یک اولتیماتوم دیوانه‌وار که همه باید آن را محکوم کنند

به گزارش مجله خبری نگار،بار دیگر، افسوس که این اقدام با واکنش روشنِ محکوم‌کننده از سوی دو عضو دائم دیگر شورای امنیت، یعنی فرانسه و بریتانیا، روبه‌رو نشده است.

دونالد ترامپ تهدید کرده است که نیروگاه‌های برق ایران را بمباران خواهد کرد و اولتیماتومی ۴۸ ساعته صادر کرده تا تنگهٔ هرمز کاملاً گشوده شود.

در حالی که این تنگه برای کشتیرانی باز است، مگر برای کشتی‌های دو کشور مهاجم و متحدانشان در این تجاوز؛ و این محدودیت در چارچوب حق دفاع از خود در برابر این تجاوز، محدودیتی مشروع به شمار می‌آید.

از سوی دیگر، تاریخ می‌آموزد که یک اولتیماتوم اغلب تنها مقدمه‌ای برای یک تجاوز است تا به‌گونه‌ای ریاکارانه مسئولیت را بر دوش کشوری بگذارند که قرار است مورد حمله قرار گیرد.

برای نمونه، اولتیماتوم امپراتوری اتریش ـ مجارستان به صربستان در آوریل ۱۹۱۴ به‌گونه‌ای تنظیم شده بود که صربستان آن را رد کند و با وجود الزامات قانون اساسی، به کُنت تیسزا نخست‌وزیر مجارستان، ارائه نشده بود؛ در حالی که او خواهان پرهیز از جنگ بود و این موضوع را به‌روشنی بیان کرده بود.

چند ماه بعد، در آغاز اوت ۱۹۱۴، امپراتوری بریتانیا اولتیماتومی فوری به قیصر ویلهلم دوم صادر کرد.

او در واکنش، به سفیر خود در لندن نوشت که این اولتیماتوم غیرقابل‌پذیرش است و به آن پاسخ نخواهد داد.

از آنجا که سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا این پیام رمزگذاری‌شدهٔ آلمانی را رهگیری و رمزگشایی کرده بودند، مقامات عالی بریتانیا با نگرانی انتظار داشتند که امپراتوری آلمان از ساعت ۲۳ به وقت لندن ـ یعنی نیمه‌شب در برلین ـ به کشتی‌های بریتانیایی حمله کند، زیرا در اولتیماتوم زمان دقیق مشخص نشده بود!

اغلب از «ابهام راهبردی» سخن گفته می‌شود، اما در آنجا موضوع بی‌احتیاطی در دوره‌ای بسیار بحرانی و نیز امتناع از گفت‌وگوی دیپلماتیک بود.

اولتیماتوم دونالد ترامپ کاملاً برخلاف دیپلماسی و گفت‌وگوی صادقانه‌ای است که مقامات قانونی جمهوری اسلامی ایران پیوسته خواستار آن هستند.

افزون بر این، تهدید دونالد ترامپ تأسیسات غیرنظامی تولید برق را هدف قرار می‌دهد؛ تأسیساتی که برای زندگی مردم در همهٔ ابعاد آن حیاتی هستند.

در حقوق بین‌المللِ مربوط به زمان جنگ (in bello)، از آنجا که جنگ هم‌اکنون با ابتکار هماهنگ و از پیش برنامه‌ریزی‌شدهٔ ایالات متحده آمریکا و دولت اسرائیل آغاز شده است، هرگونه بمباران این نیروگاه‌های برق بنا بر حقوق بین‌الملل بشردوستانه ناگزیر به عنوان جنایت جنگی تلقی خواهد شد.

ایران و دیگر کشور‌ها باید درخواست تشکیل فوری نشست شورای امنیت را مطرح کنند؛ شورایی که مسئولیت و اختیار برقراری دوبارهٔ صلح و امنیت بین‌المللی، به‌ویژه در خاورمیانهٔ درگیر جنگ، را بر عهده دارد.

روشن است که پاسخ ایران علیه تأسیسات آب‌شیرین‌کن در سواحل جنوبی خلیج فارس می‌تواند برای زندگی غیرنظامیِ ساکنان بومی و غربیِ پادشاهی‌های ثروتمند عربی که به شیوه‌های زندگی مرفه و اغلب اسراف‌آمیز خو گرفته‌اند، بسیار زیان‌بار باشد.

این پادشاهی‌های ثروتمند خود را با نوعی بی‌خبری در پناه یک حمایت بسیار پرهزینه قرار داده‌اند که ظاهراً از سوی ایالات متحده تأمین می‌شود؛ کشوری دوردست و دور از دسترس. در حالی که جهان مشاهده کرده است که «رژیم» ایالات متحده، که زیر سلطهٔ حزب جمهوری‌خواه و منافع مالی و نفتی قرار دارد، از کنار گذاشتن توافقی بین‌المللی که در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۵ منعقد و تأیید شده بود، تردید نکرد.

حال آن‌که ایران، که مرز‌های تعریف‌شده و تغییرنیافته‌ای در بیش از یک قرن گذشته دارد و طی قرن‌ها هرگز به همسایگان خود تجاوز نکرده است، از دهه‌ها پیش پیشنهاد داده است که با این پادشاهی‌ها و دیگر کشور‌های منطقه توافقی منطقه‌ای برای امنیت جمعی برقرار شود؛ توافقی عاری از همهٔ سلاح‌های کشتار جمعی و مبتنی بر مرز‌های تثبیت‌شده.

این مرز‌ها نیز در بیشتر موارد توسط امپراتوری بریتانیا تعیین شده بودند؛ امپراتوری‌ای که بیش از هر چیز به حفاظت از دسترسی به هند ـ که سرچشمهٔ ثروتش بود ـ و سپس به تقسیم سرزمین‌های دارای منابع امیدوارکنندهٔ نفتی می‌اندیشید.

ایران، اتحادیهٔ اروپا و چهار عضو دائم شورای امنیت باید همهٔ تلاش خود را به کار گیرند تا این اولتیماتوم و این تهدید‌های دیوانه‌وار دونالد ترامپ را محکوم کنند.

در این زمان از بهار در نیمکرهٔ شمالی، که نوید دورهٔ گرمای شدید در خاورمیانه را می‌دهد، بسیار غیرعقلانی است که تصور شود می‌توان نیروگاه‌های غیرنظامی تولید برق را نابود کرد و در پاسخ نیز تأسیسات تولید آب را هدف قرار داد.

** کارشناس نفت و آب و انرژی