اقتصاد پهپاد ایرانی؛ پیروز در میدان جنگ نامتقارن

به گزارش مجله خبری نگار، یک تصور غلط در روز‌های جنگ ۱۲ روزه‌ی ایران و رژیم صهیونیستی این بود که سلاح پهپاد ایرانی، ناکارآمد است و ایران تنها به ابزار موشک مسلح است. این تصور دقیق نیست. اولاً ایران بر اساس گزارش‌های ارتش رژیم صهیونیستی تنها از ۱۰۰۰ پهپاد در این جنگ استفاده کرد، این در حالی است که ایران از نظر تعداد و تنوع پهپاد‌های نظامی، جزو پنج قدرت برتر جهان در حوزه طراحی و ساخت پهپاد است و به گزارش یورونیوز فارسی (ژانویه ۲۰۲۵)، در یک رزمایش نظامی، تنها در یک مرحله اعلام شد که هزار پهپاد راهبردی جدید به ناوگان ارتش و سپاه ایران اضافه شده است. این نشان‌دهنده رشد سریع و تولید انبوه پهپاد‌ها در ایران است. در ثانی بخشی از پهپاد‌های مورد استفاده در حملات ایران، اتفاقاً به هدف نیز اصابت کرده‌اند. گزارش‌هایی از اصابت پهپاد‌های ایرانی به جنوب تل‌آویو، فرودگاه بن‌گوریون یا یک هدف در بیت‌شئان وجود دارد.

با این حال بررسی اقتصاد پهپاد نشان می‌دهد حتی اگر پهپاد ایرانی به هدف اصابت نکند و خود توسط پدافند رژیم صهیونیستی هدف قرار بگیرد، باز هم اسرائیل خسارت اقتصادی جدی دیده است. پهپاد ایرانی هم با کیفیت است و هم بسیار ارزان‌قیمت؛ تا جایی که بار‌ها مورد تمجید ترامپ نیز قرار گرفته است. به‌طور مثال ترامپ در نشستی در دوحه‌ی قطر گفت: «در ایران پهپاد‌های خوبی می‌سازند و با ۳۵ هزار تا ۴۰ هزار دلار پهپاد می‌سازند. آن شرکت آمریکایی دو هفته بعد سراغم آمد و پهپادی آورد که هزینه‌اش ۴۱ میلیون دلار است. من به آنها گفتم منظورم این نبود. منظور من پهپادی بود که نهایت ۳۵ هزار تا ۴۰ هزار دلار باشد...». او همچنین بار‌ها تاکید کرده است که «این پهپاد‌ها (ی ایران) خیلی خوب، سریع و مرگبار و وحشتناک هستند.»

پهپاد‌های ایرانی تنوع خوبی دارند، اما برخی از انواع آن مانند شاهد-۱۳۶ بسیار ارزان‌قیمت (حدود ۲۰ هزار تا نهایتاً ۵۰ هزار دلار-بسته به مدل پهپاد) هستند در حالی که بسته به اینکه رژیم صهیونیستی با چه ابزاری آن را هدف قرار دهد، ممکن است از ۵۰ هزار دلار (گنبد آهنین) تا حتی ۳.۵ میلیون دلار (آرو) به‌ازای هر پهپاد برای اسرائیل هزینه داشته باشد. در حمله ۲۵ فروردین ۱۴۰۳ (آوریل ۲۰۲۴) و رهگیری بیش از ۳۰۰ موشک و پهپاد ایرانی، هزینه اسرائیل ۱.۰۸ تا ۱.۳۵ میلیارد دلار برآورد شد. هزینه هر پهپاد به طور جداگانه محاسبه نمی‌شود و در چارچوب عملیات دفاع هوایی گسترده‌تر قرار می‌گیرد. این یعنی ایران با حدود ۶ میلیون دلار، بیش از یک میلیارد دلار هزینه برای رژیم ایجاد کرده است. به‌عبارت دیگر می‌توان فرض کرد ایران با یک موشک کروز ۶ میلیون دلاری (قیمتی که منابع خارجی مطرح می‌کنند. برای ایران احتمالاً هزینه‌ی تمام‌شده‌ی موشک نیز بسیار کمتر است.) یک هدف یک میلیارد دلاری را در رژیم مورد اصابت قرار داده است در حالی که ظاهراً حتی هیچ یک از پهپاد‌های ایرانی اصابت نکرده باشند!

همان‌طور که در نمودار فوق شاهد هستیم، به‌طور میانگین، هزینه‌ی پهپاد‌های ایرانی (نمودار‌های نارنجی رنگ) بسیار کمتر از هزینه‌ی موشک‌هایی است که برای هدف قرار دادن این پهپاد‌ها توسط رژیم استفاده می‌شوند (نمودار‌های آبی‌رنگ)؛ بنابراین در بسیاری از سناریو‌های محتمل، بازی نبرد پهپادی به‌نفع ایران است. در بهترین حالت هزینه‌ی رژیم برای هدف قرار دادن پهپاد ایرانی یک‌به‌یک است؛ یعنی ۵۰ هزار دلار (موشک تامیر گنبد آهنین) در ازای ۵۰ هزار دلار (شاهد ۱۳۶)، اما این موازنه به‌طور معمول می‌تواند بسیار نابرابر و به‌نفع ایران باشد؛ چنان‌که در فروردین ۱۴۰۳ شاهد بودیم. چرا که هزینه اسرائیل برای رهگیری هر پهپاد بسته به سامانه متفاوت است.

از دیگر فواید پهپادها، کاهش قابل توجه موشک‌های پدافند رژیم است که زمینه را برای اصابت بیشتر موشک‌های ایران فراهم می‌کند. با این حال از دیگر اقداماتی که ایران می‌تواند در صورت نقض آتش‌بس به‌کار بگیرد، تجهیز کردن نیرو‌های محور مقاومت به ریزپرنده‌ها (FPV) است. قیمت تمام‌شده‌ی ریزپرنده‌هایی مشابه ریزپرنده‌ی انتحاری صابر سپاه پاسداران، بین ۵۰۰ تا ۲۵۰۰ دلار تخمین زده می‌شود. ورود این ریزپرنده‌ها به نبرد، می‌تواند آسیب جدی‌تری به اقتصاد جنگ رژیم صهیونیستی وارد کند. با این حال ادعای ناکارآمد بودن پهپاد ایرانی (که توسط دستگاه پروپاگاندای رژیم صهیونیستی تکرار می‌شود) به هیچ وجه صحیح نیست. پهپاد ایرانی خواه به هدف اصابت بکند یا نکند، به رژیم صهیونیستی آسیب جدی زده است.