آیا می‌دانید الگوی غلغلک در افراد مختلف چگونه است؟

به گزارش مجله خبری نگار،دانشمندان بیش از ۲ هزار سال است درباره این پرسش بحث می‌کنند که چرا بعضی قسمت‌های بدن نسبت به غلغلک حساس‌تر هستند. تحلیل جدیدی که روی گروه‌هایی از چین، هلند و یونان انجام شده، سرنخ تازه‌ای درباره این پدیده ارائه کرده است.

غلغلک چگونه اندازه‌گیری شد؟

این پژوهش را Ziliang Xiong و Konstantina Kilteni در Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour، وابسته به Radboud University، انجام دادند.

در این مطالعه ۴۴۸ فرد بزرگسال ۱۸ تا ۳۰ ساله شرکت کردند که تقریباً به‌طور مساوی از سه گروه فرهنگی تقسیم شده بودند. حدود نیمی از شرکت‌کنندگان زن بودند.

از افراد درباره تجربه غلغلک دادن و غلغلک شدن سؤال شد. تمرکز پژوهش بر غلغلک شدید و تحریک‌کننده خنده بود، نه احساس خفیفی که ممکن است بر اثر لمس آرام پوست ایجاد شود.

شرکت‌کنندگان همچنین نمایی از قسمت جلو و پشت بدن را رنگ‌آمیزی کردند تا محل‌هایی را که در آنجا احساس غلغلک داشتند مشخص کنند. نقشه‌های مشابهی نیز برای لمس معمولی، درد، لذت، لمس کردن بدن خود و لمس شدن توسط دیگران تهیه شد.

کدام قسمت‌های بدن بیشتر غلغلکی هستند؟

واضح‌ترین نواحی غلغلکی بدن در اطراف زیر بغل، شکم، پهلو‌های تنه، گردن و کف پا دیده شدند.

هرچه یک ناحیه بیشتر یا شدیدتر احساس غلغلک ایجاد می‌کرد، در نقشه‌ها با رنگ تیره‌تری مشخص می‌شد. به این ترتیب، پژوهشگران توانستند نقشه‌ای دقیق از حساسیت افراد به غلغلک تهیه کنند.

نقشه‌های مربوط به غلغلک توسط شریک عاطفی نیز شباهت زیادی به الگوی اصلی داشتند، با این تفاوت که کشاله ران و قسمت داخلی ران‌ها در این موارد بیشتر دیده می‌شدند. با این حال، الگوی کلی در هر سه گروه فرهنگی به شکل قابل‌توجهی مشابه بود.

پژوهشگران با استفاده از یک برنامه رایانه‌ای هزاران نقطه روی این نقشه‌ها را با یکدیگر مقایسه کردند. این برنامه حتی توانست نقشه‌های مربوط به افراد و گروه‌های فرهنگی خارج از نمونه‌هایی را که برای آموزش آن استفاده شده بود، تشخیص دهد. این نتیجه نشان می‌دهد الگوی غلغلکی بودن بدن تا حد زیادی میان انسان‌ها مشترک است.

نقشه غلغلک با نقشه‌های مربوط به سایر احساسات بدنی تفاوت داشت؛ بنابراین غلغلک را نمی‌توان صرفاً شکل دیگری از حساسیت به لمس، درد یا لذت دانست.

الگوی غلغلک میان فرهنگ‌های مختلف مشترک است

در میان شرکت‌کنندگان، ۹۸.۴ درصد حداقل یک بار غلغلک شده بودند و ۹۵.۸ درصد نیز دست‌کم یک بار فرد دیگری را غلغلک داده بودند. حدود ۷۱ درصد افراد خود را دارای حساسیت متوسط تا بسیار شدید نسبت به غلغلک می‌دانستند.

خندیدن رایج‌ترین واکنش به غلغلک بود، اما افراد واکنش‌های دیگری مانند مقاومت کردن، فرار کردن، غلغلک دادن متقابل، جیغ زدن و لبخند زدن را نیز گزارش کردند.

الگوی این واکنش‌ها در هر سه گروه فرهنگی مشابه بود. Konstantina Kilteni می‌گوید پژوهشگران با الگو‌هایی بسیار مشابه، فارغ از محل زندگی شرکت‌کنندگان، روبه‌رو شدند. بیش از ۹۵ درصد افراد مورد مطالعه یا خود غلغلک شده بودند یا فرد دیگری را غلغلک داده بودند که نشان می‌دهد این رفتار در میان انسان‌ها بسیار رایج است.

چه کسانی ما را بیشتر غلغلک می‌دهند؟

اعضای خانواده و دوستان رایج‌ترین افرادی بودند که در تجربه غلغلک نقش داشتند و پس از آنها شریک عاطفی قرار داشت.

غلغلک دادن توسط فردی که تنها رابطه‌ای حرفه‌ای با شخص داشت، مانند پزشک، بسیار نادر بود.

در گزارش‌های مربوط به دوران کودکی، افراد مسن‌تر یا کودکانی هم‌سن فرد بیشتر نقش غلغلک‌دهنده را داشتند. در بزرگسالی، افراد هم‌سن به رایج‌ترین غلغلک‌دهندگان تبدیل شدند و میزان غلغلک دادن نیز نسبت به دوران کودکی کاهش یافت.

در مجموع، ۸۷.۱ درصد شرکت‌کنندگان غلغلک را با شادی یا بازیگوشی مرتبط می‌دانستند. ۶۱.۴ درصد معتقد بودند غلغلک می‌تواند پیوند‌های خانوادگی یا دوستانه را تقویت کند و ۵۴.۵ درصد نیز آن را با روابط عاطفی مرتبط دانستند.

آیا خندیدن هنگام غلغلک به معنای لذت است؟

نتایج پژوهش نشان می‌دهد پاسخ این سؤال لزوماً مثبت نیست.

در دوران کودکی، ۴۲ درصد شرکت‌کنندگان گفته بودند از غلغلک شدن لذت می‌بردند، در حالی که این رقم در بزرگسالی به ۳۵ درصد کاهش یافته بود.

بیش از یک‌چهارم پاسخ‌دهندگان غلغلک شدن را ناخوشایند توصیف کردند، در حالی که بیشتر بزرگسالان موضعی خنثی داشتند. به عبارت دیگر، برای بسیاری از بزرگسالان غلغلک شدن نه تجربه‌ای به‌ویژه لذت‌بخش است و نه به‌طور خاص ناخوشایند.

در مقابل، افراد نگاه مثبت‌تری به غلغلک دادن دیگران داشتند. ۶۷.۶ درصد آن را در دوران کودکی و ۶۲.۳ درصد در بزرگسالی تجربه‌ای خوشایند توصیف کردند. همچنین ۷۶.۸ درصد معتقد بودند افراد معمولاً دیگران را غلغلک می‌دهند تا آنها را بخندانند.

با این حال، بیشتر شرکت‌کنندگان معتقد نبودند افرادی که هنگام غلغلک می‌خندند، واقعاً از این تجربه لذت می‌برند. این یافته مهم است، زیرا نشان می‌دهد خنده به‌تنهایی نمی‌تواند احساس واقعی فرد هنگام غلغلک را نشان دهد.

چرا قسمت‌های کمتر لمس‌شده بدن بیشتر غلغلکی هستند؟

پژوهشگران نقشه مشترک بدن را با پنج توضیح احتمالی مقایسه کردند: اعصاب دریافت‌کننده لمس، ضخامت پوست، آسیب‌پذیری فیزیکی، لمس لذت‌بخش و میزان تماس هر قسمت از بدن با دیگران.

قوی‌ترین ارتباط با این دیدگاه سازگار بود که چارلز داروین نیز آن را مطرح کرده بود: نواحی‌ای که کمتر لمس می‌شوند، ممکن است غلغلکی‌تر باشند. با این حال، نتایج پژوهش مشخص نمی‌کند که آیا کم‌بودن تماس باعث افزایش حساسیت می‌شود یا برعکس.

Ziliang Xiong می‌گوید برخی توضیحات رایج با داده‌های این مطالعه سازگار نیستند. برای نمونه، غلغلکی‌ترین قسمت‌های بدن لزوماً نازک‌ترین پوست را ندارند. لب‌ها و پلک‌ها پوست بسیار نازک‌تری دارند، اما به همان اندازه غلغلکی نیستند.

همچنین غلغلکی‌ترین قسمت‌های بدن الزاماً آسیب‌پذیرترین قسمت‌های بدن نیستند؛ بنابراین هنوز هیچ نظریه واحدی نمی‌تواند به‌طور کامل توضیح دهد چرا بعضی قسمت‌های بدن نسبت به غلغلک حساس‌تر هستند.

پژوهشگران هنوز چه چیز‌هایی را نمی‌دانند؟

این پژوهش محدودیت‌هایی دارد. مطالعه فقط سه گروه فرهنگی و بزرگسالان ۱۸ تا ۳۰ ساله را بررسی کرده است، بنابراین نتایج آن را نمی‌توان به همه فرهنگ‌ها یا همه گروه‌های سنی تعمیم داد.

شرکت‌کنندگان همچنین تجربه‌های دوران کودکی خود را سال‌ها بعد به یاد آوردند و محل احساس غلغلک را روی تصاویر بدن مشخص کردند، نه اینکه در جریان آزمایش واقعاً غلغلک داده شوند.

پژوهش تنها غلغلک شدید و تحریک‌کننده خنده را بررسی کرد و شکل خفیف‌تر این احساس را مورد آزمایش قرار نداد. همچنین مشخص نشد که نیت فرد، رضایت و خواسته بودن تماس چگونه تجربه غلغلک را تغییر می‌دهد.

این محدودیت‌ها اهمیت زیادی دارند، زیرا غلغلک ممکن است در یک موقعیت رفتاری بازیگوشانه داشته باشد و در موقعیتی دیگر مزاحم و ناخواسته تلقی شود. نتایج پژوهش نشان نمی‌دهد که خندیدن به معنای لذت، راحتی یا رضایت از تماس است.

آزمایش‌های کنترل‌شده چه چیزی را بررسی می‌کنند؟

Xiong و Kilteni اکنون آزمایش‌های کنترل‌شده‌ای را در Donders Centre for Cognition انجام می‌دهند.

در آزمایشگاه Tickle Lab، شرکت‌کنندگان روی یک صندلی می‌نشینند و پا‌های خود را از دو شکاف عبور می‌دهند. سپس یک دستگاه رباتیک، کف پا‌ها را در شرایط کنترل‌شده غلغلک می‌دهد.

به گفته Kilteni، غلغلکی بودن در نقطه تلاقی پردازش حسی‌حرکتی، رفتار اجتماعی، احساسات و تکامل قرار دارد. درک چگونگی ایجاد این احساس توسط مغز می‌تواند به شناخت بهتر نحوه تعامل این سیستم‌ها با یکدیگر کمک کند.

پیام اصلی این پژوهش روشن است: غلغلکی بودن بدن از یک الگوی مشترک انسانی پیروی می‌کند، نواحی‌ای که کمتر لمس می‌شوند تمایل بیشتری به غلغلکی بودن دارند و خندیدن به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که فرد چه احساسی دارد.

این مطالعه در نشریه Nature Human Behaviour منتشر شده است.

سؤالات متداول

کدام قسمت‌های بدن بیشتر غلغلکی هستند؟

بر اساس این پژوهش، زیر بغل، شکم، پهلو‌های تنه، گردن و کف پا از برجسته‌ترین نواحی غلغلکی بدن هستند.

آیا همه افراد از غلغلک شدن لذت می‌برند؟

خیر. بیش از یک‌چهارم شرکت‌کنندگان غلغلک شدن را ناخوشایند دانستند و بیشتر بزرگسالان نیز احساس خنثی داشتند.

آیا خندیدن هنگام غلغلک نشانه لذت است؟

نه لزوماً. بیشتر شرکت‌کنندگان معتقد نبودند خندیدن هنگام غلغلک الزاماً نشان‌دهنده لذت واقعی از این تجربه باشد.

آیا غلغلکی بودن بدن میان فرهنگ‌های مختلف متفاوت است؟

در این پژوهش، الگوی اصلی غلغلکی بودن بدن در گروه‌های چینی، هلندی و یونانی بسیار مشابه بود.

چرا بعضی قسمت‌های بدن بیشتر غلغلکی هستند؟

نتایج نشان داد نواحی‌ای که کمتر لمس می‌شوند ممکن است غلغلکی‌تر باشند، اما پژوهش هنوز یک توضیح کامل و قطعی برای این پدیده ارائه نمی‌کند.

جمع‌بندی

این پژوهش نشان می‌دهد بخش‌های غلغلکی بدن از الگویی نسبتاً مشترک در میان انسان‌ها پیروی می‌کنند و میزان غلغلکی بودن فقط به حساسیت پوست مربوط نیست. از سوی دیگر، واکنشی مانند خندیدن نمی‌تواند به‌تنهایی نشان دهد که فرد از غلغلک لذت می‌برد. پژوهش‌های کنترل‌شده آینده می‌توانند به درک بهتر این احساس پیچیده کمک کنند. 

منبع: فوت و فن