چرا بعضی از خواب‌ها واقعی و برخی دیگر مبهم‌اند؟

به گزارش مجله خبری نگار/رکنا، حتما تاکنون با خود فکر کرده‌اید که چرا بعضی از رویا‌ها زنده و واقعی به نظر می‌رسند، اما بعضی دیگر گیج‌کننده هستند یا سخت به یاد می‌آیند. پژوهش جدید «دانشکده پژوهش‌های پیشرفته آی‌ام‌تی لوکا» (IMT School for Advanced Studies Lucca) نشان می‌دهد پاسخ در ترکیبی از ویژگی‌های شخصی و تجربیات زندگی نهفته است که هر دو بر آنچه هنگام خواب می‌بینیم و احساس می‌کنیم، تأثیر می‌گذارند.

به نقل از ساینس‌دیلی، پژوهشگران در این پروژه بیش از ۳۷۰۰ گزارش را بررسی کردند که هم خواب و هم تجربه بیداری را در ۲۸۷ شرکت‌کننده بین سنین ۱۸ تا ۷۰ سال توصیف می‌کنند. شرکت‌کنندگان در طول دو هفته، سوابق روزانه تجربیات خود را حفظ کردند و پژوهشگران به جمع‌آوری اطلاعات مفصلی درباره عادت‌های خواب، مهارت‌های شناختی، ویژگی‌های شخصیتی و ویژگی‌های روانشناختی پرداختند.

پژوهشگران برای تحلیل این مجموعه بزرگ داده‌ها از ابزار‌های پیشرفته پردازش زبان طبیعی استفاده کردند. به‌کارگیری این روش‌ها به آنها امکان داد تا معنی و ساختار توصیف رویا‌ها را به روشی سیستماتیک بررسی کنند. نتایج این بررسی نشان داد که رویا‌ها تصادفی یا آشفته نیستند، بلکه تعامل پیچیده‌ای را بین ویژگی‌های فردی مانند تمایل به سرگردانی ذهنی، علاقه به رویا‌ها و کیفیت خواب با تأثیرات بیرونی از جمله رویداد‌های مهم اجتماعی مانند همه‌گیری کووید-۱۹ منعکس می‌کنند.

پژوهشگران با مقایسه چگونگی توصیف شرکت‌کنندگان از تجربیات روزانه و رویاهایشان دریافتند که مغز به سادگی زندگی بیداری را در طول خواب نمایش نمی‌دهد، بلکه شکل آن تجربه را عوض می‌کند. محیط‌های آشنا مانند محل کار، بیمارستان‌ها یا مدارس دقیقا بازتولید نمی‌شوند، بلکه یک تصویر جدید و زنده و همه‌جانبه از آنها ارائه می‌شود که عناصر گوناگون و تغییر دیدگاه را به روش‌های غیر منتظره ترکیب می‌کند.

این فرآیند نشان می‌دهد که رویا‌ها به جای انعکاس منفعلانه واقعیت، آن را به طور فعال بازسازی می‌کنند. مغز، خاطرات را با رویداد‌های تصورشده یا پیش‌بینی‌شده ترکیب می‌کند و سناریو‌های جدید و گاهی اوقات غیر واقعی را به وجود می‌آورد.

همه افراد به یک شکل خواب نمی‌بینند. افرادی که تمایل دارند ذهن خود را بیشتر سرگردان کنند، رویا‌هایی را گزارش می‌دهند که تکه‌تکه شده‌اند و دائما در حال تغییر هستند. در مقابل، کسانی که به رویا‌ها اهمیت بیشتری می‌دهند و معتقدند که آنها معنی دارند، تمایل دارند محیط‌های رویایی غنی‌تر و عمیق‌تری را تجربه کنند.

پژوهشگران بررسی کردند که رویداد‌های بزرگ چگونه بر خواب دیدن تأثیر می‌گذارند. داده‌های جمع‌آوری‌شده در طول قرنطینه کووید-۱۹ توسط پژوهشگران «دانشگاه ساپینزای رم» (La Sapienza) که بعداً با یافته‌های گروه آی‌ام‌تی مقایسه شدند، نشان دادند خواب‌ها در طول قرنطینه از نظر احساسی شدیدتر بوده‌اند و اغلب مضامینی شامل محدودیت و ممنوعیت را در بر داشته‌اند. با گذشت زمان و سازگاری افراد، این الگو‌ها به تدریج محو شدند که نشان می‌دهد محتوای خواب در کنار سازگاری روانی با تغییرات بزرگ زندگی تکامل می‌یابد.

«والنتینا الچه» (Valentina Elce)، پژوهشگر ارشد این پروژه گفت: یافته‌های ما نشان می‌دهند که رویا‌ها فقط بازتابی از تجربیات گذشته نیستند، بلکه فرآیندی پویا هستند و با توجه به این که ما چه کسی هستیم و چه چیزی را تجربه می‌کنیم، شکل می‌گیرند. ما با ترکیب داده‌های بزرگ‌مقیاس با روش‌های محاسباتی توانستیم الگو‌هایی را در محتوای رویا کشف کنیم که تشخیص آنها پیش از این دشوار بود.