تغییر بنیادین سیاست خارجی واشنگتن در قبال تایوان

به گزارش مجله خبری نگار، "درک گراسمن" استاد علوم سیاسی و روابط بین الملل در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی طی یادداشتی اختصاصی برای روزنامه «نیکی» ژاپن نوشت: از زمان بازگشت رئیس جمهوری آمریکا به کاخ سفید در حدود یکسال پیش، جامعه جهانی در شناخت دقیق ماهیت سیاست خارجی دونالد ترامپ با چالش روبرو بوده است. این موضوع به ویژه در مسئله تایوان صدق می کند. چین اخیرا به فشارهایش ادامه می دهد و اخیرا رزمایش دریایی را در اطراف تایوان برگزار کرد.

ترامپ پیشتر برای نشان دادن قدرت در مسئله چین به دنبال قدرت‌نمایی بود. در دسامبر گذشته کاخ سفید یک بسته نظامی ۱۱.۱ میلیارد دلاری( بزرگترین بسته نظانمی ارائه شده به تایوان) را تایید کرد. به علاوه اینکه کاخ سفید اقدامی انجام نداده بود که نشاندهنده تغییر بنیادین سیاست خارجی واشنگتن در قبال تایوان باشد.

اما طی دو ماه گذشته، شواهد نشان داده که نمی توان به ترامپ و دولتش در حمایت از تایوان در صورت تشدید تنش ها با چین اعتماد کرد.

ترامپ در مصاحبه اخیرش با روزنامه نیورویک تایمز در مورد تغییر احتمالی سیاست پکن در برابر تایوان با اهرم زور گفت: او (شی جین پینگ) معتقد است تایوان بخشی از چین واحد است و به او بستگی دارد که چه اقدامی می خواهد در این رابطه انجام دهد. اما من به او گفتم که اگر وی موضوع استفاده از اهرم زور را در دستورکار قرار دهد، بسیار ناخرسند خواهم شد. فکر نمی کنم او این کار را انجام دهد. امیدواریم انجام ندهد.

در ادامه یادداشت این استاد دانشگاه آمریکا آمده است: نکته اینجاست که ترامپ به چین در مورد هرگونه اقدام علیه تایوان هشدار نداده و فقط به امیدواری در مورد عدم انجام اقدام از سوی پکن اکتفا کرده است. این در حالی است که دولت های پیشین در آمریکا با اظهارنظر و موضع‌گیری‌های خود به طور ضمنی به پکن نسبت به پیامدهای هرگونه اقدام احتمالی چین علیه تایوان هشدار داده بودند تا پکن خطوط قرمز مدنظر کاخ سفید را درک کرده باشد. اما ترامپ هشدار مشابه را به شی نداده است.

همچنین برخی اقدامات رئیس جمهوری آمریکا به نگرانی ها نسبت به ابهامات در سیاسی کاخ سفید در قبال تایوان می افزاید. ترامپ آشکارا برای رابطه شخصی با شی جین پینگ، ارزش قائل است و قرار است در ماه آوریل به پکن سفر کند. در اجلاس سال گذشته اَپک، موضوع تایوان در جلسه آنها مطرح نشد اما شی پس از آن با ترامپ تماس گرفت تا بر «بازگشت تایوان به چین» تأکید کند و آن را نه تنها برای حاکمیت چین، بلکه برای نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم نیز امری محوری بداند. ترامپ نیز مخالفتی نکرد.

پیش از اجلاس اَپک، سوالاتی مطرح بود مبنی اینکه آیا ترامپ ممکن است یک معامله بزرگ استراتژیگ با شی را دنبال کند که شامل کاهش تعهدات تجاری ایالات متحده در قبال تایوان در ازای امتیازات اقتصادی چین خواهد بود. ترامپ به طور مداوم در حالی از اهمیت روابط آمریکا-چین سخن به میان می آورد که به طور گسترده ای نسبت به روابط آمریکا- تایوان بی توجه است. به همین دلیل نگرانی های موجه ایی در این رابطه ایجاد میشود که آیا واشنگتن ممکن است تایوان را به خاطر منافع گسترده دوجانبه با پکن قربانی کند یا خیر.

طی رزمایش ماه گذشته چین در اطراف تایوان، ترامپ تهدیدات ناشی از ابن رویداد نظامی چین را کم اهمیت جلوه داد و گفت: من روابط با اهمیتی با شی دارم و به من هیچ چیزی در این رابطه نگفته است. چیزی من را در مورد برگزاری این رزمایش نگران نمی کند. چینی ها برای ۲۰ سال در آنجا رزمایش برگزار کرده اند.

رئیس جمهوری امریکا با چنین موضع گیری اش عملاً به پکن حق داد که از تردیدها نسبت به سیاست های آمریکا در قبال تایوان رهایی یابد و چراغ سبزی برای برگزاری رزمایش های آتی اش از سوی واشنگتن داشته باشد.

در همین حال، استراتژی جدید امنیت ملی دولت ترامپ نگرانی‌های بیشتری را ایجاد می‌کند. اگرچه این استراتژی بر اهمیت استراتژیک تایوان تأکید می‌کند، اما تقریباً به طور کامل تایوان از نظر اقتصادی برای واشنگتن اهمیت داشته است تا از بُعد سیاسی.

در بخشی از متن این استراتژی امریکا در مورد تایوان آمده است: به درستی، تمرکز زیادی بر تایوان وجود دارد، تا حدودی به دلیل تسلط تایوان بر تولید نیمه‌هادی‌ها، اما بیشتر به این دلیل که تایوان دسترسی مستقیم به زنجیره جزایر دوم را فراهم می‌کند و شمال شرقی و جنوب شرقی آسیا را به دو عرصه مجزا تقسیم می‌کند."

در این گزارش آمده است: با توجه به اینکه یک سوم از عبورهای و مرورهای سالیانه کشتیرانی جهانی از طریق منطقه دریای چین جنوبی است، این مسئله تاثیرات زیادی بر اقتصاد آمریکا دارد. بنابراین جلوگیری از درگیری بر سر تایوان، در حالت ایده‌آل با حفظ برتری نظامی یک اولویت محسوب می شود.

حال این سوال مطرح می شود که آیا اگر تایوان دیگر به عنوان مرکز جهانی نیمه‌رساناها یا خطوط کشتیرانی حیاتی عمل نکند، دفاع از آن برای آمریکا همچنان در اولویت خواهد بود؟ در سال ۲۰۲۳ « ویویک رمسوامی» نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا این مسئله را مطرح کرد که واشنگتن فقط باید تا زمان استقلال آمریکا در حوزه صنعت نیمه هادی ها، از تایوان دفاع کند. نگرانی بیشتر این است که در «سیاست اول آمریکا»،فقط تامین منافع اقتصادی حرف اول را برای دولت واشنگتن می زند.

حتی در بُعد استراتژیک، تمرکز بر تامین منافع آمریکا حتی به رغم پشت کردن به متحدان است. جلوگیری از اقدام چین برای کنترل مسیرهای کشتیرانی برای کاخ سفید امری ضروری‌تر محسوب می شود تا دفاع از تایوان به عنوان یک مسئولیت اخلاقی یا بین المللی.

این در حالی است که در دولتهای پیشین آمریکا از جمله دور اول ریاست جمهوری ترامپ، هرگز تعهدات امنیتی آمریکا بر مبنای ملاحظات اقتصادی پایه ریزی نمی شد.

در کوتاه مدت ممکن است فروش تسلیحات و سیاست سنتی آمریکا در قبال تایوان ادامه داشته باشد اما سیگنال های پشت پرده سیاستهای دولت ترامپ از جمله اظهارنظرها و موضوع گیری های وی در قبال چین و شی جین پینگ نشان می دهد که نمی توان نسبت به تعهدات آمریکا در قبال تایوان اعتماد کرد چون در این مسیر تامین منافع اقتصادی آمریکا بر هر چیزی اولویت دارد.

ابهامات و تردیدها نسبت به سیاستها و رویکردهای رئیس جمهوری آمریکا در قبال تایوان نشان می دهد که نباید بر تحقق تعهدات دولت ترامپ به تایوان در قبال هرگونه اقدام چین حساب باز کرد.