استفاده از لنز برای درمان افسردگی!

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی در جهان است که میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کند و می‌تواند بر خلق‌وخو، خواب، تمرکز و حتی سلامت جسمی افراد اثر بگذارد. درمان‌های رایج مانند دارو‌های ضدافسردگی، شوک الکتریکی یا کاشت ایمپلنت‌های مغزی، اگرچه برای بسیاری از بیماران مؤثرند، اما همواره با عوارض جانبی، محدودیت‌های دسترسی یا نگرانی‌های ایمنی همراه هستند. از این رو، نیاز به روش‌هایی که هم ایمن‌تر باشند و هم کمتر تهاجمی، به شدت احساس می‌شود.

در این میان، توجه دانشمندان به ارتباط نزدیک چشم و مغز جلب شده است. شبکیه چشم از نظر تکاملی بخشی از مغز محسوب می‌شود و مسیر‌های عصبی مستقیمی به نواحی مهم مغزی دارد که در تنظیم خلق‌وخو نقش دارند. تاکنون لنز‌های تماسی هوشمند بیشتر برای پایش بیماری‌ها به کار رفته‌اند، برای مثال اندازه‌گیری فشار داخل چشم یا بررسی سطح قند. اما ایده استفاده از لنز تماسی نه فقط برای تشخیص، بلکه برای درمان یک اختلال مغزی، افق تازه‌ای را پیش روی علم قرار داده است و ضرورت بررسی دقیق آن را برجسته می‌کند.

گروهی از پژوهشگران به سرپرستی جانگ-اونگ پارک، دانشمند علم مواد از دانشگاه یونسی در کره جنوبی، در همین راستا مطالعه‌ای را انجام داده‌اند که به بررسی استفاده از لنز تماسی برای تحریک مغز می‌پردازد. این پژوهش که عنوان آن به درمان اختلالات مغزی از طریق چشم اشاره دارد، نشان می‌دهد که می‌توان با یک ابزار پوشیدنی شفاف و نرم، نواحی خاصی از مغز مرتبط با افسردگی را هدف قرار داد. این تیم با تکیه بر تخصص خود در علم مواد و مهندسی زیستی، لنز‌هایی طراحی کرده‌اند که بتوانند سیگنال‌های الکتریکی بسیار ملایمی را به شبکیه منتقل کنند.

روش کار پژوهش به این صورت بود که لنز‌های تماسی انعطاف‌پذیر و شفاف، با الکترود‌هایی بسیار نازک از اکسید گالیوم و پلاتین ساخته شدند. این لنز‌ها از روشی به نام «تداخل زمانی» استفاده می‌کنند، یعنی دو سیگنال الکتریکی ضعیف به‌طور هم‌زمان ارسال می‌شود که تنها در نقطه تلاقی با هم فعال می‌شوند. پژوهشگران این لنز‌ها را روی موش‌هایی که به‌طور مصنوعی دچار افسردگی شده بودند، آزمایش کردند و آنها را با گروه‌های دیگر، از جمله موش‌های دریافت‌کننده داروی فلوگستین (ماده مؤثر پروزاک) مقایسه کردند.

یافته‌های پژوهش نشان دادند که استفاده روزانه ۳۰ دقیقه‌ای از این لنز‌ها به مدت سه هفته، نشانه‌های رفتاری افسردگی را در موش‌ها به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. موش‌هایی که این تحریک الکتریکی را دریافت کرده بودند، از نظر رفتار‌هایی مانند بی‌تحرکی یا بی‌علاقگی، بهبود‌هایی مشابه موش‌های تحت درمان دارویی نشان دادند. این موضوع نشان می‌دهد که اثر این روش می‌تواند با یک داروی ضدافسردگی رایج قابل مقایسه باشد.

در بخش نتایج عصبی و زیستی نیز تغییرات مهمی مشاهده شد. ثبت فعالیت مغزی نشان داد که ارتباط میان هیپوکامپ و قشر پیش‌پیشانی که در افسردگی تضعیف می‌شود، تا حدی بازسازی شده است. همچنین شاخص‌های زیستی مرتبط با افسردگی بهبود یافتند؛ از جمله کاهش ۴۸ درصدی هورمون استرس کورتی‌کوسترون در خون و افزایش ۴۷ درصدی سطح سروتونین که یکی از انتقال‌دهنده‌های عصبی مهم در تنظیم خلق‌وخو است.

اطلاعات تکمیلی این پژوهش اهمیت هم‌زمانی تغییرات رفتاری، مغزی و زیستی را برجسته می‌کنند. حتی زمانی که یک مدل یادگیری ماشین برای دسته‌بندی موش‌ها بر اساس داده‌های مختلف استفاده شد، موش‌های تحت درمان با لنز تماسی در کنار موش‌های سالم قرار گرفتند، نه در گروه افسرده درمان‌نشده. این همگرایی داده‌ها نشان می‌دهد که اثر مشاهده‌شده تصادفی نیست و می‌تواند پایه‌ای برای توسعه درمان‌های جدید باشد.

درنهایت پژوهشگران تأکید کرده‌اند که پیش از استفاده انسانی، این فناوری نیازمند آزمون‌های ایمنی گسترده و کارآزمایی‌های بالینی است.

این یافته‌های علمی‌پژوهشی در نشریه معتبر Cell Reports Physical Science منتشر شده‌اند که یکی از مجلات گروه Cell Press به شمار می‌رود و به انتشار پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه علم مواد و فیزیک کاربردی می‌پردازد.