صرع و تشنج چه تفاوتی دارند؟

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، دکتر علیرضا زالی رییس دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی و متخصص جراحی مغز و اعصاب در یک برنامه تلویزیونی گفت: بر اساس مطالعات صورت گرفته پیش‌بینی می‌شود که بین یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به صرع مبتلا هستند.

وی با اشاره به تفاوت صرع و تشنج گفت: حمله تشنجی فقط یک بار در بیمار رخ می‌دهد ولی در صورت تکرار، آن را صرع یا اپی‌لپسی می‌گوییم.

به گفته، وی هر فرد ۸۰ ساله در طول زندگی خود پنج تا ۷.۵ درصد ممکن است بدون هیچ علتی دچار یک حمله تشنجی شود که این حمله براساس مطالعات معمولا تکرارپذیر نیست. اگر فردی به دلایل متفاوت دچار حمله تشنجی به صورت ارگانیک شود، ۵۰ تا ۷۰ درصد احتمال بروز حمله دوم در وی وجود دارد؛ بنابراین در صورت بروز تشنج در هر سنی حتما باید برای پیگیری به پزشک مراجعه کرد.

این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اهمیت انگ‌زدایی از صرع، یادآور شد: فرد مبتلا به صرع می‌تواند زندگی عادی داشته باشد، ازدواج کند، بچه‌دار شود و در عرصه‌های مختلف به موفقیت دست یابد.

زالی به برخی افراد موفق مبتلا به صرع در تاریخ اشاره کرد و افزود: صرع مانعی برای ازدواج، فرزندآوری، بارداری، شاغل بودن، تحصیل و مواردی از این دست نیست و فرد مبتلا با رعایت یکسری ملاحظات می‌تواند یک زندگی معمولی داشته باشد.

در ۶۰ درصد موارد علت صرع نامشخص است

رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان این که صرع معمولا به صورت ارثی منتقل نمی‌شود، گفت: احتمال این که فرزند یک بیمار مبتلا به صرع به بیماری مبتلا شود زیر ۱۰ درصد است و در ۶۰ درصد موارد هیچ علتی برای صرع پیدا نمی‌کنیم. علت شیوع صرع در سنین مختلف نیز متفاوت است؛ مثلا در کودکان زیر پنج سال تب و تشنج از علل شایع صرع است یا در کودکان زیر هشت سال بیشتر مسایل ژنتیکی و اختلالات متابولیکی مطرح می‌شود. اما در افراد میانسال صرع می‌تواند دلایلی نظیر سکته مغزی و تومور مغزی داشته باشد.

زالی به افراد توصیه کرد که در صورت عدم سابقه صرع و بروز اولین حمله پس از میانسالی، بروز تغییر در الگو یا نوع تشنج، عدم پاسخ به دارو‌های قبلی صرع حتما برای پیگیری به پزشک مراجعه کنند.

درمان اولیه بیماری صرع، درمان دارویی است

رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان این که ۳۰ درصد بیماران به درمان‌های متعارف ضدصرع پاسخ نمی‌دهند گفت: براساس مطالعات در ایران بین ۷۰ تا ۸۰ درصد بیماران به شرط رعایت الگوی صحیح زندگی (خواب مناسب، کاهش استرس، اجتناب از گرسنگی و برخی مواد غذایی) و مصرف به موقع و منظم دارو در عرض دو تا پنج سال به طور کلی بهبود می‌یابند؛ به ویژه اگر در سنین پایین دچار صرع شده باشند. در درمان ۳۰ درصد بیماران نیاز به تغییر دارو یا استفاده از دارو‌های جدیدتر یا ترکیب دارو‌ها وجود دارد.

زالی افزود: اگر بیمار با مصرف دو داروی ضدصرع مناسب با دوز مطلوب به شرط مصرف منظم درمان نشود، صرع مقاوم به درمان محسوب می‌شود. صرع ۳۰ درصد این بیماران با اضافه کردن داروی سوم کنترل می‌شود و باقی در زمره موارد مقاوم به درمان قرار می‌گیرند که به دارو جواب نمی‌دهد.

وی با اشاره به سنجش منظم چند ساعته بیماران مبتلا به صرع گفت: در این سنجش بیمار توسط متخصص مغز و اعصاب و کادر پرستاری مانیتور و ارزیابی می‌شود، با نوار مغزی کانون تشنج وی مشخص شده و درصورت مشاهده ضایعه مرتبط با این کانون در MRI بیمار نظیر توده، ضایعه مذکور جراحی شده وکانون صرع و تشنج از بین می‌رود.

زالی در ادامه خاطرنشان کرد: گاهی بیش از یک کانون تشنج در نوار مغزی بیمار دیده می‌شود که می‌توانند پراکنده یا دوطرفه باشند. درصورت عدم مشاهده ضایعه مشخص در MRI که بتوان با جراحی و برداشتن آن تشنج را کنترل کرد باید از روش‌های دیگری استفاده کنیم.

روش‌های جدید درمان بیماری صرع مقاوم به درمان

به گفته وی، سه روش جدید برای درمان این بیماران به کار می‌رود که در ایران نیز انجام می‌شود. روش اول در مورد بیماری استفاده می‌شود که دارای کانون‌های تشنجی در طرفین مغز خود است و در این روش مسیر شبکه و ارتباط بین دو کانون را قطع می‌کنند. البته این روش جز در موارد محدود استفاده نمی‌شود، زیرا روش‌های جدیدتری وجود دارد.

زالی روش دوم را تحریک الکتریکی مغز عنوان کرد که با تحریک نقاط متعدد موجود در مغز مرتبط با کانون تشنج می‌توان تشنج را کاهش داد.

این استاد دانشگاه در خصوص روش سوم یا VNS (تحریک الکتریکی عصب واگ در گردن) گفت: در این روش وسیله‌ای در زیر پوست و ناحیه گردن بیمار روی عصب واگ تعبیه می‌شود که با تحریک الکتریکی می‌تواند امواج را به داخل مغز بیمار منتقل کند و باعث از بین بردن کانون‌های تشنجی شود.

وی این روش را در کودکان بسیار کاربردی برشمرد و یادآور شد که برای درمان کودکان بالای چهار سال استفاده می‌شود. البته باتری دستگاه مذکور را باید هر پنج تا هفت سال تعویض کرد.

زالی خاطرنشان کرد: در درمان بیماران با استفاده از نرم افزار‌های پیشرفته و محاسبات کامپیوتری نقاط تشنج‌زا مشخص شده و برای تحریک نقاط و کانون‌های تشنجی برنامه‌ریزی می‌شود و با تحریک این کانون‌ها می‌توان حملات تشنجی را کاهش داد.

رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به انجام این فرایند درمانی در تعداد معدودی از مراکز تخصصی در کشور تاکید کرد: همه بیماران مبتلا به صرع نیاز به جراحی ندارند بلکه فقط موارد مقاوم به درمان دارویی کاندیدای این نوع درمان هستند؛ بنابراین بیماران و افراد مشکوک به صرع باید ابتدا به متخصص داخلی مغز و اعصاب مراجعه کنند و درصورت نیاز کاندید این درمان شوند. در این روش هیچ بخشی از مغز تخریب نمی‌شود بلکه فقط تحریک می‌شود.

تشنج قابل درمان است

رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سخنان خود تاکید کرد: تشنج یک بیماری قابل درمان است و هیچ منافاتی با زندگی عادی ندارد، اما بیمار برای برخی فعالیت‌ها نظیر کوهنوردی ممکن است محدودیت داشته باشد.

زالی با تاکید بر لزوم انگ زدایی و خرافه زدایی از صرع گفت: با صرع می‌شود زندگی کرد، قهرمان المپیک، نویسنده بزرگ جهانی، هنرمند و... شد فقط به شرط آن که بپذیرید باید درمان شوید و درمان را به درستی و منظم انجام دهید.

بنابر اعلام وزارت بهداشت، این متخصص مغز و اعصاب مهمترین علت عدم پاسخ به درمان در بیماران را قطع یا مصرف نامنظم دارو عنوان و تاکید کرد: یک بیمار مبتلا به صرع باید استراحت و خواب مناسب، تغذیه به موقع و مناسب، پرهیز از استرس و... داشته باشد و با مصرف منظم دارو می‌تواند یک زندگی عادی داشته باشند. درمان اولیه بیماری صرع، درمان دارویی است و نه جراحی و فقط ۳۰ درصد بیماران به دارو پاسخ نمی‌دهند.

وی خاطرنشان کرد: هر گونه اختلال هوشیاری به معنای ابتلا به صرع نیست. بلکه فشارخون، بیماری‌های قلبی و مواردی از این قبیل نیز می‌توانند باعث کاهش سطح هوشیاری فرد شوند.

زالی تاکید کرد: نشانه صرع فقط کاهش سطح هوشیاری و خروج کف از دهان بیمار نیست؛ بلکه مات‌زدگی و خیرگی نیز می‌تواند نشانه صرع باشد و افراد در صورت مشاهده علایم مشکوک به صرع حتما باید به پزشک مراجعه کنند.