موج تازه انتقادها به نخست وزیر انگلیس

به گزارش مجله خبری نگار، الونِد مورگان وزیر اول ولز که از چهره‌های ارشد حزب حاکم به شمار می‌رود، در تازه‌ترین موضع‌گیری‌ها علیه عملیات آمریکا در ونزوئلا و تهدید‌های واشنگتن درباره گرینلند گفت: «جایی می‌رسد که باید در برابر دوستان هم ایستاد».

وی در اظهاراتی که به‌سرعت به یکی از محور‌های فشار داخلی بر داونینگ‌استریت تبدیل شد و شکاف‌های درون اردوگاه حزب کی‌یر استارمر را برجسته کرد، هشدار داد که اگر قواعد و حقوق بین‌الملل کنار گذاشته شود «قطب‌نمای اخلاقی» از دست می‌رود.

مورگان مداخله آمریکا در ونزوئلا را عبور از یک خط قرمز توصیف و تصریح کرد که بی‌عملی و ابهام در واکنش، هزینه‌های سنگین‌تری در آینده خواهد داشت و اگر چنین روندی به پرونده گرینلند کشیده شود، پیامد‌های آن می‌تواند فراتر از یک اختلاف سیاسی و حتی ویرانگر برای انسجام سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) باشد. وی تاکید کرد که نمی‌توان برابر «نقض قاعده» سکوت کرد و بعد انتظار داشت ادعا‌های پایبندی به نظم جهانی، اعتبار خود را حفظ کند.

هم‌زمان، فشار دیگری از مسیر پارلمان و احزاب مخالف در حال تشدید است. اد دیوی رهبر حزب لیبرال‌دموکرات، از نخست‌وزیر انگلیس خواسته است به صراحت هرگونه اجازه برای استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی انگلیس را در صورت اقدام علیه گرینلند رد کند. وی هشدار داده است که لندن نباید وارد مسیری شود که در نهایت به تقابل نظامی با متحدان ناتو ختم شود. دفتر نخست وزیر انگلیس در پاسخ، این سناریو را فرضی توصیف و از دادن تضمین روشن خودداری کرده است.

سخنگوی دفتر نخست‌وزیری انگلیس گفت استارمر در تماس تلفنی اخیر با رئیس جمهوری آمریکا موضع خود را درباره گرینلند مطرح کرده، اما جزئیات دقیق این موضع‌گیری را علنی نکرد. طبق روایت رسمی منتشرشده از سوی دولت انگلیس، این تماس چهارشنبه (۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴) انجام شد و در آن، علاوه بر گرینلند، درباره جنگ اوکراین و نیز عملیات آمریکا در ونزوئلا گفت‌و‌گو شده است.

این در حالی است که عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا و اعلام خبر بازداشت نیکلاس مادورو از سوی واشنگتن، موجی از واکنش‌ها را در اروپا برانگیخته و پرسش‌های جدی درباره مبنای حقوقی این اقدام ایجاد کرده است. مقام‌های اروپایی بدون محکوم کردن اقدام ایالات متحده، بر لزوم خویشتنداری، پرهیز از تشدید تنش و ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل تاکید کرده‌اند. این موضع‌گیری بار دیگر بحث استاندارد‌های دوگانه غرب در ادعای پایبندی به حقوق بین‌الملل را به صدر پرسش‌ها کشانده است.

منتقدان در انگلیس می‌گویند وقتی لندن برابر اقدام نظامی متحد اصلی خود، از موضع‌گیری روشن طفره می‌رود و همه چیز را به توضیح‌های واشنگتن حواله می‌دهد، به طور عملی توان سیاسی و اخلاقی خود را برای ایستادن برابر سناریوی خطرناک‌تر در شمال اروپا تضعیف می‌کند.

از نگاه آنها، اگر اصل «حاکمیت کشورها» و «عدم مداخله» در پرونده ونزوئلا نادیده گرفته شود، دفاع از همان اصول در پرونده گرینلند نیز شکننده‌تر خواهد شد؛ تناقضی که به‌ویژه در فضای افکار عمومی اروپا، به‌عنوان نمونه‌ای از برخورد‌های دوگانه غرب در پرونده‌های بین‌المللی بازتاب پیدا کرده است.

پرونده گرینلند از این جهت حساس‌تر است که این منطقه یک قلمروی خودگردان در چارچوب پادشاهی دانمارک است و امور دفاعی و سیاست خارجی آن در حوزه اختیارات کپنهاگ قرار دارد. ترامپ طی ماه‌های اخیر بار‌ها مدعی شده که کنترل این سرزمین برای امنیت آمریکا حیاتی است و مقام‌های کاخ سفید نیز گفته‌اند همه گزینه‌ها روی میز است. این تهدید‌ها با مخالفت صریح رهبران گرینلند و دولت دانمارک مواجه و در اروپا به‌عنوان یک تهدید مستقیم علیه یکی از اعضای ناتو تلقی شده است.

در داخل انگلیس، ورود وزیر اول ولز به این مناقشه، از آن جهت معنادار است که دولت‌های محلی در ولز و اسکاتلند نقشی در سیاست خارجی ندارند، اما مورگان به‌عنوان چهره‌ای ارشد در حزب حاکم، به طور عملی پیام می‌دهد که هزینه سیاسی بی‌عملی یا ابهام در برابر اقدامات یکجانبه آمریکا، می‌تواند به داخل حزب هم سرایت کند.

ناظران همچنین به نزدیکی انتخابات پارلمان محلی ولز در ماه‌های آینده اشاره می‌کنند و می‌گویند هر نشانه‌ای از تزلزل یا دوگانگی در لندن، می‌تواند به موضوعی رقابتی در سطح داخلی تبدیل شود و فشار‌ها را بر داونینگ‌استریت تشدید کند.

به هر روی، تماس‌های دیپلماتیک فشرده لندن و واشنگتن، هم‌زمان با بالا گرفتن انتقاد‌ها از نحوه مواجهه دولت استارمر با پرونده ونزوئلا و نگرانی‌ها درباره گرینلند، «روابط ویژه» فی‌مابین را وارد مرحله‌ای کرده است که تنها یک شعار تاریخی نیست و به آزمونی ملموس برای مرزبندی لندن با یکجانبه‌گرایی متحد خود تبدیل شده است. ناظران می‌گویند نتیجه این آزمون می‌تواند بر جایگاه انگلیس در اروپا، انسجام ناتو و حتی اعتبار ادعا‌های غرب درباره پایبندی به قواعد بین‌المللی سایه بیندازد.