۶ حقیقت، درباره اینکه چرا «متهم گریخت» هنوز بوی تازگی می‌دهد؟

به گزارش مجله خبری نگار، رمضان سال ۱۳۸۴ بود که خانواده «هاشم آقا» به تهران کوچ کردند و یکی از ماندگارترین قاب‌های تلویزیون ایران را شکل دادند. حالا به بهانه بازپخش سریال «متهم گریخت» از شبکه آی‌فیلم، که نشان می‌دهد که یک قصه خوب، تاریخ انقضا ندارد. به سراغ این رفتیم که چه چیزی در پشت صحنه این سریال می‌گذشت که آن را تا این حد به تار و پود جامعه ایرانی گره زد؟ بازخوانی صحبت‌های خالقان این اثر، راز این ماندگاری را فاش می‌کند.

۱. قرار بود لولایی آقا هاشم باشد

شاید امروز تصور کسی جز زنده‌یاد سیروس گرجستانی در نقش هاشم آقا محال به نظر برسد، اما جالب است بدانید این نقش در ابتدا برای شخص دیگری نوشته شده بود.

حمید لولایی، در گفتگویی درباره این سریال می‌گوید:

«قرار بود نقش هاشم آقا را من در این سریال ایفا کنم، اما به دلیل یک‌سری حواشی از این کار منصرف شدم و در نهایت مرحوم سیروس گرجستانی جایگزین من شد.»

۲. عشقِ «بی‌بی» و شازده سانسور شد؟

ساختن آثار کمدی در دهه هشتاد، با وجود تمام نوستالژی‌هایش، چالش‌های عجیبی داشت. مهران مهام، تهیه‌کننده سریال، از روز‌هایی می‌گوید که عشق به کار، جای خالی بودجه‌های کلان را پر می‌کرد و ممیزی‌ها گاهی نفس قصه را می‌گرفت.

او با اشاره به ساخت این سریال می‌گوید:

«آن زمان برای ساخت چنین آثاری سخت‌گیری‌های بسیاری می‌شد. مثلاً فشار می‌آوردند که رابطه شیرین "بی‌بی و شازده" را از قصه دربیاوریم، یا اینکه می‌گفتند مواردی در این سریال وجود دارد که می‌گفتند تحقیر خانواده است و باید بیرون آورده شود.»

۳. عطاران برای سریال ساختن چندان پولی نمی‌گرفت

مهام همچنین از رفاقت و بی‌تکلفی رضا عطاران در مسائل مالی یاد می‌کند: «خاطرم هست فقط می‌گفتم: رضا! بیا این قصه را داریم و بعد مستقیم می‌رفتیم برای پیش‌تولید. رضا اهل چانه زدن برای دستمزد نبود. اگر اشتباه نکنم او برای بازیگری و کارگردانی سریالی مثل خانه به دوش چیزی حدود ۸۰ یا ۹۰ میلیون دریافت کرد. در آن روز‌ها عشقی در وجود همه ما بود که فقط می‌خواستیم یک کار خوب بسازیم.»

۴. متهم گریخت ادامه خانه به دوش نیست

بسیاری «متهم گریخت» را ادامه‌ای بر «خانه به دوش» می‌دانستند، اما رضا عطاران این موضوع را رد می‌کند. او معتقد است شباهت این دو اثر، نه در قصه، که در «سبک و سیاق» و «نگاه به زندگی» است.

عطاران فرمول جادویی کارگردانی‌اش را این‌گونه توصیف می‌کند: «من اصولاً زندگی را دوست دارم. وقتی حس کنی این روال زندگیِ آدمی به نام هاشم است، مشکل حل می‌شود. من این روال که بازیگران روبه‌روی هم بایستند و فقط دیالوگ بگویند را دوست ندارم. وقتی یک شخصیت در حال باز کردن سوراخ چاه دستشویی است و دیالوگش را می‌گوید، به زندگی نزدیک‌تر است. مثلاً وقتی بازیگر می‌خواهد بگوید به سفر نمی‌روم، اگر کمردردش هم به این حس کمک کند، از آن استفاده می‌کنم.»

۵. چرا مریم امیرجلالی در متهم گریخت به دل نشست؟

عطاران درباره شیوه بازی گرفتن از بازیگرانی مثل مریم امیرجلالی نیز نگاه جالبی دارد و معتقد است بهترین بازی، زمانی شکل می‌گیرد که بازیگر «خودش» را بازی کند: «نوع بازی گرفتن من درباره همه یکسان است؛ سعی می‌کنم آنها را به خودشان نزدیک کنم. هر کسی که بتواند خودش را خیلی خوب بازی کند، بهترین بازی‌اش را ارائه داده است. درباره خانم امیرجلالی هم خیلی تلاش نکردم متفاوت‌تر از آن چیزی که سال قبلش بازی کرده بودند باشند، وگرنه حتماً جواب نمی‌داد.»

۶. متهم گریخت در واکنش به مسئله مهاجرت ساخته شد

ایرج محمدی، دیگر تهیه‌کننده سریال، دفاعی تمام‌قد از ساخته عطاران دارد و می‌گوید: «در سریال متهم گریخت از دو ابزار طنز کلام و طنز موقعیت به‌اندازه و به قاعده استفاده شده است. اما اینکه برخی به دلیل حضور دو بازیگر مشترک، این دو کار را شبیه هم می‌دانند، حرف کارشناسانه‌ای نیست. نقطه اشتراک این دو اثر پرداختن به مقوله "مهاجرت" است؛ یکی مهاجرت به خارج از کشور و دیگری مهاجرت از شهرستان به تهران. ما دوست داریم آقای عطاران به مسائل اجتماعی بپردازد؛ مسائلی که دغدغه مردم و مسئولان است. وقتی بستر داستان رئال انتخاب شود، طبیعی است که کار‌ها در اجرا به هم شبیه شوند.‌ای‌کاش ما بتوانیم در خدمت آقای عطاران باشیم و ده‌ها کار شبیه این بسازیم؛ چون به اندازه خودش در دل مردم جا باز کرده است. فقط باید مراقب باشیم قصه‌ها شبیه هم نشوند.»

منبع: فرهیختگان