قبض برق زیر ذره‌بین کنتور‌های هوشمند

به گزارش مجله خبری نگار،طرح فهام (طرح ملی فراسامانه هوشمند اندازه‌گیری و مدیریت انرژی) از سال ۱۳۸۹ با اخذ مجوز از شورای اقتصاد و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به عنوان یک طرح ملی تعریف شد. در ابتدا، هوشمندسازی کنتور‌های ۲۰ میلیون مشترک در نظر گرفته شده بود، اما به دلیل محدودیت منابع، مقرر شد این طرح در فاز نخست با تعویض یک میلیون کنتور و هوشمندسازی آنها آغاز شود.

در ادامه اجرای این طرح، بخشی از فصل دوم فهام به مشترکان خانگی اختصاص یافته و مقرر شده است مشترکان پرمصرف در سراسر کشور با هدف پایش و کنترل میزان مصرف برق به کنتور‌های هوشمند مجهز شوند.

کنتور‌های هوشمند یکی از ابزار‌های مهم در مدیریت ناترازی مصرف برق به شمار می‌روند. در حال حاضر از ظرفیت این کنتور‌ها در تعرفه‌های مختلف برای مدیریت مصرف و جابه‌جایی بار از ساعات اوج به ساعات غیر اوج استفاده می‌شود و این تجهیزات نقش قابل توجهی در مدیریت اوج بار تابستان دارند.

یکی از محور‌های اصلی این طرح، مدیریت مشترکان پرمصرف از طریق ظرفیت‌های هوشمندسازی شبکه است؛ به‌گونه‌ای که در صورت بروز ناترازی، امکان مدیریت مصرف این مشترکان و تأمین برق سایر مشترکان، بدون اعمال خاموشی‌های گسترده، فراهم شود.

نکته قابل توجه در روند اجرای این پروژه، رایگان بودن هوشمندسازی کنتور‌ها برای خانوار‌ها و واحد‌های تجاری است. به این معنا که هیچ‌گونه هزینه‌ای بابت تعویض کنتور و هوشمندسازی از مشترکان دریافت نمی‌شود و حتی اصلاح تابلو‌های برق معیوب نیز توسط شرکت‌های توزیع انجام خواهد شد. در سال‌های اخیر نیز اولویت اجرای این طرح با مشترکان بزرگ و پرمصرف بوده تا بیشترین اثرگذاری در مدیریت بار شبکه حاصل شود.

کنتور‌های هوشمند از یک سو اطلاعات مصرف مشترکان را به صورت برخط دریافت می‌کنند و از سوی دیگر این امکان را در اختیار مشترکان قرار می‌دهند که با اطلاع دقیق‌تر از میزان مصرف خود، برای مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی اقدام کنند. به این ترتیب، ارتباط دوسویه‌ای میان شرکت‌های توزیع برق و مشترکان شکل می‌گیرد و اطلاعات مصرف به صورت دقیق‌تر در اختیار شبکه قرار می‌گیرد.

از دیگر قابلیت‌های این کنتورها، شناسایی مشترکان پرمصرف و بدمصرف است. شناسایی این گروه می‌تواند زمینه را برای اصلاح الگوی مصرف فراهم کند. همچنین اطلاعات به‌دست‌آمده از کنتور‌های هوشمند به شرکت‌های توزیع کمک می‌کند نقاط ضعف شبکه را شناسایی کنند و پیش از آنکه مشترکان با مشکلاتی مانند افت ولتاژ یا کاهش کیفیت توان مواجه شوند، نسبت به رفع مشکل اقدام کنند.

طبق گفته حامد احمدی، مدیرکل دفتر فنی مهندسی و هوشمندسازی شبکه توزیع توانیر، در سال گذشته بیش از دو میلیون و ۳۰۰ هزار کنتور هوشمند نصب شده که یک رکورد محسوب می‌شود.

به گفته وی، هم‌اکنون مجموع کنتور‌های هوشمند نصب‌شده در کشور به بیش از ۷ میلیون دستگاه رسیده و بیش از ۵۰ درصد این تعداد تنها طی دو سال اخیر و در دولت چهاردهم نصب شده است؛ رقمی که با مجموع کنتور‌های نصب‌شده طی هشت سال گذشته برابری می‌کند.

همچنین مجموع بار کنترل‌پذیر شبکه که امکان مدیریت مصرف را فراهم می‌کند، به بیش از ۱۲ هزار مگاوات افزایش یافته است؛ ظرفیتی که می‌تواند در زمان افزایش تقاضا و بروز محدودیت در شبکه، نقش مهمی در مدیریت بار داشته باشد.

کنتور‌های هوشمند علاوه بر افزایش دقت محاسبات، این امکان را برای مشترکان فراهم می‌کنند که با رصد میزان مصرف، مدیریت بیشتری بر مصرف انرژی و هزینه‌های خود داشته باشند. در سطح شبکه نیز اپراتور‌ها می‌توانند با استفاده از قابلیت کنترل از راه دور و جابه‌جایی بار از ساعات اوج به ساعات غیر اوج، مدیریت بهتری بر مصرف اعمال کنند.

با توجه به رشد تقاضای برق و افزایش فشار بر شبکه، توسعه کنتور‌های هوشمند به عنوان یکی از ابزار‌های مدیریت مصرف، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. این تجهیزات با فراهم کردن اطلاعات دقیق و برخط از میزان مصرف و امکان کنترل و مدیریت بار، می‌توانند به کاهش فشار بر شبکه و مدیریت بهتر مصرف برق در دوره‌های اوج بار کمک کنند.