با این شرایط مالی، می‌توان بار و بندیل سفر را بست؟

به گزارش مجله خبری نگار، بی شک این روزها، «سفر» از مهم‌ترین نیاز‌ها و علاقه مندی‌های مردم است البته فارغ از این که چه میزان بتوانند از آن بهره ببرند؛ شاید بگویید، در شرایطی که بخشی از جامعه روزانه در التهاب ناثباتی قیمت کالا‌های اساسی است، سفر یک کالا و نیاز لوکس به حساب می‌آید. اما واقعیت این است که سفر، چه در مفهوم اقامت و تردد‌های کوتاه و چه طولانی از دیرباز به ویژه برای ایرانیان یک ضرورت زیستی و فرهنگی بوده است. حالا، اما شرایط تغییر کرده و آمار‌ها و گزارش‌ها از اعداد و ارقامی می‌گویند که می‌توان از آن به «غصه گردشگری» یاد کرد. گزارش دنیای اقتصاد می‌گوید، نبض مسافرت در عید امسال ۲۲ درصد نسبت به نوروز ۱۴۰۴ کاهش پیدا کرد؛ آن هم در شرایطی که بهار سال گذشته نیز طبق یک آمار رسمی که نیمه دوم پارسال منتشر شد، «۴۸ درصد خانوار‌ها سفر نرفته بودند و ۴۹درصد از سفرکرده‌ها حتی یک روز هم اقامت شبانه نداشتند.» جنگ و تورم، دو عامل اساسی در این وضعیت است که ما برای اطلاع بیشتر از حوزه سفر و گردشگری داخلی، با سید مصطفی فاطمی، مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در گفت وگویی مشروح، وضعیت گردشگری را بررسی کردیم.

جناب فاطمی، برای پرسش نخست با توجه به شرایطی که کشور در چند مدت اخیر تجربه کرده، از آمار‌های کلی سفر بگویید.

موضوع سفر، دو بعد اساسی دارد؛ یکی ذات سفر است که در هر شرایطی وجود دارد و تعطیل شدنی نیست. به طوری که در همین ایام که در ظاهر از حجم سفر‌ها کاسته شد، اما در دوران جنگ حجم سفر‌ها افزایش یافت و حتی مدت ماندگاری افراد در مقاصد از ۴ و دو دهم درصد سال قبل، به ۶ و هفت دهم درصد رسید. همچنین تعداد تردد‌ها هم افزایش یافت. یعنی اگر در گذشته از یک مبدأ به یک مقصد می‌رفتند، در این ایام سه نوبت رفت و آمد کردند. مثلا، فرد خانواده اش را به مقصد رسانده و خودش به مبدأ رفت و آمد کرده است.

آقای دکتر، طبیعتا وقتی می‌گوییم سفر، مقصود ما چنین سفر‌هایی که به دلیل شرایط جنگ و اقامت‌های خاص انجام می‌شود، نیست...

بله، همین را می‌خواهم بگویم، بر اساس تعریف سازمان جهانی گردشگری، به هر مسافرتی با هر قصدی به هر مکانی که در کمتر از یک سال و بیشتر از ۲۴ ساعت صورت گیرد، سفر گفته می‌شود. حالا در این آماری که گفته شد، ماهیت سفر از تفریح به حرکت به منطقه امن تغییر کرده است.

بله مقصود سفر‌های تفریحی متداول در فرهنگ مردم است که پایه اقتصاد گردشگری است.

اگر روی دیگر سفر یعنی اقتصاد گردشگری را مدنظر قرار دهیم، سال ۱۴۰۴ با وضعیت بسیار بدی مواجه بودیم. به این شکل که میزان اقامت در اقامتگاه‌های رسمی به شدت کاهش یافت. مدل اقامت نیز از مراکز شهر‌ها به روستا‌ها و شهر‌های کوچک انتقال یافت و ما در این سال توانستیم فقط ۴ درصد اقامت در اقامتگاه‌های رسمی ثبت کنیم. بقیه اقامت‌ها در محل‌های غیررسمی و نیمه رسمی و خانه‌های شخصی و آشنایان بوده است. به همین دلیل، بخشی از اقتصاد گردشگری که در حوزه «اقامت» تعریف می‌شود، با آسیب جدی مواجه شد. از سوی دیگر حمل و نقل عمومی از جنس هوایی و زمینی با مشکلاتی مواجه شد و مردم از خودرو‌های شخصی استفاده کردند. از این رو، اقتصاد گردشگری در این مدت آسیبی جدی را تجربه کرد.

آقای دکتر، طبیعتا در این زنجیره، آسیب فراوانی متوجه دفاتر خدمات مسافرتی شده است.

بله، همین گونه است به دفاتر خدمات مسافرتی و هتل‌ها آسیب جدی وارد شده است.

با توجه به این توضیحاتی که اشاره کردید، قطعا با اتخاذ تدابیری از سوی وزارت گردشگری می‌توان، سفر را به زندگی مردم بازگرداند...

صد در صد همین طور است و باید در این زمینه تلاش کنیم. به هر حال، تمایل به سفر در ذات آدم‎هاست؛ به ویژه فرهنگ ایرانیان با سفر عجین شده است. ما معتقدیم، سفر خیلی زود می‌تواند به زندگی و سبد تفریحات مردم بازگردد و در این زمینه ما نیز در وزارتخانه تدابیر و برنامه‌هایی طراحی کرده‌ایم.

با توجه به شرایط اقتصادی جامعه، مهم‌ترین برنامه‌های شما برای رونق دوباره سفر‌ها چیست؟

الان نمی‌توانم اعلام کنم، چون طرح آن تا زمانی که قطعی و اجرایی نشود، جز آسیب فایده دیگری ندارد.

با این وصف پس می‌توانیم منتظر اقدامات و برنامه‌های وزارت گردشگری برای بازگرداندن دوباره سفر به زندگی مردم باشیم؟

ببینید، طبیعتا شرایط جنگی مهم‌ترین آسیب را به حوزه گردشگری کشور وارد کرده است. در عین حال بازگرداندن آن خیلی سخت نیست؛ گردشگری شبیه یک بادکنک است که با یک فوت باد می‌شود و با یک سوزن از بین می‌رود؛ لذا سفر را به راحتی می‌توان به جامعه برگرداند. یعنی حوزه گردشگری شبیه مواردی همچون پتروشیمی و این قبیل موارد نیست که در صورت آسیب به آن، تا مدت‌ها زمان نیاز است که به چرخه عادی خود برگردد. اما در گردشگری، یک مصداق آن، دفاتر گردشگری‌اند که در صورت عادی شدن شرایط، از فردا صبح می‌توانند فعالیتشان را مجدد آغاز کنند؛ که بی شک رونق دوباره سفر، نیازمند ثبات است...

بله قطعا، ما برای سفر به شرایط باثبات نیازمندیم. ما سه موضوع را در دستورکار قرار داده‌ایم:

۱-تدابیر حمایتی که در قالب مالیات، ارائه تسهیلات و... پیش بینی شده است.

۲-ایجاد زمینه و تحریک تقاضا برای مردم که بتوانند در شرایط کنونی اقتصادی، سفر داشته باشند.

۳-ترمیم برند که با توجه به شرایطی که گذراندیم، نیاز است در داخل اقداماتی در این زمینه انجام شود.

این موارد آماده است و با توجه به شرایطی که در آن هستیم، باید زمان اجرای آن با هماهنگی‌های بین بخشی و سایر تدابیر فرابرسد که امیدواریم بتوانیم به موضوع سفر، رونق دوباره ببخشیم.

منبع: خراسان-صادق غفوریان