اظهارات و دیدگاه خواجه پاشا، سازنده فیلم «سرزمین فرشته ها»

به گزارش مجله خبری نگار،نشست خبری فیلم سینمایی «سرزمین فرشته‌ها» به کارگردانی بابک خواجه‌پاشا آخرین فیلم از روز چهارمِ چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در پردیس ملت با حضور عوامل فیلم و با اجرای سونیا پوریامین برگزار شد.

خواجه‌پاشا در ابتدای این نشست بیان کرد: طی دو سال گذشته شرایط غزه روان من را تحت تأثیر قرار داده بود، اصلا با مسائل سیاسی آن کاری نداشتم. مسئله من بچه‌ها بودند، چون هنوز درکی از سیاست ندارند و ذهنم درگیر این ماجرا بود که چرا ۲۰ هزار بچه باید سلاخی شوند، شب و روز من این دغدغه بود.

وی با اشاره به همکاری با منوچهر محمدی اضافه کرد: حضور عوامل حرفه‌ای درست و تحقیق و پژوهش درست که یک سال و دو یا سه ماه طول کشید به ما کمک کرد. من با فلسطینی‌های مختلفی صحبت کردم و توانستیم در پرداخت به نتیجه برسیم می‌خواستیم درد را طوری به مخاطب منتقل کنیم که مخاطب آزار نبیند.

محمدی هم گفت: زمانی که این ایده به ذهن من رسید از همان آغاز برای من روشن بود که فیلم سهل و ممتنعی است. سهل از این جهت که فیلم یک زن و چند کودک است و ممتنع از جهت ساخت. کشور سوریه از ابتدا برای ساخت مد نظرم بود، چون «بازمانده» را در همان جا ساخته بودم، اما شرایط متفاوت شد. گزینه دوم ساخت فیلم در لبنان بود، اما وقتی با دوستان آنجا تماس گرفتم گفتند اصلا این اطراف نیایید. سپس به شهر رقه در عراق فکر کردم، اما آنجا هم تصاویری را دیدیم که جنگ قبیله‌ای بود و در نهایت فیلم را در ایران ساختیم. ۶ کیلومتر بعد از فرودگاه امام خمینی (ره) پایه شهر غزه را ساختیم، قسمتی را هم در هشتگرد ساختیم.

این تهیه کننده تصریح کرد: با توجه به اینکه نزدیک فرودگاه بودیم مسئله ما بحث انفجار‌ها بود و می‌گفتند وقتی هواپیما فرود می‌آید خطرناک است و باید به برج مراقبت خبر می‌دادیم. یادم است هواپیمایی از ترکیه آمده بود و فکر می‌کرد در اینجا جنگ شده است.

محمدی اظهار کرد: روز اولی که طرح را به حمیدرضا جعفریان، رئیس سازمان سینمایی سوره ارائه دادم، گفتم این فیلم را برای ایران نمی‌سازم بلکه می‌خواهم با نگاه جهانی ساخته شود، چون باورم این بود که کشتار بیرحمانه ۲۵ هزار کودک به دست جانیان بسیار دردناک است. به این فکر می‌کردم که چگونه می‌توانیم این را به جهانیان نشان دهیم. درایت جعفریان باعث شد این همکاری شکل بگیرد. به نظرم این بخش مدیریت فرهنگی ماجراست بعضی مدیران فرهنگی ما لیاقت ندارند، چون به میزشان بیشتر از فرهنگ ایران اهمیت می‌دهند.

وی اضافه کرد: این فیلم با نگاه عرضه بین‌المللی ساخته شده است ما از سلاف محمد فواخرجی به‌عنوان یکی از مطرح‌ترین بازیگران دنیای عرب خواهش کردم چیزی از ساخت فیلم به کسی نگوید. باورم نمی‌شد او به فیلم ما بپیوندد وقتی پوستر فیلم را پست کرد بسیار استقبال شد. یقین دارم بعد از این هم فیلم راه خود را باز خواهد کرد.

محمدی تصریح کرد: زمانی که من «زیر نور ماه» را ساختم یک در میلیارد احتمال نمی‌دادم که این فیلم برای کن انتخاب شود تعجب بعدی‌ام این بود که در آن جشنواره جایزه هم برد. ما سعی کردیم یک اثر ماندگار تاریخی به نام کشور ایران ثبت شود و البته در این شرایط که سینما دشواری‌های خاص خود را دارد دو نهاد دست به دست هم دادند تا این اتفاق رخ داد تصویر شهر و حوزه هنری تلاش کردند تا ما بتوانیم این فیلم را به خوبی و آبرومند بسازیم.

خواجه‌پاشا درباره بازی کودکان گفت: زمانی که فیلم کوتاه کار می‌کردم بیشتر در حوزه کودکان و نوجوانان فیلم می‌ساختم، مجید مجیدی و رضا میرکریمی به عنوان استادان من هم خیلی خوب کار را به من یاد دادند. خیلی از فیلم‌هایی که درباره کودکان ساخته می‌شود از آنها به عنوان اسباب بازی استفاده می‌کنند یا آنها را آدم بزرگ نشان می‌دهند در حالی که بچه‌های امروز خیلی پیچیده هستند همراه شدن با بازیگران کودک پروسه سختی دارد.

وی اضافه کرد: ما یک گروه همدل خوب داشتیم وقتی به لایه‌های فطری خودمان برمی‌گردیم همه از فاجعه غزه ناراحت بودیم نگاه خدا هم به اثر وجود داشت، چون لحظاتی در فیلم وجود دارد که انسان نمی‌تواند آن را هدایت کند به نظرم این فیلم الهی است و فیلم‌های الهی ماندگار می‌شوند فیلم «میان ستاره‌ای» هم به نظرم یک فیلم الهی است.

این کارگردان تصریح کرد: در طول فیلمنامه نه آن را به کسی توضیح دادم و نه کسی به من سفارش داد دلیل اینکه برخی فیلم‌ها گل درشت می‌شوند این است که مدام به کار فیلمساز و جهان او ورود می‌کنند او تا زمانی که صادق نباشد کارش درست درنمی‌آید ما فراوان فیلمساز دروغگو تربیت کرده‌ایم. فیلمساز امروز فیلمی درباره اعتیاد می‌سازد و شب در خانه دوستش مواد می‌کشد. فلسطین، اما برای من دغدغه است این ناشی از بحث فرهنگی ایران است که فلسطین برای من دغدغه است مگر جارموش یا کوبریک فقط برای کشور خودشان فیلم می‌سازند؟

پیام سوری طراح صحنه این اثر هم گفت: صحنه‌ای که ملاحظه کردید بیش از ۸۰ درصدش ساخته شده است. همه تلاش ما این بود که بتوانیم در خدمت متن و پروژه باشیم و کاری نکنیم که از متن بیرون بزند.

محمدی هم اظهار کرد: ما دوست داشتیم سلاف بازیگر زن فیلم هم در اینجا باشد، اما گرفتاری روادید داشت و ۱۸ بهمن از قاهره به تهران پرواز می‌کند. من با زنان برجسته زیادی در سینمای ایران کار کردم، اما سلاف کار سختی کرد.

خواجه‌پاشا در پاسخ به سوالی درباره ضعف فیلمنامه اظهار کرد: شاید ما سینما در ژانر بقا را خیلی کم داریم. پلات این فیلمنامه کاملا بر مبنای بقا نوشته شده است. یعنی شرایطی که انسان‌ها دوست دارند زنده بمانند. جهان فیلم با جهان سینمای مجیدی و میرکریمی تفاوت دارد گرچه من به گرد پای آنها نمی‌رسم، اما سعی کردم در فرم به سینمای امروز جهان متکی باشم.

خواجه‌پاشا اظهار کرد: ما همه پلان‌ها را فیلمبرداری کردیم در دکور آقای سوری کار ویژه‌ای کرد.

محمدی در ادامه درباره قسمت‌های بعدی فیلمنامه «بازمانده» عنوان کرد: نویسنده قسمت دو و سه «بازمانده» خودم بودم آن را نزد یکی از مدیران نالایق خوردم و بایگانی اش کردم.

وی در ادامه بیان کرد: اروپا بر سر هولوکاست دچار یک شرم است. آن دوستان ابلهی که می‌گفتند هلوکاست واقعیت ندارد دچار مشکل هستند بنابراین فلسطین اینچنین به آنها اهدا شد.

اهورا لطفی بازیگر نوجوان این فیلم هم گفت: به مردم عزیزمان تسلیت می‌گویم. همه در ساخت این فیلم کمک کردند. یکی از بازی‌های سخت من این نقش بود که با کمک آقای خواجه‌پاشا و گروه فیلم توانستم به این بازی برسم.

خواجه‌پاشا هم مطرح کرد: ما مشکلاتی داریم که باید درباره‌شان فیلم بسازیم. زبان ما زبان سینماست. به خیلی از دوستانی که سینما را تحریم می‌کنند، گفته‌ام اگر به دنبال جامعه مدنی هستید باید اعتراض مدنی داشته باشید تا زمانی که تئاتر و سینما وجود دارد پرتاب سنگ چه جایی دارد.

این کارگردان تصریح کرد: قطعا در جامعه ما به دلیل شرایط اقتصادی مردم دچار بحران هستند و باید درباره آنها فیلم ساخت من هم دغدغه دارم و باید برای رفع آن تلاش کنیم. به همکارانم می‌گویم خیانت به کشور و پرچم را کسی انجام می‌دهد که جامعه را به دو قطبی می‌برد اینقدر فریب این دو قطبی و دو کانال را نخورید. بازیگرانی داریم که برخی به نشست‌ها می‌آیند و برخی بیانیه می‌دهند و می‌گویند کار نمی‌کنند این هنرمندان حیف هستند چرا باید از دستشان بدهیم. روشن می‌گویم در جنگ‌ها ابتدا به فرهنگ یک کشور حمله می‌کنند. همان‌طور که اسکندر و مغول به کتابخانه حمله می‌کند وظیفه اصلی دشمن نابودی فرهنگ است.

خواجه پاشا عنوان کرد: یکی از بهترین ابزار‌های ما برای صادرات فرهنگی سینماست ما توانستیم فیلم‌های خودمان را صادر کنیم و فیلم‌های ما را دیده‌اند.

وی در پایان گفت: قاتل بچه‌های ما کسی است که بدون آنکه سیاست بداند از یک گوشه دنیا با احساسات بچه‌های ما بازی می‌کند. مراقب کشورمان باشیم.