عراقی‌ها به دنبال محدود کردن نفوذ آمریکا در بغداد

به گزارش مجله خبری نگار، مینا عظیمی - چند روز پس از اعلام بغداد درباره پایان ماموریت «ائتلاف بین‌المللی» و خروج نیرو‌های خارجی از عراق، طبق جدول‌های اعلام‌شده، بحث‌ها در این کشور درباره سطح دیگری از حضور آمریکا، یعنی سفارت بزرگ این کشور، متمرکز شده است. در همین راستا، تحرکات سیاسی و گروه‌های مختلف برای کاهش حجم هیئت دیپلماتیک آمریکا در بغداد و بازتعریف ماموریت‌های آن در چارچوب دیپلماتیک، مشابه سایر سفارتخانه‌های خارجی فعال در عراق، شتاب گرفته است.

در تازه‌ترین اقدام، مختار الیوسف، عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان عراق، اعلام کرد این کمیسیون قصد دارد پیشنهادی را مطرح کند که دولت و وزارت خارجه را ملزم به اقدام برای کاهش شمار کارکنان دیپلماتیک و اداری سفارت آمریکا کند. او معتقد است تعداد کارکنان این سفارت با سطح روابط دیپلماتیک میان دو کشور تناسب ندارد.

الیوسف در گفت‌و‌گو با روزنامه «الاخبار» گفت: «تعداد کنونی بسیار زیاد است و با حجم نمایندگی متعارف میان کشور‌ها تناسب ندارد.» او از وزارت خارجه خواست اصل عمل متقابل را در نظر بگیرد و تعداد کارکنان سفارت آمریکا را متناسب با شمار کارکنان سفارت عراق در واشنگتن تعیین کند. او تاکید کرد این پیشنهاد به دنبال قطع روابط با آمریکا نیست، بلکه هدف آن «بازتنظیم روابط در چارچوب قواعد نمایندگی دیپلماتیک» است.

این دیدگاه با موضع جنبش «النجباء» نیز همخوانی دارد. این جنبش خواستار آن شده است که سفارت آمریکا «مانند سایر سفارتخانه‌ها» باشد و با ادامه فعالیت آن به‌عنوان «یک شهرک امنیتی و نظامی بزرگ» مخالفت کرده است. النجباء همچنین خواستار پایان دادن به نفوذ آمریکا بر اقتصاد عراق، جلوگیری از دخالت در امور سیاسی و خروج حضور آمریکا در تمامی اشکال آن از خاک عراق شده است.

جنبش «حقوق»، شاخه سیاسی «کتائب حزب‌الله» نیز موضع مشابهی دارد. مقداد الخفاجی، نماینده این جنبش در پارلمان عراق می‌گوید تحرکاتی پارلمانی و مردمی برای کاهش شمار کارکنان و مساحت سفارت آمریکا در جریان است و فعالیت آن باید به حوزه دیپلماتیک محدود شود و از پرونده‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی که امور داخلی عراق محسوب می‌شوند، فاصله بگیرد.

مخالفان ادامه فعالیت گسترده مجتمع دیپلماتیک آمریکا در «منطقه سبز» بغداد، که حدود ۴۲ هکتار وسعت دارد و یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های دیپلماتیک آمریکا در جهان به شمار می‌رود، درباره نقش مورد انتظار این هیئت پس از پایان ماموریت نظامی «ائتلاف» پرسش‌هایی مطرح می‌کنند. آمریکا پیش‌تر اعلام کرده بود که سفارت این کشور علاوه بر فعالیت‌های کنسولی و دیپلماتیک، نقش‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی نیز بر عهده دارد؛ اما منتقدان معتقدند تعدد این نقش‌ها، سفارت را به بستری برای اعمال نفوذ آمریکا بر عراق تبدیل کرده است.

علی صبحی، پژوهشگر مسائل امنیتی و سیاسی، معتقد است کاهش شمار کارکنان و محدود کردن آنها به «نیرو‌های اصلی مورد نیاز» می‌تواند گامی در جهت بازتعریف روابط دوجانبه باشد. او می‌گوید حضور آمریکا در سفارت از چارچوب دیپلماتیک فراتر رفته و شامل فعالیت‌های جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات و همچنین تجهیزات و نیرو‌هایی با ماهیت امنیتی و نظامی است. با این حال، وی تاکید می‌کند مطالبه برای کاهش حجم هیئت دیپلماتیک به معنای درخواست برای پایان دادن به روابط عراق و آمریکا نیست؛ زیرا دو کشور همچنان منافع گسترده سیاسی، اقتصادی و امنیتی مشترکی دارند.

در بحبوحه این جدال، حادثه لگدمال کردن پرچم آمریکا در جریان مراسم «روز حاکمیت» نیز به عاملی برای افزایش تنش تبدیل شد. علی الزیدی، نخست‌وزیر و فرمانده کل نیرو‌های مسلح عراق، دستور تشکیل کمیته تحقیق درباره این حادثه را صادر کرد و مقام‌های عراقی از بازداشت افرادی که آنها را «عاملان» این اقدام خواندند، خبر دادند. مقامات همچنین بر پایبندی به قوانین و عرف‌های دیپلماتیک تاکید کردند؛ این در حالی است که موارد مشابه در گذشته نیز بار‌ها در عراق رخ داده، بدون آنکه دولت‌ها علیه معترضان اقدامی انجام دهند.