یک راهکار ساده برای حفظ سلامت کبد شناسایی شد

به گزارش مجله خبری نگار،حسین خادم‌حقیقیان در قم، در تشریح فواید روزه‌داری متناوب گفت: توصیه می‌شود بین زمان صرف شام امروز و صبحانه فردا حدود ۱۲ ساعت فاصله وجود داشته باشد. در این بازه زمانی، دستگاه گوارش و کبد فرصت می‌یابند مواد مصرفی را متابولیزه کنند. اگر این فاصله رعایت نشود، ممکن است در آزمایش‌ها شاخص‌هایی مانند چربی خون بالا یا سایر نشانگر‌های نامطلوب مشاهده شود که حاکی از تحت فشار بودن کبد و دستگاه گوارش است.

وی افزود: اگر به کبد خود فرصت دهیم تا از شب تا صبح فرآیند‌های متابولیک را به انجام برساند و فشاری بر آن وارد نکنیم، در درازمدت موجب تقویت و کارکرد بهتر این دستگاه حیاتی بدن خواهیم شد.

این کارشناس تغذیه پیشنهادی عملی ارائه داد و گفت: اجازه می‌خواهم یک پیشنهادی داشته باشم. از امروز تا پایان بهمن‌ماه (که تقریباً مقارن با آغاز ماه مبارک رمضان است) یا برای آن دسته از افراد که به هر دلیل نمی‌توانند روزه بگیرند، تا ابتدای عید، این الگوی ۱۲ ساعته را رعایت کنیم. قول می‌دهم به افرادی که قصد کاهش چربی شکمی دارند، به بهبودی کبد چرب کمک می‌شود، افراد مبتلا به دیابت به سمت وضعیت نرمال بازمی‌گردند و بسیاری از مشکلات متابولیکی آنان به میزان قابل‌توجهی مرتفع خواهد شد.

خادم‌حقیقیان در خصوص نحوه اجرای این روش توضیح داد: در این ۱۲ ساعت سعی کنیم تنها مایعات مصرف کنیم. حتی اگر چای میل داریم، آن را بدون قند، شیرینی، نان خامه‌ای یا هر خوراکی انرژی‌زا دیگری بنوشیم. اگر شام را ساعت ۹ شب صرف کرده‌ایم، تا ساعت ۹ صبح فردا چیزی که نیاز به پختن داشته باشد یا انرژی زیادی تولید کند، نخوریم. این کار را برای دو ماه انجام دهیم تا نتایج مثبت آن را مشاهده کنیم.

وی در پاسخ به سوالی درباره عادات غذایی نادرست مانند مصرف غذا در ساعات پایانی شب و بلافاصله خوردن صبحانه، این رفتار را «کاملاً غلط» دانست و خاطرنشان کرد: علم تغذیه که با همه مولفه‌های زندگی ما مرتبط است، قطعاً راهنما‌هایی دارد. یکی از راهنما‌های ساده، «هرم غذایی» است. در این هرم، موادی که نیاز بدن به آنها کمتر است در رأس هرم و موادی که نیاز بیشتری به آنها داریم (مانند کربوهیدرات‌ها) در پایین‌ترین قسمت قرار می‌گیرند. راهنمایی‌های غذایی در کشور‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد، اما اصل کلی بر این مبنا استوار است.

خادم‌حقیقیان، کارشناس علوم تغذیه، با تأکید بر اهمیت گروه نان و غلات که تأمین‌کننده ۵۰ تا ۶۰ درصد انرژی و بخش عمده‌ای از ویتامین‌ها و مواد معدنی روزانه است، گفت: به زبان ساده، ما دو نوع کربوهیدرات داریم: مضر و سالم.

آرد کامل و نان سالم، راهکاری برای سیری طولانی

وی کربوهیدرات‌های مضر را شامل قند‌های ساده مانند شکر دانست و توضیح داد: برخی افراد ادعا می‌کنند که شکر مصرف نمی‌کنند، اما نکته اینجاست که شکر‌ها به دو شکل "مرئی" و "نامرئی" وجود دارند. نمونه نامرئی آن، قند موجود در کیک، کلوچه یا محصولاتی است که به صورت روزمره و در هنگام گرسنگی خریداری می‌شوند.

این کارشناس تغذیه در تشریح مکانیسم آسیب این مواد گفت: این قند‌های ساده حاوی گلوکز خالص هستند. با مصرف آنها، قند خون به طور ناگهانی بالا می‌رود و در واکنش، سطح انسولین نیز شدیداً افزایش می‌یابد. سپس قند خون به سرعت افت می‌کند و نتیجه آن، احساس گرسنگی مجدد است. این چرخه معیوب، توضیح‌دهنده این است که چرا برخی افراد با وجود نخوردن شام، هنگام تماشای تلویزیون، دچار گرسنگی شده و به سراغ شیرینی‌جات می‌روند.

خادم‌حقیقیان با هشدار درباره عواقب نوسان‌های مکرر انسولین که به یویو (Yo-yo effect) معروف است، اظهار داشت: به طور قطع می‌توان گفت که ۷۰ تا ۸۰ درصد بیماری‌هایی که امروزه با آنها دست‌به‌گریبان هستیم، ناشی از همین اختلال است. بسیاری از بیماری‌های زنان، بی‌نظمی‌های هورمونی، و به ویژه بیشتر سرطان‌های دستگاه گوارش، با اختلال در ترشح انسولین مرتبط هستند. همچنین فروکتوز نیز، نوعی قند ساده به عنوان یکی از عوامل اختلالات است که در آبمیوه‌های صنعتی بکار رفته می‌شود.

این کارشناس علوم تغذیه، با اشاره به یک باور نادرست رایج گفت: ممکن است فردی بگوید من در حال راه رفتن بودم، تشنه شدم و یک آبمیوه صنعتی خریدم. بعد می‌بینم چربی خونم بالا رفته و به کبد چرب مبتلا شده‌ام. در تعجب می‌گوید من که چربی نخوردم، فقط آبمیوه یا باقلوای خوردم! در حالی که دلیل اصلی کبد چرب، همین کربوهیدرات‌های ساده است.

وی در ادامه با اشاره به سیاست اخیر وزارت بهداشت و دولت در توسعه تولید "آرد کامل" در هر استان، دلیل این تأکید را تشریح کرد: نانی که با آرد کامل تولید می‌شود، سبوس و تمام ویتامین‌ها و مواد معدنی خود را حفظ کرده و یک کربوهیدرات سالم محسوب می‌شود. وقتی از این نان استفاده کنیم، احساس سیری بیشتری خواهیم داشت.

این کارشناس تغذیه یک توصیه کاربردی ارائه داد: اگر در وعده شام از نان کامل همراه با غذای خود استفاده کنید، دیگر آن احساس گرسنگی مجدد در ساعات پایانی شب (مثلاً ساعت ۹ یا ۱۰ شب) پیش نمی‌آید و آن چرخه معیوب مصرف مجدد غذا یا شیرینی تکرار نمی‌شود.

خادم‌حقیقیان در تعریف کربوهیدرات سالم توضیح داد: کربوهیدرات سالم به ماده‌ای گفته می‌شود که علاوه بر قند، حاوی سایر ترکیبات باشد و به قند ساده متصل است. این ساختار باعث می‌شود قند به سرعت آزاد نشود، انسولین به یکباره ترشح نشود، در نتیجه ذخیره چربی در کبد اتفاق نمی‌افتد و فرد به کبد چرب یا سرطان مبتلا نمی‌شود. مهم‌تر از همه، احساس سیری نیز به مدت بیشتری حفظ می‌شود.

وی با مقایسه تغذیه گذشته و حال نتیجه‌گیری کرد: از قدیمی‌ها بپرسید؛ آنها با یک تکه نان کامل و مقداری ماست از صبح تا شب کار سنگینی مانند بیل‌زنی می‌کردند. اما امروز فردی که پشت میز نشسته و تنها عسل با خامه می‌خورد، پس از دو ساعت دوباره احساس گرسنگی می‌کند. این تفاوت، ناشی از نوع کربوهیدرات مصرفی است.