناسان، از نظر او کاملا بی‌اساس است. با این حال، اعتماد در گروه‌های خاصی، به ویژه در میان افراد متمایل به حزب جمهوری‌خواه در ایالات متحده، کاهش یافته است.

تحقیقات در بریتانیا نیز نشان می‌دهد که میزان اعتماد «بسیار زیاد» به علم در میان گروه‌های راست‌گرا نسبت به چپ‌گرایان کمتر است.

گوردون گوچات (Gordon Gauchat)، جامعه‌شناس در دانشگاه ویسکانسین-میلواکی (University of Wisconsin–Milwaukee)، می‌گوید: اعتماد به علم سیاسی شده و این روند در حال تشدید است. در بسیاری از کشورها، مردم به طور فزاینده‌ای شواهد قطعی در موضوعات بحث‌برانگیز مانند واکسن را زیر سوال می‌برند، که بخشی از آن به دلیل غرق شدن اطلاعات علمی در فضای آنلاین است. محققان می‌گویند این یک مشکل بزرگ است، زیرا حمایت از سیاست‌های فوری مانند سیاست‌های مربوط به تغییرات اقلیمی را تضعیف می‌کند و منجر به تصمیمات شخصی آسیب‌رسان به سلامت می‌شود.

ناتالیا زارچنا (Natalia Zarzeczna)، محقق باور‌های مردم در دانشگاه اسکس (University of Essex) در بریتانیا، تأکید می‌کند که وقتی رد علم منجر به از دست رفتن جان انسان‌ها می‌شود، بسیار نگران‌کننده است. نگرانی‌ها درباره اعتماد به علم سال‌هاست که وجود دارد، اما در طول پاندمی کووید-۱۹، زمانی که اطلاعات نادرست شکوفا شد و گروه‌هایی توصیه‌های علمی مانند واکسیناسیون و ماسک را زیر سوال بردند، این موضوع به اوج رسید. در ماه ژوئن سال ۲۰۲۲، نیلز مد (Niels Mede) و ویکتوریا کولونیا (Viktoria Cologna) پروژه‌ای بین‌المللی به نام تی‌اس‌آی‌پی (TISP - Trust in Science and Science-Related Populism) را برای بررسی این وضعیت در ۶۸ کشور آغاز کردند.