اشراف ارتش یمن بر تنگه باب المندب

به گزارش مجله خبری نگار، «یحیی سریع» سخنگوی نیرو‌های مسلح یمن اخیرا در تشریح عملیات جدید نیرو‌های این کشور علیه شبه نظامیان یمنی مورد حمایت عربستان بویژه در مناطق ساحل غربی یمن گفت که در این عملیات، مساحتی بالغ بر ۵۴۰۰ کیلومتر مربع آزاد شد و هفت لشکر نظامی نیرو‌های دشمن شامل ۳۸ تیپ، هدف قرار گرفتند.

نیرو‌های مسلح یمن در همین راستا، کنترل پایگاه‌های خالد و جبل النار و مقر نیرو‌های شبه نظامی در ساحل غربی را به دست گرفتند.

این نیرو‌ها همچنین موفق شدند که کنترل چند جزیره و همچنین مناطق الخوخه و حیس در بخش جنوبی استان ساحلی الحدیده در دریای سرخ و الوازعیه در استان تعز را به دست بگیرند. مساحت کل الخوخه و حیس بیش از ۱۰۵۰ کیلومتر مربع است.

تحولات در ساحل غربی یمن را نمی‌توان صرفاً یک دور دیگری به شمار برد، زیرا ارتش یمن موفق شد که شهر و بندر راهبردی «المخا» در ساحل غربی یمن را به کنترل خود درآورد.

پیشروی ارتش یمن و عقب راندن شبه نظامیان یمنی مورد حمایت عربستان در مناطق ساحل غربی یمن باعث شد تا نیرو‌های مسلح یمن در موقعیتی حساس‌تر و تعیین کننده‌تر در امتداد دریای سرخ قرار گیرند و به تنگه باب‌المندب نزدیک‌تر شده و کنترل خود را بر این آبراهه حیاتی تقویت کنند.

اهمیت شهر و بندر المخا تنها در موقعیت جغرافیایی آن نیست بلکه این شهر به عنوان یک نقطه ساحلی راهبردی، می‌تواند به ارتش یمن توانایی بیشتری برای مانور و اعمال نظارت و فشار در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان ببخشد و یک برگه برنده نظامی، سیاسی و اقتصادی به شمار می‌رود.

این تغییر به مثابه گذار دولت صنعا و ارتش یمن از سیاست اعمال نفوذ از راه دور، به تلاش برای ایجاد حضوری مستقیم و میدانی در یکی از حساس‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان تلقی می‌شود.

اهمیت و تاثیر راهبردی تسلط ارتش یمن بر مناطق ساحلی غربی تا جایی است که حتی تحلیلگران و کارشناسان نظامی نزدیک به دولت مورد حمایت سعودی‌ها در یمن نیز به آن اذعان دارند.

در همین زمینه، «ثابت حسین» کارشناس نظامی نزدیک به سعودی‌ها به خبرگزاری «استپ» گفت: «تسلط بر بندر المخا و سواحل غربی به این معنا است که حوثی‌ها (جنبش انصارالله یمن) اکنون در آستانه به دست گرفتن کنترل باب‌المندب - خواه از طریق تسلط آتشباری و خواه از طریق کنترل واقعی و میدانی- است.»

وی افزود: گزارش‌ها حاکی که حوثی‌ها (جنبش انصارالله) به سمت باب‌المندب پیشروی کرده و احتمالاً کنترل جزیره «میون» را به دست گرفته‌اند. در این صورت، آنها کنترل کامل تنگه باب‌المندب را در اختیار خواهند گرفت؛ چرا که این جزیره در میانه تنگه واقع شده و به هر نیرویی که در آن مستقر باشد، امکان کنترل تردد کشتی‌ها را می‌دهد.

این کارشناس، تحولات اخیر در مناطق ساحل غربی یمن و پیشروی و موفقیت‌های ارتش یمن و روند تحولات نظامی در طول سال‌های گذشته تاکنون را شکستی برای عربستان در پرونده یمن دانست و گفت: عربستان در هر دو زمینه — چه در زمینه تصرف استان‌های شمالی (تحت حاکمیت جنبش انصاراالله) و چه حراست از این تنگه راهبردی که برای کشتیرانی بین‌المللی حیاتی است- شکستی مفتضحانه خورده است.

به نوشته روزنامه «الاخبار»، «فارع المسلمی» تحلیلگر اندیشکده «چتم هاوس» در لندن نیز از دست دادن شهر «المخا» را «شکستی بزرگ برای نیرو‌های یمنیِ تحت حمایت عربستان» و «نمونه‌ای آشکار از بی‌اطلاعی عمیق نسبت به توانمندی‌های حوثی‌ها (جنبش انصارالله) و دست‌کم گرفتنِ مداوم قدرت آنها از سال ۲۰۱۴» می‌داند.

در همین حال، «آدام بارون» کارشناس مسائل یمن در اندیشکده «نیو آمریکا» در واشنگتن، تحولات اخیر را «یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در مناقشه یمن، به‌ویژه در سال‌های اخیر» تلقی می‌کند. وی مناطق ساحلی مشرف به تنگه باب‌المندب را «حیاتی‌ترین منطقه جغرافیایی یمن از نظر راهبردی» توصیف می‌کند.

به همین ترتیب، «براء شیبان» پژوهشگر وابسته به «مؤسسه سلطنتی خدمات متحد برای مطالعات دفاعی و امنیتی» (RUSI) در لندن تاکید می‌کند که «ناهمواری‌های کوهستانیِ پیرامون شهر تعز، موقعیت دیدبانی راهبردی و مشرف به ساحل غربی یمن را در اختیار حوثی‌ها (جنبش انصارالله) قرار می‌دهد.»

روزنامه انگلیسی «فایننشال تایمز» نیز به نوبه خود در تحلیلی از اوضاع ساحل غربی نوشته است: حوثی‌ها (جنبش انصارالله) با توجه به اهمیت راهبردی این نوار ساحلی، مدت‌هاست که خود را برای این نبرد آماده کرده‌اند؛ امری که به آنها اجازه می‌دهد مطالبات خود را به سعودی‌ها تحمیل کنند و پشتیبانی نیرومندی از متحدشان به عمل آورند.»

مرکز مطالعات سیاسی و راهبردی «الحضارات» نیز در تحلیل خود درباره اهمیت کنترل ارتش یمن بر شهر المخا و جزیره «میون» و تاثیر آن بر عربستان نوشته است: حضور حوثی‌ها (جنبش انصارالله) در المخا و میون بدین معناست که عمق دریایی غربی عربستان ممکن است تحت فشار قرار گیرد، حتی اگر این جنبش مستقیماً به تأسیسات سعودی حمله نکند.

در همین راستا، روزنامه «القدس العربی» نیز به نقل از تحلیلگران نوشته است: با در دست گرفتن کنترل این آبراهه، حوثی‌ها (جنبش انصارالله) ابزار چانه‌زنی مهمی به دست می‌آورد که موقعیت مذاکراتی آن را در سطوح محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی تقویت می‌کند. در عرصه داخلی، نیز این گروه (جنبش انصارالله) با گسترش دامنه نفوذ و کنترل خود، ابزاری برای مانور و اعمال فشار بر مخالفانش (شبه نظامیان یمنی مورد حمایت سعودیها) فراهم کرده است؛ امری که به این گروه (جنبش انصارالله) امکان داده تا - پیش از هر چیز - ضمن توسعه حوزه عملیات دریایی خود، هم‌زمان حلقه محاصره دریایی را بر رقبای مستقر در غربِ خود تنگ‌تر کند.

«محمد القباطی» استراتژیست حوزه امنیت دریای سرخ نیز هم نظر با این تحلیلگران می‌گوید: تسلط بر تنگه باب‌المندب «اهرم چانه‌زنی ژئوپلیتیک مهمی» در اختیار حوثی‌ها (جنبش انصارالله) قرار می‌دهد، زیرا این تنگه - به‌عنوان مجرای عبور بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی و محموله‌های انرژی- پیونددهنده دریای سرخ به خلیج عدن و اقیانوس هند است و از اهمیتی فوق‌العاده برخوردار است.

وی افزود که «تثبیت نفوذ در این منطقه، قدرت چانه‌زنی این گروه (جنبش انصاراالله) را در هرگونه ترتیبات یا فرآیند‌های سیاسی منطقه‌ای یا بین‌المللیِ مرتبط با پرونده یمن، تقویت خواهد کرد.»

درپی عملیات موفق ارتش یمن در مناطق ساحلی غربی و ناکامی شبه نظامیان مورد حمایت عربستان، رسانه‌ها و کارشناسان نزدیک به سعودی‌ها و این شبه نظامیان تلاش کرده‌اند که کنترل ارتش یمن بر آبراهه حیاتی باب المندب را تهدیدی برای امنیت دریانوردی جهانی معرفی کنند؛ امری که باعث شده تا مقامات دولت صنعا و جنبش انصارالله در موضعگیری خود بر تضمین امنیت تنگه باب المندب زیر نظر ارتش یمن و آزادی کشتیرانی تاکید و این حربه را خنثی کنند.

«ثابت حسین» از جمله همین کارشناس نظامی است که کنترل ارتش یمن بر تنگه باب المندب را به زعم خود «تهدیدی موجودیتی» برای کشور‌های عرب منطقه دانسته است.

در پاسخ به این فرافکنی ها، «عبدالعزیز بن حبتور» عضو شورای عالی سیاسی یمن تأکید کرده است: رویداد‌های جاری در ساحل غربی یک مساله حاکمیتی و داخلی است و اعمال حاکمیت یمن بر اراضی، سواحل و آب‌های سرزمینی خود هیچ‌گونه تهدیدی برای کشتیرانی بین‌المللی ایجاد نمی‌کند.

بن حبتور در این باره افزوده است: ما بیانیه‌ها و مواضع کشور‌های خارجی که با حاکمیت یمن با استاندارد‌های دوگانه برخورد می‌کنند را رد و اعلام می‌کنیم اعمال حاکمیت یمن بر اراضی خود حقی اصیل است که هیچ طرف خارجی حق اعتراض به آن را ندارد.

«حزام الاسد» عضو دفتر سیاسی جنبش انصار الله یمن نیز به نوبه خود با تاکید بر اینکه نبرد در ساحل غربی یمن یک عملیات داخلی برای بازپس گیری اراضی یمن است، گفته است: آزادی دریانوردی و تجارت در دریای سرخ و باب المندب تضمین شده است.

وی تاکید کرده است: عملیات فعلی هدفمند و دفاعی است و هیچ نگرانی بین‌المللی در مورد آزادی کشتیرانی در باب المندب وجود ندارد.

عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله افزوده است: هیچ قصدی برای وضع عوارض ترانزیت در باب المندب پس از تسلط بر آن وجود ندارد.

اما پیشروی‌های خیره کننده نیرو‌های مسلح یمن در ساحل غربی و تسلط بر بندر راهبردی المخا به شدت توجه محافل صهیونیستی را نیز به خود جلب و آنها را نگران کرده است.

فروپاشی ناگهانی و غافلگیرکننده انسجام شبه نظامیان تحت حمایت عربستان سعودی در سواحل غربی یمن، نهاد‌های اطلاعاتی و نظامی رژیم صهیونیستی را در شوک فرو برده و گزارش‌های رسانه‌های رژیم صهیونیستی حاکی است که فرسایش نفوذ ریاض، تهدید راهبردی مستقیم برای امنیت این رژیم و تغییری اساسی در معادله دریایی در دریای سرخ و باب المندب است.

رسانه‌های رژیم صهیونیستی به ویژه روزنامه‌های «یدیعوت آحارونوت» و «معاریو» و کانال‌های ۱۲ و ۱۴ تلویزیون رژیم صهیونیستی، نگرانی‌های مشترک ریاض و تل‌آویو را پس از تصرف شهر و بندر راهبردی «المخا» توسط ارتش یمن و پیشروی نیرو‌های دولت صنعا به سمت ارتفاعات تعز و جزایر جنوب دریای سرخ برجسته کرده‌اند.

به اعتقاد این محافل رژیم اسرائیل، پیشروی ارتش یمن در ساحل غربی دولت صنعا را در آستانه کنترل مستقیم تنگه باب المندب و جزیره «میون» قرار می‌دهد و می‌تواند به طور بالقوه، محاصره دریایی رژیم اسرائیل را رقم بزند.

مقامات سیاسی دولت صنعا پس از موفقیت‌های ارتش یمن تاکید کرده‌اند که استمرار تجاوزگری عربستان و اعمال محاصره این کشور علیه یمن ریشه تنش‌ها است و تا زمانی که این محاصره پابرجا باشد، ارتش یمن نیز به محاصره عربستان بویژه محاصره دریایی این کشور ادامه خواهد داد.

در همین راستا، «عبدالعزیز بن حبتور» عضو شورای عالی سیاسی یمن با انتقاد از عمکرد شورای امنیت در بحران یمن تاکید کرد: اگر این شورا در پی برگزاری نشست برای بررسی تحولات یمن است، مسئولیت ایجاب می‌کند که به ریشه‌های تنش و در رأس آن استمرار تجاوز و محاصره سعودی بپردازد و برای پایان دادن به آن تلاش کند؛ نه اینکه به تریبونی برای محکوم کردن مردم یمن به دلیل اعمال حق مشروعشان در دفاع از کشور و حاکمیت آن، یا به سرپوشی برای فراهم کردن بهانه‌ها و توجیه‌ها جهت تداوم تجاوز و محاصره تبدیل شود.

این مقام ارشد یمنی نسبت به هرگونه تنش‌آفرینی نظامی جدید علیه یمن هشدار داد و تأکید کرد که مسیر منتهی به امنیت و ثبات همگان، از کانال احترام به حاکمیت و استقلال یمن، پایان دادن به تجاوز و محاصره، و حرکت به سمت صلحی عادلانه و پایدار می‌گذرد.