هر ثانیه مهم است؛ هنگام ایست قلبی چگونه CPR انجام دهیم؟

به گزارش مجله خبری نگار، ایست قلبی ممکن است ناگهان در خانه و مقابل چشم اعضای خانواده اتفاق بیفتد و در چنین شرایطی چند دقیقه نخست اهمیت زیادی دارد. آشنایی با احیای قلبی ریوی یا CPR می‌تواند به حفظ گردش خون و اکسیژن‌رسانی تا رسیدن نیرو‌های اورژانس کمک کند؛ مهارتی که فقط برای پزشکان و پرستاران نیست و یادگیری اصول آن برای اعضای خانواده نیز می‌تواند حیاتی باشد.

احیای قلبی ریوی یا CPR چیست؟

احیای قلبی ریوی مجموعه اقداماتی است که در زمان ایست قلبی و تنفسی برای حفظ جریان خون و اکسیژن‌رسانی به مغز و سایر اندام‌ها انجام می‌شود. مهم‌ترین بخش CPR برای افراد عادی، فشار‌های قفسه سینه است که باید تا رسیدن اورژانس یا استفاده از دستگاه شوک خودکار (AED) ادامه پیدا کند.

CPR جایگزین درمان پزشکی نیست، اما می‌تواند زمان ارزشمندی را تا رسیدن نیرو‌های امدادی فراهم کند.

از کجا بفهمیم فرد دچار ایست قلبی شده است؟

اگر فرد ناگهان بیهوش شده و به صدا زدن یا تکان ملایم واکنش نشان نمی‌دهد، ابتدا باید وضعیت تنفس او بررسی شود. اگر فرد تنفس طبیعی ندارد یا فقط نفس‌های نامنظم و شبیه نفس‌نفس زدن دارد، باید احتمال ایست قلبی را جدی گرفت.

در این شرایط:

فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا از فرد دیگری بخواهید این کار را انجام دهد.

اگر دستگاه AED در دسترس است، از آن استفاده کنید.

در صورت نداشتن تنفس طبیعی، CPR را آغاز کنید.

اگر آموزش کافی ندیده‌اید، اپراتور اورژانس می‌تواند شما را برای انجام فشار‌های قفسه سینه راهنمایی کند.

برای افراد عادی، بررسی نبض ضروری نیست و نباید باعث تأخیر در شروع احیا شود.

مراحل احیای قلبی ریوی چیست؟

۱- خونسردی خود را حفظ کنید

در ایست قلبی فعالیت قلب و ریه به طور ناگهانی متوقف می‌شود. در این حالت فردی که در کنار شما ایستاده و تا چند لحظه پیش مشغول صحبت کردن با او بوده‌اید، ناگهان به زمین می‌افتد. ۶ تا ۱۲ ثانیه پس از ایست قلبی، بیمار هوشیاری خود را از دست می‌دهد. ۴۵ ثانیه پس از آن مردمک چشم گشاد می‌شود؛ چون خون کافی به مغز نمی‌رسد. پس از ۳۰ تا ۱۵ ثانیه تنفس نیز قطع می‌شود. می‌بینید در ایست قلبی همه چیز به ثانیه می‌گذرد. شما زمانی برای دستپاچگی ندارید، هر چقدر بیشتر بر خود مسلط باشید به همان میزان بیمار شانس زنده بودن دارد. ۳۰-۲۰ درصد بیماران با کمک CPR – احیای قلبی ریوی می‌توانند زنده بمانند. اگر بتوانید در ثانیه‌های اول عملیات احیا را انجام دهید، بیمار تا ۹۰ درصد شانس بازگشت دارد.

۲- قبل از CPR – احیای قلبی ریوی، هوشیاری بیمار را چک کنید

تا زمانی که مطمئن نشده‌اید ایست قلبی رخ داده است نمی‌توانید از عملیات CPR – احیای قلبی ریوی استفاده کنید. به همین دلیل در ابتدا با صدای بلند بیمار را صدا بزنید، اسمش را بپرسید، شانه‌اش را با دست تکان دهید و بررسی کنید عکس العملی دارد یا خیر. نبض کاروتید (نبضی که در گردن قرار دارد) و تنفس بیمار را چک کنید. گوش خود را نزدیک دهان بیمار ببرید و به صدای تنفس او گوش دهید. اگر صدایی نمی‌شوید و واکنشی دریافت نمی‌کنید، وقت آن است که CPR – احیای قلبی ریوی را شروع کنید. البته قبل از آن با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید.

نکته: اگر بیمار بیهوش است، اما نفس می‌کشد، عملیات CPR را انجام ندهید.

بررسی علائم حیاتی قبل از عملیات احیای قلبی ریوی شامل چک کردن نبض و تنفس است.

اینفوگرافیکی که در آن نبض کاروتید و تنفس بیمار در حال بررسی است. توجه به این دو فاکتور برای شروع cpr لازم است.

۳- نحوه قرار گرفتن در کنار مصدوم در هنگام CPR چگونه است؟

برای شروع CPR – احیای قلبی ریوی، بیمار را به پشت، روی سطح سفت بخوابانید. سپس راه‌های هوایی را باز کنید. چانه بیمار را به سمت بالا حرکت دهید تا سرش کمی به سمت عقب متمایل شود. حالا دهانش را باز کنید و وجود هرگونه غذا یا استفراغ را بررسی نمایید. این عوامل باعث انسداد راه‌های تنفسی می‌شوند.

برای شروع عملیات cpr، ابتدا چانه بیمار را کمی به سمت بالا حرکت دهید تا سرش به عقب متمایل شود.

کنار بیمار در ناحیه سینه و پهلوی او زانو بزنید، بطوریکه بر قفسه سینه احاطه داشته باشید. بهتر است لباس‌های اضافه بیمار را کنار بزنید.

بالشتک دست ضعیف‌تر را کمی بالاتر (به اندازه دو انگشت وسط و اشاره) از جناغ سینه قرار دهید. حالا بالشتک دست قوی‌تر را روی دست ضعیف‌تر بگذارید و انگشتان را در هم قفل کنید. بهترین حالت این است که انگشتان با قفسه سینه بیمار در تماس نباشد. روی زانوهایتان بلند شوید و بدنتان را صاف قرار دهید. حالا بدون اینکه آرنج‌تان خم شود، با تمام قدرت با دست‌هایتان به قفسه سینه فشار وارد کنید. شما باید بتوانید در هر یک دقیقه ۱۰۰ بار به قفسه سینه فشار وارد کنید. پس از آن حرکت را متوقف کنید و نبض و تنفس بیمار را حتما بررسی کنید.

برای انجام ماساژ قلبی در CPR، دست ضعیف را روی سینه و دست قوی را روی دست ضعیف قرار دهید و انگشتان را بهم قفل کنید.

۴- تنفس مصنوعی در CPR – احیای قلبی ریوی چگونه است؟

پس از ماساژ قلبی اگر بیمار نبض داشت، یعنی موفق به نجات جان او شده‌اید. در غیر این صورت باید CPR را ادامه دهید. برای شروع مجدد، ۲ تنفس مصنوعی و سپس دوباره ۳۰ ماساژ به بیمار دهید. این چرخه را در طول یک دقیقه ادامه دهید و دوباره علائم حیاتی بیمار را چک کنید. با دیدن کوچکترین علائم، عملیات احیای قلبی ریوی را متوقف کنید. تا قبل از رسیدن فوریت‌های پزشکی به این کار ادامه دهید.

برای تنفس دهان به دهان (مصنوعی)، بینی بیمار را با انگشت اشاره و شست بگیرید. حالا دم بگیرید، لب‌های خود در اطراف دهان بیمار قرار دهید و بازدم خود را به ریه‌های بیمار فوت کنید.

احیای قلبی ریوی در کودکان بیشتر از یکسال چگونه است؟

مراحل احیای قلبی در کودکان مانند بزرگسالان است:

کودک را به پشت و در مکانی سفت بخوابانید و در کنار او زانو بزنید.

علائم حیاتی (مانند کنترل نبض و تنفس) و راه‌های تنفسی کودک را کنترل کنید.

روی زانوهایتان بلند شوید و پاشنه دست را روی جناغ سینه کودک قرار دهید. حالا بدون اینکه آرنج‌تا را خم کنید، شروع به ماساژ قلبی کنید. جثه کودک تعیین می‌کند که برای ماساژ قفسه سینه از یک دست استفاده کنید یا هر دو.

پس از ۳۰ ماساژ، ۲ تنفس دهان به دهان به کودک بدهید. این چرخه را به مدت ۲ دقیقه ادامه دهید و همزمان با آن علائم حیاتی کودک را بررسی کنید.

برای تنفس مصنوعی به کودک، چانه او را گرفته و به بالا هدایت کنید، تا سر کمی به عقب متمایل شود. بینی کودک را با انگشت شست و اشاره بگیرید. نفس بکشید و لب‌هایتان دور دهان کودک قرار دهید. حالا در مدت یک ثانیه بازدم خود را به ریه‌های کودک فوت کنید.

احیای قلبی ریوی در کودکان کمتر از یکسال چگونه است؟

کودک را به پشت در محلی سفت و تخت بخوابانید.

علائم حیاتی و مسیر‌های تنفسی او را چک کنید.

بجای اینکه بالشتک دست خود را در ناحیه جناغ سینه قرار دهید، دو انگشت اشاره و وسطی را در این ناحیه قرار دهید. حالا شروع به فشار دادن کنید.

برای تنفس دهان به دهان، سر نوزاد را خیلی کم به سمت عقب هدایت کنید. دم بگیرید و دهان و بینی نوزاد را با دهان خود بپوشانید. حالا در یک ثانیه، هوای بازدم خود را به ریه‌های نوزاد فوت کنید.

پس از ۳۰ بار ماساژ قلبی، دو تنفس مصنوعی به نوزاد بدهید. این چرخه را در طی ۲ دقیقه، ۵ بار تکرار کنید. در هر چرخه حواستان به علائم حیاتی نوزاد باشد. با دیدن کوچکترین نشانه، عملیات CPR – احیای قلبی ریوی را متوقف کنید.

اگر فرد دچار خفگی شده باشد چه کنیم؟

خفگی با ایست قلبی تفاوت دارد. اگر فرد هوشیار است، اما نمی‌تواند صحبت کند، سرفه مؤثر داشته باشد یا نفس بکشد، باید فوراً برای رفع انسداد راه هوایی اقدام کرد.

در بزرگسالان و کودکان بالای یک سال، بسته به شرایط فرد از ضربه بین دو کتف و فشار‌های شکمی استفاده می‌شود. اگر فرد بیهوش شد، باید با اورژانس تماس گرفت و CPR را آغاز کرد.

برای نوزادان، روش برخورد با خفگی متفاوت است و نباید از فشار‌های شکمی بزرگسالان استفاده کرد.

در چه شرایطی باید احتیاط بیشتری داشت؟

در برخی حوادث مانند برق‌گرفتگی، غرق‌شدگی یا آسیب شدید، پیش از نزدیک شدن به فرد باید از ایمن بودن محیط مطمئن شد. برای مثال، در برق‌گرفتگی ابتدا باید جریان برق قطع شود و سپس به فرد نزدیک شد.

در موارد غرق‌شدگی نیز فرد باید هرچه سریع‌تر از محیط خطر خارج شود و در صورت نداشتن تنفس طبیعی، احیا آغاز شود.

چه زمانی CPR را متوقف کنیم؟

CPR باید تا زمانی ادامه پیدا کند که یکی از این شرایط رخ دهد:

فرد علائم واضح زندگی و تنفس طبیعی پیدا کند.

نیرو‌های امدادی یا کادر درمان مسئولیت احیا را بر عهده بگیرند.

محیط برای امدادگر ناامن شود.

امدادگر به دلیل خستگی شدید دیگر قادر به ادامه احیا نباشد.

اگر فرد دوباره تنفس طبیعی پیدا کرد، اما همچنان بیهوش بود، باید او را تحت نظر نگه داشت و منتظر رسیدن اورژانس ماند.

بعد از احیا چه کنیم؟

بازگشت تنفس یا ضربان قلب به معنای برطرف شدن مشکل نیست. فردی که دچار ایست قلبی شده، حتی اگر پس از CPR وضعیت بهتری پیدا کند، به ارزیابی و مراقبت پزشکی فوری نیاز دارد.

پس از احیا، بیمار نباید بدون نظر کادر درمان تنها گذاشته شود یا به‌صورت خودسرانه به خانه بازگردانده شود.

چطور احتمال حوادث قلبی را کاهش دهیم؟

هیچ روشی نمی‌تواند از تمام موارد ایست قلبی جلوگیری کند، اما کنترل عوامل خطر بیماری‌های قلبی می‌تواند اهمیت داشته باشد. کنترل فشار خون، قند و چربی خون، ترک سیگار، فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل و پیگیری بیماری‌های زمینه‌ای از جمله اقداماتی هستند که به سلامت قلب کمک می‌کنند.

در کنار پیشگیری، یادگیری CPR و آشنایی با شماره اورژانس ۱۱۵ می‌تواند آمادگی خانواده را برای مواجهه با یک وضعیت اورژانسی افزایش دهد.

نکته مهم: CPR مهارتی عملی است و بهترین راه یادگیری آن، شرکت در دوره‌های معتبر کمک‌های اولیه و احیای قلبی ریوی زیر نظر مربی آموزش‌دیده است. در یک وضعیت واقعی نیز تماس با اورژانس ۱۱۵ باید در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود و دستور‌های اپراتور دنبال شود.

سخن آخر

یکی از چالش‌های عملیات CPR – احیای قلبی ریوی، تنفس دهان به دهان است. چراکه احتمال انتقال بیماری وجود دارد. در صورتیکه در دهان بیمار زخم مشاهده کردید یا دهان او از استفراغ و خون پر شده بود، تنفس مصنوعی ایمن نیست. در این حالت بیمار به پهلو بخوابانید تا محتویات دهان خارج شود.

منبع:همشهری